Göç, toplumların ekonomik, sosyal, siyasal ve kültürel yapısını değiştiren önemli bir

olgudur. Kentimizde tarihsel süreç içerisinde farklı nedenlerle büyük göç hareketlerine

maruz kalmıştır. Özellikle 60'lı yıllardan itibaren tarımda makineleşmenin

yaygınlaşmasıyla kırsal kesimdeki iş gücüne duyulan ihtiyacın azalması, köylerden kent

merkezine doğru yoğun bir göç dalgası başlatmış; 90'lı yıllarda ise bölgede yaşanan siyasi

ve güvenlik kaynaklı gelişmeler, köylerin boşaltılması ve kırsal yaşamın ciddi biçimde zarar

görmesi bu göçün boyutlarını daha da artırarak insanların doğup büyüdükleri toprakları,

evlerini, tarlalarını ve yaşam alanlarını geride bırakıp kent merkezine yerleşmek zorunda

kalmasına yol açmıştır.

Ancak bugün karşı karşıya olduğumuz göç olgusu, geçmişte yaşanan göçlerden farklı

bir nitelik taşımaktadır. Artık yalnızca kırsaldan kente yönelen bir nüfus hareketinden

değil, kentin yetiştirdiği nitelikli insanların, girişimcilerin, yatırımcıların, meslek

sahiplerinin, akademisyenlerin ve üretim gücüne sahip bireylerin Van'dan

ayrılmasından söz ediyoruz.

Bu duruma pozitif ya da nitelikli göç diyebiliriz. Çünkü burada kaybedilen yalnızca nüfus

değildir. Kaybedilen; bilgi, tecrübe, sermaye, üretim kapasitesi, girişimcilik ruhu,

toplumsal birikim ve geleceğe dair umutlardır.

Van Gölü'nün eşsiz maviliği, Akdamar Adası ve kilisesi, tarihi Van Kalesi, Hoşap Kalesi,

Çavuştepe kalesi, şelaleleri, dereleri, dağları, ovaları, koyları, sahilleri, peri bacaları ve

sıcak su kaynaklarıyla Van, doğa ve tarih turizmi açısından son derece önemli bir

coğrafyada yer almaktadır.

Bunun yanında hayvancılık, tarım, turizm, ticaret, lojistik, sınır ekonomisi, madencilik ve

sanayi gibi birçok alanda değerlendirilmeyi bekleyen önemli fırsatlara sahiptir. İran'a

açılan sınır kapısı, bölgesel ticaret açısından Van'a stratejik bir konum kazandırmaktadır.

Böylesine büyük bir tarihsel, kültürel ve ekonomik potansiyele sahip bir kentte insanların

geleceklerini başka şehirlerde araması üzerinde ciddi biçimde düşünmemiz gereken bir

durumdur.

Demek ki mesele yalnızca sahip olduğumuz doğal güzellikler veya ekonomik kaynaklar

değildir. Asıl mesele, bu kaynakları nasıl yönettiğimiz, nasıl değerlendirdiğimiz ve nasıl bir

kent yaşamı oluşturduğumuzdur.

Van'ın bugün yaşadığı sorunların temelinde yalnızca ekonomik yetersizlikler değil, aynı

zamanda yönetimsel ve kurumsal sorunlar da bulunmaktadır.

Kent yönetiminde uzun vadeli planlama eksikliği, kurumlar arasındaki

koordinasyonsuzluk, siyasi belirsizlikler, toplumsal kutuplaşma, aşiretçilik, kişisel

çıkarların ortak menfaatlerin önüne geçmesi ve sürekli hale gelen siyasi çekişmeler,

kentin gelişimini olumsuz yönde etkilemektedir.Kentin gelişebilmesi için öncelikle ortak bir hedefe, güçlü kurumlara ve bu hedef

doğrultusunda hareket edebilen bir yönetim anlayışına ihtiyacı vardır. Oysa Van'da çoğu

zaman ortak akıl üretmek yerine ayrışmayı, iş birliği yerine zıtlaşmayı, liyakat yerine

yakınlığı önceleyen bir anlayışla karşılaşıyoruz.

Bu durum yalnızca siyaseti veya kamu kurumlarını ilgilendiren bir mesele değildir. Ticaret

hayatından sanayiye, tarımdan hayvancılığa, imardan ulaşıma kadar kentin bütün

dinamiklerini etkilemektedir.

Özellikle imar meselesi, Van'ın geleceğini doğrudan ilgilendiren en önemli konuların

başında gelmektedir. Plansız yapılaşma, sağlıksız kentleşme, altyapı eksiklikleri, ulaşım

sorunları ve kentsel dönüşümde yaşanan yetersizlikler, kentin yaşam kalitesini

düşürmektedir.

