Dün sosyal medyada yaptığım paylaşımda, “Objektifime yolsuzluk takıldı” demiştim. Paylaşımın ardından bazı çevrelerde bir heyecan başladı. Belli ki DEM Parti'nin yönettiği belediyeler hakkında bir yolsuzluk haberi yapacağımı düşündüler.

Boşuna heyecanlanmayın!

Benim gazetecilik anlayışımda yolsuzluğun partisi, siyasi kimliği ve adresi olmaz. Kimin kapısında olursa olsun, objektifime bir yolsuzluk ya da usulsüzlük takılırsa yazarım. DEM Parti'nin yönettiği bir belediyede de böyle bir durumla karşılaşırsam onu da yazarım. Hiçbir siyasi yakınlık gazetecilik sorumluluğumun önüne geçemez.

Ancak ortada başka bir gerçek var.

31 Mart 2024 yerel seçimlerinde Van Büyükşehir Belediyesiyle birlikte 13 ilçe belediyesinin tamamını DEM Parti kazandı. Van halkı, 14 belediyenin tamamında tercihini DEM Parti'den yana kullandı. Ancak Büyükşehir Belediyesi seçilmiş yönetiminden alınarak kayyum idaresine devredildi. Bugün Büyükşehir Belediyesi ve ona bağlı VASKİ, merkezi iktidarın atadığı yönetim tarafından idare ediliyor.

Peki, şimdi soralım: DEM Parti'nin yönetimindeki diğer 13 belediye hakkında kamuoyuna yansımış, Büyükşehir Belediyesindeki bulgularla benzer ölçekte bir yolsuzluk tablosu var mı? Benim ulaşabildiğim bilgiler arasında böyle bir tablo bulunmuyor. Elbette bütün belediyeler denetlenmeli. Hiç kimse denetimden muaf değildir.

Fakat kayyum yönetimindeki Büyükşehir Belediyesinin Sayıştay raporuna yansıyan bulgularını da görmezden gelemeyiz.

SAYIŞTAY RAPORUNDAKİ TABLO

Sayıştay'ın 2025 yılı Van Büyükşehir Belediyesi Denetim Raporu, kamu kaynaklarının kullanımı ve belediyenin mali işlemleri konusunda ciddi tespitler içeriyor.

İşte öne çıkan bazı başlıklar:

1. 8 milyar 308 milyon TL'lik taşınmaz kayıt farkı:** Belediyenin bilançosunda 8,67 milyar TL değerinde görünen taşınmazların icmal cetvelindeki karşılığı yaklaşık 362 milyon TL. Aradaki fark 8 milyar 308 milyon TL'yi aşıyor.

2. Gecekondu fonunda 4,28 milyon TL:** Kanunda belirlenen amaçlar doğrultusunda kullanılması gereken fon gelirlerinin belediyenin cari harcamalarında kullanıldığı tespit ediliyor.

3. Altyapı parasının başka hesaba aktarılması:** Yol kazılarından alınan zemin tahrip bedelleri için oluşturulan altyapı yatırım hesabındaki paralar belediyenin cari hesabına aktarılıyor. Bu paraların amacına uygun kullanılıp kullanılmadığı denetlenemiyor.

4. Basın ve ajans kuruluşlarına peşin ödeme:** Bazı basın-yayın kuruluşlarıyla yapılan yıllık sözleşmeler kapsamında 12 aylık hizmet bedelleri peşin ödeniyor. Sayıştay, acil ve zorunlu ödeme koşullarının oluşmadığını belirtiyor.

5. 26 milyon 823 bin TL'lik organizasyon harcaması:** Fuar, seminer, tanıtım, gezi, yarışma ve açılış organizasyonları için milyonlarca liralık harcama yapılıyor. Belediyenin kendi imkânlarıyla gerçekleştirebileceği bazı hizmetler de dışarıdan satın alınıyor.

6. Elektrik faturalarında vergi ve gecikme bedelleri:** Vergi muafiyeti bulunan kamu hizmeti taşınmazları için elektrik tüketim vergisi ödendiği, ayrıca gecikmiş faturalar nedeniyle ek bedeller oluştuğu belirleniyor.

7. Toplu taşıma işletme hakları ihalesiz dağıtılmış:** M ve V plakalı minibüsler, S plakalı servis araçları ve T plakalı taksilerin işletme haklarının ihale yapılmadan ve süre belirlenmeden kullandırıldığı tespit ediliyor.

