Bana göre sanatçı olmanın en önemli koşulu, insanlığın vicdanına seslenmesidir.
Sahneye çıkacaksınız, alkışlanacaksınız, güzel sözler söyleyeceksiniz, barıştan, kardeşlikten, özgürlükten bahsedeceksiniz. Gerekirse dünyanın öbür ucundaki haksızlıklara karşı da sesinizi yükselteceksiniz.
Ahmet Kaya gibi olacaksınız…
Ya da Yılmaz Güney gibi…
“Ben onlar gibi olamam.” diyorsanız o zaman “Ben solcuyum.” diyerek ortalıkta dolaşmayın. Solculara şarkılar, kitaplar yazarak para kazanmayın. Gidin, Burhan Çaçan gibi türküler söyleyerek ekmek parası kovalayın.
İnsanların umutlarını, düşüncelerini paraya çevirmeyin.
Mesela Diyarbakır'da boynunuza bir Amedspor atkısı takıldı mı, onun arkasında duracaksınız.
Zülfü Livaneli'nin boynuna takılan Amedspor atkısı, Türkiye'nin bazı çevrelerinde neredeyse bir beka meselesine dönüştü. Ardından gelen açıklama ise tam bir ibret vesikası oldu.
“Yanlış anlaşıldım. Benim o katillerle bir ilgim yok. O atkı haberim olmadan takıldı. Çok üzgünüm.”
Polis sorgusunda çözülmüş gibi, “Ben yapmadım abi, yemin ederim abi!” modunda açıklamalar…
İnsan ister istemez soruyor: Bir sanatçı, bir futbol takımının atkısını taşıdığı için neden bu kadar savunma yapmak zorunda hisseder ki?
Livaneli çıkıp açık açık, “Amedspor bu ülkenin takımıdır. Gururla taktım.” derse daha birleştirici olmaz mıydı?
Vaktiyle yurt dışındayken Yılmaz Güney'e “Türkiye'ye git, teslim ol. Biz sana yardımcı olacağız.” diyen Livaneli'den bunu beklemekte safdillik olur.
Bu ülkede yıllardır tüm siyasetçiler seçim mitinglerinde şehir şehir gezerek o şehrin futbol takımını simgeleyen atkıları takıp konuşma yapmıyor mu?
Amed başka bir ülkenin kenti mi? Bir kaşkole bile bu kadar tepki gösterdiklerine göre Amed'i kendi ülkenizin bir şehri olarak görmüyorsunuz demektir.
Bugüne kadar Kürtleri dağa çıkıp silahlı mücadele yürüttükleri için eleştiren çevreler, şimdi Kürtler silahı bırakıp siyasete, spora ve yaşamın tüm alanlarına katılıyor diye eskisinden daha ırkçı tepkiler göstermeye başladı.
Bugüne kadar Kürtlerin şarkısına, halayına, renklerine, geleneksel kıyafetlerine düşmanlık yapanlar, bugün Amedspor'un kaşkolüne düşmanlık yapıyor.
Bu artık bölünme paranoyası değil, basbayağı Kürt fobisidir.
Kürt meselesini çözmekten korkanlar, günün sonunda kendi yarattıkları Türk sorunuyla baş başa kalacaklar.
Bu süreç nihayete ererse hepimizi nur topu gibi bir Türk sorunu bekliyor.
Bu çevreler Kürtlerin varlığına değil, Kürtlerin kendileri gibi eşit, görünür ve özgüvenli biçimde kamusal alanda bulunmasına tahammül edemiyor.
Üstelik bu yalnızca Livaneli'nin meselesi değil.
Bazı konserlerde PKK bayraklarının açılması üzerine tepkilerle karşılaşan bazı sanatçıların verdiği cevapları hatırlayın: “Gözlerim kapalıydı, görmedim.”
Ne kadar kullanışlı bir cümle!
Kimseyi rahatsız etmeden sanatçı kalabilmek…
Oysa sanatın biraz da rahatsız etme cesareti olması gerekmez mi?
Türkiye'nin futbol hafızası da bu konuda pek masum değil.
Bir kulübün internet sitesinde Kürtleri hedef alan, altın yıldızlı ceset torbasını çağrıştıran bir görselin yer alması, sporun nasıl bir kimlik savaşına dönüştürülebildiğini gösteren ağır bir örnek.
Bir tarafta kardeşlik sloganları, diğer tarafta tribünlerden yükselen ırkçılık…
Bir tarafta cumhuriyetin eşit yurttaşlık iddiası, diğer tarafta Kürtçe konuştuğu için tedirgin olan insanlar.
Bu çelişkiyi artık yalnızca futbol üzerinden açıklamak mümkün değil. Çünkü mesele, bir toplumun kendisine benzemeyene nasıl davrandığıyla ilgili.
Geçmişin acıları sonsuza kadar sürmek zorunda değil.
Peki, Türkiye neden hâlâ aynı tartışmaların etrafında dönüyor?
Neden bir Kürt futbol takımının başarısı bazı insanlarda sevinç değil, huzursuzluk yaratıyor?
Neden bir sanatçının Diyarbakır'da Amedspor atkısı takması, sanatçının bütün kariyerini sorgulatacak kadar büyük bir mesele hâline geliyor?
Ben bir toplumun geleceğini, en güçlülerinin ne kadar güçlü olduğuna bakarak değil, en zayıfına nasıl davrandığına bakarak ölçerim.
Bir mevsimlik işçinin maruz kaldığı ayrımcılıkta, deplasmana giderken can güvenliği kaygısı yaşayan bir takımın yolculuğunda, sokakta kendi dilini konuşurken çevresini kontrol eden bir insanın tedirginliğinde görürüm o toplumun zihniyetini…
Faşizmin tam da budur: Gücünü kendisine denk olanla mücadele etmekten değil, daha savunmasız olana yüklenmekten alır.
Fakat tarihin de kendine özgü bir mizahı vardır.
Bir zamanlar başkalarına hayatı dar edenler, gün gelir kendi daralttıkları dünyanın içine sıkışırlar.
Bugün bir atkıdan korkanlar, yarın o atkının temsil ettiği milyonlarca insanla aynı ülkenin geleceğini paylaşmak zorunda olduklarını anlayacaklar.
Çünkü hiçbir toplum, bir kesimini sürekli şüpheli ilan ederek huzura kavuşamaz.
Ne Livaneli'nin boynundaki atkı bir suçtur ne de bir sanatçının konserinde karşılaştığı her siyasi sembol karşısında gözlerini kapatması bir aydın sorumluluğudur.
Türkiye'nin ihtiyacı daha fazla özür videosu, daha fazla inkâr cümlesi, daha fazla toplumsal mahcubiyet değil.
Biraz cesaret, biraz vicdan ve herkese eşit mesafede duran bir adalet duygusudur.