Ne yazık ki Van, zaman içerisinde üretim ve yaşam kültürünü geliştirmek yerine tüketim

ağırlıklı, plansız ve birbirinden kopuk bir kentleşme sürecine sürüklenmiştir.

Van'ın önemli sorunlarından biri de ekonomik faaliyetlerin yeterince çeşitlendirilememesi

ve üretim kapasitesinin istenilen seviyeye ulaşamamasıdır.

Tarım ve hayvancılıkta sahip olduğumuz potansiyeli yeterince değerlendiremiyoruz.

Tarımsal üretimi sanayiyle bütünleştiremiyor, hayvancılıkta modern üretim modellerini

yaygınlaştıramıyor, turizmde sahip olduğumuz değerleri sürdürülebilir bir ekonomik

modele dönüştüremiyoruz.

Ticaretimiz ise büyük ölçüde mevcut tüketim döngüsü içerisinde sıkışıp kalıyor.

Oysa Van yalnızca kendi ihtiyaçlarını karşılayan bir kent olmamalıdır. Bölgesine ürün,

hizmet, teknoloji ve sermaye sunan; sınır ticaretinden lojistiğe, tarımdan sanayiye kadar

geniş bir ekonomik alanda söz sahibi olan bir üretim merkezine dönüşmelidir.

Çünkü üretimin olmadığı yerde istihdam sınırlı kalır. İstihdamın sınırlı olduğu yerde

gençler geleceklerini başka şehirlerde arar. Nitelikli insanların ayrıldığı bir kentte ise yeni

yatırımların ve girişimlerin ortaya çıkması giderek zorlaşır.

Üstelik bu göçün en tehlikeli tarafı, zaman içerisinde normalleşmesidir.

İnsanlar çocuklarının daha iyi eğitim alabilmesi, daha nitelikli işlerde çalışabilmesi, daha

güvenli ve düzenli bir çevrede yaşayabilmesi için başka şehirlere taşınmayı düşünüyorsa

burada ciddi bir kent politikası sorunu var demektir.

Bu nedenle pozitif göç, Van'ın bugün yeterince konuşulmayan ancak geleceğini doğrudan

etkileyecek en önemli meselelerinden biridir.

Van'ın bu kısır döngüden çıkabilmesi için günü kurtaran yaklaşımlardan uzaklaşarak uzun

vadeli, bütüncül ve sürdürülebilir bir kalkınma anlayışına ihtiyacı vardır.

Bunun için öncelikle şu başlıklarda ciddi adımlar atılmalıdır:İmar ve kent planlaması yeniden ele alınmalıdır.

Van, günübirlik kararlarla değil, en az 50 yıllık bir kent vizyonuyla planlanmalıdır. Deprem

gerçeği, mikro bölgeleme, ulaşım, yeşil alanlar, altyapı, sosyal donatılar ve kentsel

dönüşüm bir bütün olarak değerlendirilmelidir.

Üretim ekonomisine geçilmelidir.

Tarım ve hayvancılık modernize edilmeli, tarıma dayalı sanayi geliştirilmeli, organize

sanayi bölgelerinin üretim kapasitesi artırılmalı ve yerel ürünlerin katma değer kazanması

sağlanmalıdır.

Gençlere ve nitelikli insanlara fırsat sunulmalıdır.

Üniversiteler, özel sektör ve kamu kurumları arasında güçlü iş birlikleri kurulmalıdır.

Gençlerin fikirlerini hayata geçirebileceği girişimcilik merkezleri, teknoloji yatırımları ve

istihdam alanları oluşturulmalıdır.

Turizm bir sektör haline getirilmelidir.

Van'ın tarihi ve doğal güzellikleri yalnızca tanıtım malzemesi olarak kullanılmamalıdır.

Konaklama, ulaşım, gastronomi, kültür turizmi, doğa turizmi ve spor turizmi bütüncül bir

anlayışla geliştirilmelidir.

Kurumlar arasında ortak akıl oluşturulmalıdır.

Belediyeler, valilik, üniversiteler, sivil toplum kuruluşları, meslek odaları ve iş dünyası

ortak bir kalkınma platformunda buluşmalıdır. Siyasi görüşler ve kişisel çıkarlar, kentin

ortak geleceğinin önüne geçmemelidir.

Liyakat ve güven esas alınmalıdır.

Yatırımcının önünü görebildiği, girişimcinin desteklendiği, kurumların öngörülebilir ve

şeffaf çalıştığı bir ortam oluşturulmalıdır. İnsanların yalnızca ekonomik nedenlerle değil,

kendilerini değerli ve güvende hissettikleri için de Van'da kalma istekleri sağlanmalıdır.

Sonuç olarak bir kentin en büyük zenginliği yer altındaki madenleri, yer üstündeki

doğal güzellikleri, tarihi eserleri veya sahip olduğu araziler değildir. Bütün bunları

değerlendirecek akla, bilgiye, emeğe ve vizyona sahip insanlarıdır.