8. 132 işyeri ruhsatsız faaliyet gösteriyor:** Belediyeye ait 132 işyerinin işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyet yürüttüğü, alınması gereken harçların da tahsil edilmediği rapora yansıyor.

9. Şirket çalışanları zabıta görevi yapıyor:** Belediye şirketinde çalışan bazı işçilerin resmî zabıta kıyafetiyle zabıta hizmetinde görevlendirildiği belirleniyor.

10. Kadın konukevi açılmamış:** Büyükşehir belediyesinin yasal yükümlülüğü olmasına rağmen kadın konukevinin açılmadığı tespit ediliyor.

11. Kira borçlarını ödemeyen işletmelere yaptırım uygulanmamış:** Belediyeye ait 29 taşınmazın kiracılarının yükümlülüklerini yerine getirmediği, buna rağmen sözleşmelerde öngörülen yaptırımların uygulanmadığı belirtiliyor.

12. 51 arsanın satışında muhasebe hatası:** Satışı yapılan 51 arsanın gelir kayıtlarının mevzuata uygun tutulmadığı raporda yer alıyor.

VASKİ'DE DE TABLO AĞIR

Bir de Van Büyükşehir Belediyesinin en önemli bağlı kuruluşlarından VASKİ var.

Sayıştay'ın 2025 yılı VASKİ denetim raporunda da dikkat çekici bulgular bulunuyor:

- İçme suyu iletim sistemindeki kayıp-kaçak oranı yüzde 33,76 olarak belirlenmiş.
- Edremit Arıtma Tesisi'nde arıtılan su miktarıyla faturalandırılan miktar arasında yüzde 27,4'lük uyumsuzluk tespit edilmiş.
- Gürpınar, Muradiye, Çaldıran ve Saray'daki arıtma tesislerinin çevre izni olmadan işletildiği belirtilmiş.
- Bazı içme suyu kuyularının DSİ ruhsatı olmadan kullanıldığı tespit edilmiş.
- 53 binden fazla adreste abonelik bulunmasına rağmen su sayacı olmadığı rapora yansımış.
- VASKİ'nin personel şirketine olan borçları nedeniyle 464,8 milyon TL prim ve vergi borcu oluştuğu, buna 259,1 milyon TL gecikme faizi eklendiği belirtilmiş.
- Kesilen 164,7 milyon TL tutarındaki SGK priminin ilgili kurumlara aktarılmayarak emanet hesaplarda bekletildiği tespit edilmiş.

Üstelik VASKİ hakkında müfettiş incelemeleri ve bazı kişilerle ilgili soruşturma süreçlerinin başlatıldığı yönünde tarafıma ulaşan duyumlar da bulunuyor. Bu bilgileri henüz resmî belgelerle doğrulayabilmiş değilim. İlgili makamların açıklama yapmasını ve soruşturma süreçlerinin şeffaf biçimde kamuoyuyla paylaşılmasını bekliyorum.

ŞİMDİ SORUYORUM

Van halkının sandıkta seçtiği 14 belediyenin 13'ü DEM Parti tarafından yönetilirken, Büyükşehir Belediyesi kayyum idaresine geçirilmiş durumda.

Diğer 13 belediye hakkında kamuoyuna yansımış benzer bir denetim tablosu bulunmazken, kayyum yönetimindeki Büyükşehir Belediyesi ve VASKİ'nin Sayıştay raporlarında bu kadar çok bulguya rastlanması neden yeterince tartışılmıyor?

Milyarlarca liralık taşınmaz kayıt farkının hesabını kim verecek? Gecekondu fonundaki para neden amacı dışında kullanıldı? Toplu taşıma işletme hakları hangi gerekçeyle ihalesiz ve süresiz kullandırıldı? VASKİ'deki su kayıplarının ve milyonlarca liralık gecikme faizlerinin sorumlusu kim?

Kayyum atanırken kamu yönetimi ve denetim gerekçeleri öne sürülüyorsa, bugün bu yönetimin kendi hesapları da aynı ciddiyetle sorgulanmalıdır.

Van halkının seçtiği iradeyi ortadan kaldırmak, kamu kaynaklarını yönetme sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

Benim meselem herhangi bir siyasi partiyi aklamak ya da diğerini suçlamak değil. Benim meselem, halkın parasının hesabını sormak.

Objektifime ne takılırsa yazacağım. Dün de böyleydi, bugün de böyle. Yarın da böyle olacak.