Sayıştay Başkanlığının Van Büyükşehir Belediyesi 2025 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu, belediyenin mali işlemleri ve idari uygulamalarına ilişkin çok sayıda tespit içeriyor.
Raporda, denetim görüşünün dayanağını oluşturan 7 bulgunun yanı sıra “diğer bulgular” bölümünde 28 başlığa daha yer verildi. Böylece Van Büyükşehir Belediyesi’ne ilişkin toplam 35 bulgu kayıtlara geçti.
2025’te 12,7 milyar TL bütçe gideri
Sayıştay raporuna göre Van Büyükşehir Belediyesi’nin 2025 yılı toplam bütçe gideri 12 milyar 756 milyon 147 bin 372 TL oldu.
Bütçe giderleri 2023 yılında 5 milyar 537 milyon 531 bin TL, 2024 yılında 7 milyar 117 milyon 366 bin TL seviyesindeydi. Buna göre 2023-2025 dönemindeki toplam bütçe gideri yaklaşık 25 milyar 411 milyon TL olarak gerçekleşti.
2025 yılı bütçe giderleri bir önceki yıla göre yüzde 44 arttı.
Faiz gideri 963,7 milyon TL
Belediyenin 2025 yılı faiz gideri 963 milyon 771 bin 318 TL olarak gerçekleşti.
Faiz giderleri 2023 yılında yaklaşık 253 milyon TL, 2024 yılında 812,6 milyon TL seviyesindeydi.
Taşınmaz kayıtlarında 8,3 milyar TL fark
Raporda en yüksek tutarlı bulgulardan biri belediyenin taşınmaz kayıtlarına ilişkin oldu.
Sayıştay’ın karşılaştırmasına göre belediye bilançosunda arazi ve arsalar, yeraltı ve yerüstü düzenleri ile binaların toplam değeri 8 milyar 670 milyon 903 bin 521 TL olarak yer alırken, taşınmaz icmal cetvelinde bu tutar yaklaşık 362 milyon 148 bin TL olarak görüldü.
İki kayıt arasındaki fark 8 milyar 308 milyon 755 bin 219 TL olarak hesaplandı.
Raporda, taşınmazlara ilişkin maddi duran varlık hesap grubunun bu nedenle gerçeği yansıtmadığı belirtildi.
Taşınır kayıtlarında yaklaşık 463,5 milyon TL uyumsuzluk
Taşınır mallarda da muhasebe kayıtları ile taşınır mal yönetim hesabı arasında önemli farklar bulundu.
Rapora göre;
-
İlk madde ve malzeme hesabında 93 milyon 768 bin 180 TL,
-
Tesis, makine ve cihazlarda 174 milyon 283 bin 45 TL,
-
Taşıtlarda 154 milyon 665 bin 234 TL,
-
Demirbaşlarda 40 milyon 837 bin 570 TL
fark tespit edildi.
Toplam fark yaklaşık 463,5 milyon TL oldu.
Sayıştay, taşınır kayıtlarının ve takibinin sağlıklı biçimde işlemediğini belirtti.
51 arsa satışı muhasebe kayıtlarına doğru şekilde yansıtılmadı
Sayıştay, 2025 yılı içerisinde belediye tarafından peşin veya taksitle 51 arsa satışı yapıldığını tespit etti.
Rapora göre söz konusu satışlar “Arazi ve Arsalar Hesabı” ile ilişkilendirilmeden doğrudan gelir hesabına kaydedildi.
Sayıştay, bu nedenle yıl sonu bilançosundaki arazi ve arsalar hesabının hatalı tutarla yer aldığını kaydetti.
12,6 milyon TL’lik alacak düzenli takip edilmedi
Raporda, “Kişilerden Alacaklar” hesabında önceki yıllardan devreden toplam 12 milyon 609 bin 874 TL alacağın bulunduğu belirtildi.
Sayıştay, bu alacakların tahsil sürecinin düzenli takip edilmediğini ve ayrı takip dosyalarının açılmadığını tespit etti.
Raporda, alacakların zamanaşımına uğramasının kamu zararına yol açabileceği uyarısında bulunuldu.
Gecekondu fonundaki 4,28 milyon TL cari harcamalarda kullanıldı
Sayıştay’ın bir diğer bulgusu gecekondu fonuna ilişkin oldu.
Raporda, 2025 yılı içerisinde fondan elde edilen 4 milyon 280 bin TL’nin, mevzuatta belirtilen amaçların dışında belediyenin cari harcamalarında kullanıldığı tespit edildi.
Altyapı gelirleri cari hesaba aktarıldı
Rapora göre altyapı kazılarından kaynaklanan zemin tahrip bedellerinin toplandığı altyapı yatırım hesabından belediyenin cari banka hesabına para aktarıldı.
Sayıştay, bu nedenle söz konusu gelirlerin yalnızca altyapı hizmetleri için kullanılıp kullanılmadığının belirlenmesinin güçleştiğini kaydetti.
