Şimdi gözünüzü kapatın ve şöyle bir sahne hayal edin: Karşınızda koskoca bir kaya kütlesi var. Birileri bundan tam 2 bin 800 yıl önce eline çekici, keskiyi almış, o sert kayayı ilmek ilmek oyup ortasına devasa bir kapı yapmış. Ama gelin görün ki kapının kulpu yok, menteşesi yok, arkasında bir oda bile yok! Yani bildiğiniz "dümdüz duvara çizilmiş" gibi duran, hiçbir yere açılmayan koca bir kapı. E haliyle insan karşısına geçince sormadan edemiyor: "Yahu arkadaş, madem açılmayacaktı, bu kadar emeği niye verdiniz?"

İşte Van’ın Akköprü sırtlarından başınızı yukarı kaldırdığınızda size göz kırpan Taşkapı (eski adıyla Meher Kapı), tam olarak böyle tatlı bir merakla çeker insanı kendine. Van Gölü’nün serin rüzgarına karşı asırlardır "Ben buradayım" diye dikilen bu taş duvar, aslında hiç de öyle göründüğü gibi soğuk ve sessiz değildir. Aksine, bu topraklarda yaşamış insanların dualarını, korkularını, umutlarını ve biraz da insanlık hallerini içine sığdırmış kocaman bir hatıra defteridir.

Peki bu kapının asıl hikayesi ne? Gelin en başa gidelim. Bundan binlerce yıl önce bu topraklarda yaşayan insanlar, en büyük tanrıları Haldi’nin bu sarp kayaların içinden, göz kamaştıran bir ışık huzmesiyle çıkıp yeryüzüne ineceğine inanırmış. Yani onların gözünde burası sıradan bir kaya değil; gökyüzü ile yeryüzünün buluştuğu, ilahi ışığın süzüleceği kutsal bir eşikmiş. Adına da bu yüzden "Işık Saçan Kapı" demişler. Üzerine de üşenmeden topraklarının bereketi, sularının gürlüğü ve huzurları için ne kadar duaları varsa hepsini tek tek kazımışlar. Bugün biz sosyal medyada durum paylaşıyoruz, onlar da dertlerini ve dileklerini taşa kazıyıp ilahi bir ışık beklemişler anlayacağınız.

Zaman akıp gitmiş ama o taşın kutsallığı bu toprakların hafızasından hiç silinmemiş. Hatta her halk ona kendi vicdanından bir hikaye eklemiş. Mesela bu toprakların kadim halklarından Ermenilerin eski inanışında buraya "Mher’in Kapısı" denir. Rivayete göre kahraman Mher, yeryüzündeki bitmek bilmeyen kötülüklerden, insanların birbirine ettiği zulümden, haksızlıktan ve yalandan o kadar bunalmış ki "Ben artık bu dünyanın kahrını çekemem" deyip atıyla birlikte bu kayanın içine girmiş ve kapıyı üzerine kapatmış. İnanışa göre Mher hala içeride bekliyor. Yılda sadece bir kez kapıyı şöyle bir aralayıp dışarıya bakıyor; "Bakalım insanlar akıllanmış mı, haksızlık bitmiş mi?" diye.Ama yeryüzündeki adaletsizliği görünce kafasını sallayıp tekrar içeri giriyor. Anlayacağınız bu kapı, ancak dünyada tüm haksızlıklar bittiğinde, iyilik ve adalet yeryüzüne hakim olduğunda sonuna kadar açılacak. İşin özü şu ki; kapının kapalı olmasının sebebi taşın sertliği değil, bizim kalplerimizin katılığı. Anahtar kayanın oyuğunda değil, yeryüzünde adaleti yeşertecek olan biz insanların vicdanında.

Bizim Vanlıların yerel hafızasında ise kapının sırrı biraz daha "nefsine yenik düşme" hikayesine bağlanır. Anlatılır ya, vaktiyle Akköprü’de yaşayan genç bir çoban sabahın köründe sürüsünü otlatırken, bu taş kapının büyük bir gürültüyle aralandığına şahit olur. İçeri bir bakar ki her yer altın, mücevher! "Şundan biraz alayım, bundan da eteğime doldurayım" derken zamanın nasıl geçtiğini unutur. Kapı bir güm diye kapanır, bizim çoban kalır mı içeride! Akşam sürü tek başına köye dönünce ahali feryat figan kayalıklara koşar. Günlerce gözyaşı dökülür, dualar edilir ama taş duvar bana mısın demez.Çaresiz tam bir yıl kapının tekrar açılacağı o anı beklerler. Bir yıl sonra kapı aralandığında içeri bakanlar donup kalır: Çoban,elinde sımsıkı tuttuğu altın kesesiyle birlikte olduğu yerde taş kesilmiştir. Halkın nesilden nesile anlattığı bu hüzünlü hikaye, aslında hepimize verilmiş en net derstir: Dünya malına, hırsa ve geçici heveslere kapılırsan, elindekilerle birlikte ruhun da taş kesilir, özgürlüğünü kaybedersin.

Bugün yolunuz düşüp de Akköprü sırtlarına çıkar ve Taşkapı’nın tam karşısında durursanız, sadece 2 bin 800 yıllık bir taşa bakmış olmazsınız. Bir yanınızda o taştan "ilahi bir ışık ve bereket" doğmasını bekleyen eski insanların en saf yakarışı, bir yanınızda dünya malına kanıp ruhunu taşlaştıran Çoban Kız’ın ibretlik hikayesi, diğer yanınızda ise "dünyada adalet sağlandığında açılacak" diye umutla beklenen Mher’in kapısı durur.

Belki de o kapı aslında hiç kapalı değildir. Belki de Taşkapı, ardında sakladığı altınlarla ya da efsanelerle değil, tam da o açılmayan inatçı duruşuyla bize en büyük hakikati haykırmaktadır: İnsan hırsını terbiye etmedikçe, kalbindeki karanlığı iyilikle aydınlatmadıkça ve yeryüzünde adaleti hakim kılmadıkça, o taştan beklenen hiçbir ışık yüzümüze doğmayacaktır. Çünkü gerçek kapı o sarp kayalıklarda değil; her birimizin kendi vicdanında durmaktadır.

☕ Bu hafta çayımızı ister Edremit sahilinde Van Gölü’ne karşı, ister evimizin en sevdiğimiz köşesinde içelim; dünya telaşını ve yetişme hırsını bir kenara bırakıp, sadece "Bugün kimin yüzünü güldürdük?" sorusunun tatlı huzuruyla yudumlayalım.Çünkü bizim içimiz ışık saçmaya başladığında, dünyada açılmayacak hiçbir kapı kalmaz.