1999 yılında Magazin Gazetecileri Derneği'nin ödül töreninde yaşananlar, Türkiye'nin yakın tarihindeki en utanç verici linç olaylarından biriydi. Kürtçe şarkı söylemek ve klip çekmek istediğini açıklayan Ahmet Kaya, bir anda hedef tahtasına oturtuldu. Salonda çatal bıçak sesleri yükseldi, sloganlar atıldı, 10. Yıl Marşı çalındı. Bir sanatçı, kendi ülkesinde kendi diliyle şarkı söylemek istediği için linç edildi ve ardından sürgünde yaşadığı Paris'te geçirdiği kalp krizi sonucu hayatını kaybetti.

Aradan 27 yıl geçti. O gece salonda bulunanların bir kısmı hâlâ kendisini anlatıyor. Herkesin bir hikâyesi, herkesin bir mazereti, herkesin kendisini temize çıkaracak bir cümlesi var.

Kimi yanlışlıkla ayağa kalkmış, kimi programın akışına uymuş, kimi ne olduğunu anlayamamış, kimi de aslında Ahmet Kaya'yı çok seviyormuş!

Nedense o gece herkes oradaymış ama kimse orada değilmiş gibi!

Şimdi de Mahsun Kırmızıgül, Ahmet Kaya'nın ölüm yıl dönümü vesilesiyle uzun bir açıklama yaptı. Açıklamanın satır aralarında sık sık filmlerini ve müziğini övüyor. Özellikle ‘Yaptığım filmler ile’ diyerek toplumsal işlere imza attığını ima ediyor. Orta yolcu ‘Güneşi Görmek’ filmini kastediyor sanırım.

Açıklamasının başlığı oldukça duygusal: "Ahmet Kaya, Ahmet abim..."

Kırmızıgül, Ahmet Kaya'yı sevdiğini, ona abi dediğini, onun da kendisine kardeşim diye hitap ettiğini anlatıyor.

Ancak mesele Ahmet Kaya'yı sevip sevmemek değil. Mesele, o gece yaşananlar karşısında nerede durduğunuzdur.

Mahsun Kırmızıgül, açıklamasında Ahmet Kaya'yı protesto etmediğini, yuhalamadığını ve ona çatal bıçak atmadığını özellikle vurguluyor. Biz zahmet onu da yapma bari diyesi geliyor insanın.

Mesele zaten yalnızca çatal fırlatmak değil. Bir insanın linç edilmesi için mutlaka eline çatal alması gerekmez. Bazen susmak, bazen ayağa kalkmak, bazen linç atmosferine eşlik etmek, bazen de saldırganların oluşturduğu kalabalığın içinde konumlanmak, o atmosferin parçası hâline gelmek anlamına gelir.

Serdar Ortaç bile Mahsun Kırmızıgül'den daha dürüst davrandı. Genç olduğunu ve yanlış yaptığını belirterek özür diledi.

Mahsun Kırmızıgül ise o gece 10. Yıl Marşı çalındığında ayağa kalkmasını, dönemin koşullarında Diyarbakırlı bir insan olarak ayağa kalkmaması hâlinde yaşayabileceği tehlikelerle açıklıyor.

Yani "Korktum, cesaret edemedim" diyemediği için ortaya bir sis bombası atarak konuyu savuşturuyor.

Savaş Ay meselesi...

Mahsun Kırmızıgül'ün açıklamasındaki en dikkat çekici bölümlerden biri de Savaş Ay ve Reha Muhtar tarafından sahneye çağrıldığını söylediği kısım.

Kırmızıgül, Savaş Ay tarafından defalarca anons edildiğini, diğer sanatçılarla birlikte sahneye çıkarak "Memleketim" şarkısını söylediğini anlatıyor. Bunun Ahmet Kaya'ya karşı hazırlanmış bir protesto olmadığını, programın akışının bir parçası olduğunu savunuyor.

Ancak burada cevaplanması gereken önemli bir soru var.

Savaş Ay, Ahmet Kaya'nın dostuydu ve o gece de Ahmet Kaya'nın yanındaydı. Savaş Ay'ın Mahsun Kırmızıgül'ü sahneye çağırdığı iddiası, açıklamanın bu bölümünü daha dikkatli sorgulamayı gerektiriyor.

Üstelik Savaş Ay'ın o gece Ahmet Kaya'nın yanında durduğunu gösteren görüntüler de var. Mahsun Kırmızıgül'ün, yıllar önce hayatını kaybetmiş Savaş Ay'ı bu anlatısına tanık göstermesi, açıklığa kavuşturulması gereken bir başka mesele.

O gece Ahmet Kaya'ya yönelik saldırının doğrudan parçası olanlar vardı. Çatal bıçak fırlatanlar, bağıranlar, protestoyu büyütenler vardı. Bir de bu saldırgan tutumun önünü açan, onu meşrulaştıran ve psikolojik destek sağlayan bir çevre vardı.