Raporda, altyapı yatırım hesabındaki gelirlerin amacı dışında kullanılamayacağı belirtilerek uygulamanın mevzuata aykırı olduğu ifade edildi.
M, V, S ve T plakalı araçlarda ihalesiz ve süresiz işletme hakkı
Sayıştay, Van Büyükşehir Belediyesi sınırları içerisinde toplu taşıma hizmeti veren bazı araçların işletme haklarına ilişkin de bulguya yer verdi.
Rapora göre M plakalı minibüs, V plakalı minibüs, S plakalı servis aracı, personel servis araçları ve T plakalı ticari taksilere ilişkin işletme haklarının ihale yapılmadan ve süre sınırı olmaksızın üçüncü kişilere verildiği tespit edildi.
Aynı bulgunun 2024 yılı denetim raporunda da yer aldığı, 2025 yılında uygulamanın devam ettiği kaydedildi.
Kadın konukevi açılmadı
Raporda sosyal hizmetlere ilişkin dikkat çeken bir başka bulguya da yer verildi.
Sayıştay, Belediye Kanunu gereğince kadınlar için açılması gereken konukevinin Van Büyükşehir Belediyesi tarafından açılmadığını tespit etti.
Bazı işletmeler ruhsatsız faaliyet gösterdi
Sayıştay bulguları arasında belediye tarafından kiraya verilen bazı işletmelerin işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyet göstermesi de yer aldı.
Bazı belediye yapılarının yapı kullanma izin belgesi yok
Raporda ayrıca belediyeye ait bazı yapıların yapı kullanma izin belgesinin bulunmadığı tespit edildi.
Bazı hizmet alımlarında iş yapılmadan ödeme
Sayıştay’ın bir başka bulgusunda, bazı hizmet alımlarında hizmet henüz yerine getirilmeden peşin ödeme yapıldığı belirtildi.
Aynı bölümde, hizmet alımı kapsamında çalıştırılan personele ilişkin bazı hakediş bedellerinin tam olarak ödenmediği de raporlandı.
Atamalarda mevzuata uygunluk sorunu
Raporda, mevzuatta öngörülen şartları taşımayan bazı kişilerin ilgili unvan ve kadrolara atandığı da tespit edildi.
Elektrik faturaları geç ödendi
Sayıştay’ın bulguları arasında belediyenin bazı elektrik faturalarının zamanında ödenmemesi nedeniyle gecikme bedeli ödemesi de bulunuyor.
Raporda ayrıca muafiyet kapsamında bulunan bazı taşınmazlar için elektrik tüketim vergisi ödendiği tespiti de yer aldı.
Organizasyon ve malzeme alımlarına 26,8 milyon TL
Sayıştay, 2025 yılı içerisinde ortak hizmet projeleri kapsamında fuar, seminer, tanıtım, gezi, yarışma, açılış ve kapanış programları için toplam 26 milyon 823 bin 732 TL organizasyon ve malzeme alımı yapıldığını belirledi.
Raporda, bu harcamaların karşılığında hangi yerel müşterek ihtiyaçların karşılandığını ortaya koyan proje değerlendirme ve sonuç raporlarının bulunmadığı belirtildi.
Ayrıca ortak hizmet projelerinde mali yükün büyük ölçüde belediye tarafından üstlenildiği, alınan bazı demirbaşların proje sonrasındaki kullanımının ve geri teslim durumunun takip edilmediği kaydedildi.
Eski çok katlı otopark büyük ölçüde atıl durumda
Raporda Şerefiye Mahallesi’ndeki eski çok katlı otopark olarak bilinen Belediye Çarşısı binasına da yer verildi.
Sayıştay, yapının uzun süredir atıl durumda olduğunu tespit etti.
Raporda, çok katlı otopark ve işyeri olarak projelendirilip tamamlanan binanın yeterli fizibilite ve planlama yapılmadan belediye çarşısına dönüştürüldüğü, proje değişikliklerinin ve ilave yapım işlerinin hukuki ve fiili sorunlara yol açtığı belirtildi.
Yapının büyük bölümünün hizmete açılamadığı, tadilatlar ve hukuki ihtilaflar nedeniyle belediyeye ek mali külfet doğduğu kaydedildi.
Vergi ve muhasebe kayıtlarında da bulgular var
Sayıştay’ın denetim görüşünün dayanağı olan bulgular arasında belediyenin ticari nitelikli işlemlerinde KDV hesaplarının kullanılmaması da yer aldı.
Raporda bu durumun gelir, gider ve vergi hesaplarında hatalı bilgi oluşmasına neden olduğu belirtildi.
Ayrıca bazı hesap gruplarında enflasyon düzeltmesinin yapılmadığı, ihale hazırlık harcamalarının doğru hesaplarda izlenmediği, yapım işlerine ait nihai projelerin ilgili haklar hesabında takip edilmediği ve bazı genel hizmet alanlarının kayıtlarında eksiklikler bulunduğu tespit edildi.