Mahsun, o gece çatal fırlatanların tarafında durdu. Neticede o linç atmosferinin bir parçasıydı.

27 yıl neden beklendi?

Asıl sorulardan biri bu.

Mahsun Kırmızıgül, o gece yaşananlardan sonra neden daha güçlü bir açıklama yapmadı?

Kırmızıgül, sonrasında Reha Muhtar'ın programına çıktığını, Ahmet Kaya'nın Kürtçe şarkı söylemesine karşı olmadığını ancak konuşma üslubunu eleştirdiğini söylüyor.

Kırmızıgül'ün katıldığı o yayını canlı izlemiştim.

Fakat konuştuğu şey, Ahmet Kaya'nın maruz kaldığı linç değil, Ahmet Kaya'nın üslubu olmuş. Üstelik bugün de o günkü sözlerini inkâr etmediğini, sözlerinin arkasında durduğunu söylüyor.

Peki, Ahmet Kaya'nın üslubunda ne vardı?

Her zamanki kendine has üslubuyla Kürtçe klip yapacağını söylemiş, buna karşı çıkacakların olacağını bildiği için sesini biraz yükseltmiş, biraz da meydan okumuştu.

Ahmet Kaya'nın üslubunu beğenmeyebilirsiniz. Sözlerini eleştirebilirsiniz. Ancak bir sanatçının ana dilinde şarkı söyleme talebinin etrafında koparılan ırkçı fırtınayı görmezden gelemezsiniz.

Mahsun Kırmızıgül açıklamasında, "Keşke hepimiz yaşananlara karşı daha güçlü bir vicdani duruş sergileyebilseydik" diyor.

Güzel bir cümle. Ama keşke o cümle 27 yıl önce kurulabilseydi!

Pişmanlık Paris'e gidememek mi?

Açıklamanın belki de en dikkat çekici kısmı, Mahsun Kırmızıgül'ün Ahmet Kaya ile yeniden görüşememiş olmasına ilişkin anlattıkları.

Ahmet Kaya'nın, "Türklerin İbo'su, Mahsun'u varsa Kürtlerin de Ahmet Kaya'sı var" sözünü duyunca kalbinin kırıldığını söylüyor.

Bu sözlerde bu kadar kırılacak ne var?

Ahmet Kaya o konuşmasında İbrahim Tatlıses'i ve Mahsun Kırmızıgül'ü Kürtçe şarkı söylemeye davet etmişti. Bunu yapmadıkları takdirde de Türklerin İbo'su ve Mahsun'u olarak kalacaklarını söylemişti. Aslında bu, o günün atmosferinde yapılmış bir açıklamaydı.

Kırmızıgül, ardından "Keşke gitseydim, keşke konuşsaydık" diyerek pişmanlığını dile getiriyor.

Burada insanın aklına şu soru geliyor: Mahsun Kırmızıgül'ün asıl pişmanlığı ne?

Ahmet Kaya'nın linç edildiği gece daha güçlü bir tavır sergileyememiş olmak mı, yoksa sonrasında Paris'e gidip onunla yüzleşememiş olmak mı?

Çünkü açıklamasında pişmanlığın merkezinde, Ahmet Kaya'nın uğradığı haksızlık karşısında ne yaptığı değil, kendisinin Ahmet Kaya'yla yeniden görüşememiş olması duruyor.

Ahmet Kaya'nın Paris'teki mezarına gitmek, onu sevgiyle anmak elbette kıymetlidir. Ancak mezar başında döktüğünü söylediği gözyaşları, o gece gösterilmeyen vicdani duruşun yerini tutmaz. Bana kalırsa bu gözyaşları sahte gözyaşlarıydı.

Bugün o geceye ilişkin açıklama yapanların ortak bir özelliği var: Hiç kimse kendisini yaşananların bir parçası olarak görmüyor.

Fakat tarih, yalnızca insanların kendileri hakkında anlattıklarından ibaret değildir. Görüntüler vardır, tanıklar vardır, sözler vardır, dönemin gazeteleri vardır.

Mahsun Kırmızıgül'ün açıklaması, 1999 gecesine ilişkin şüpheleri ortadan kaldırmıyor. Aksine yeni sorular doğuruyor.

Mahsun Kırmızıgül'e düşmanlık beslemek için değil, tarihin doğru anlatılması için soruyorum:

O gece Ahmet Kaya'nın yanında kim vardı? Kim karşısında durdu? Kim sessiz kaldı? Kim sahneye çıktı? Kim protestoya katıldı?

Bugün herkes Ahmet Kaya'yı sevdiğini söylüyor.

Peki, o gece Ahmet Kaya'nın sevgiye, dayanışmaya ve cesarete en çok ihtiyaç duyduğu anda neredeydiniz?

Mahsun Kırmızıgül, 27 yıl sonra konuşabilir. Ama tarih, o gece yaşananları ve neden sustuklarını sormaktan vazgeçmeyecek.