Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi, eski HDP Eş Genel Başkanları Selahattin Demirtaş ve Figen Yüksekdağ’ın durumuna ilişkin yeni bir karar aldı. Komite, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararlarının uygulanmasının denetlenmesi kapsamında Türkiye’ye yönelik çağrısını yineleyerek, Demirtaş ve Yüksekdağ’ın serbest bırakılmasını istedi.
Strazburg’da 15-16 Eylül 2026 tarihlerinde gerçekleştirilen 1569’uncu İnsan Hakları toplantısında AİHM kararlarının uygulanmasına ilişkin dosyalar ele alındı. Avrupa Konseyi’nin resmi kayıtlarında, söz konusu toplantıda alınan kararların 16 Eylül’de yayımlandığı görülüyor.
Komiteden Türkiye’ye yeni mesaj
Bakanlar Komitesi, Demirtaş dosyası kapsamında Türkiye makamlarından AİHM kararlarının gereğinin yerine getirilmesine yönelik adımlar konusunda bilgi istedi.
Komite kararında, Demirtaş ve Figen Yüksekdağ’ın mevcut hukuki imkanlar çerçevesinde serbest bırakılmaları yönündeki çağrı yinelendi. Kararda, bu kapsamda Türkiye’de yürürlüğe giren yeni yasal düzenlemelerin de değerlendirilmesi istendi.
Avrupa Konseyi’nin açıklamasına göre Bakanlar Komitesi, AİHM kararlarının uygulanmasını düzenli olarak denetliyor. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 46’ncı maddesi uyarınca kesinleşmiş AİHM kararlarının ilgili devletler açısından bağlayıcı olduğu belirtiliyor.
Yeni yasanın kapsamı da soruldu
Komitenin gündemindeki başlıklardan biri de Türkiye’de Barış ve Demokratik Toplum Süreci kapsamında Meclis’ten geçen “Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesi” yasası oldu.
Avrupa Konseyi, düzenlemenin Demirtaş dosyasındaki başvurucular açısından uygulanıp uygulanamayacağının açıklanmasını istedi.
Türkiye makamlarından ayrıca yasanın hangi şartlarda uygulanacağı, hangi hukuki sonuçları doğuracağı ve yürürlüğe ilişkin sürecin nasıl işleyeceği konusunda bilgi talep edildi.
Böylece Avrupa Konseyi’nin yeni kararında yalnızca mevcut hukuki durum değil, Türkiye’deki yeni yasal düzenlemelerin Demirtaş ve diğer başvurucular açısından oluşturabileceği sonuçlar da dosyanın bir parçası haline geldi.
Yüksekdağ’ın durumu da kararda
Komitenin çağrısı yalnızca Selahattin Demirtaş ile sınırlı kalmadı.
Eski HDP Eş Genel Başkanı Figen Yüksekdağ’ın durumuna da ayrıca yer verilen kararda, iki siyasetçinin mevcut imkanlar kullanılarak serbest bırakılması gerektiği yönündeki çağrı tekrarlandı.
Demirtaş ve Yüksekdağ hakkında yürütülen yargı süreçleri uzun süredir Avrupa Konseyi’nin AİHM kararlarının uygulanmasına ilişkin denetim mekanizmasının gündeminde bulunuyor.
Diğer başvurucular için de Türkiye’den bilgi istendi
Bakanlar Komitesi, aynı dosya kapsamında yer alan diğer başvurucuların hukuki durumlarına ilişkin gelişmelerin de Türkiye tarafından bildirilmesini istedi.
Kararda Burcu Çelik Özkan ve Aysel Tuğluk hakkında kesinleşmiş mahkumiyet kararlarına ilişkin olarak, bireysel düzeyde hangi adımların atılabileceği konusunda da bilgi talep edildi.
Komite, Türkiye’den devam eden iç hukuk süreçlerinin sonuçlarının kendisine iletilmesini istedi.
Milletvekili dokunulmazlığı da gündemde
Kararın dikkat çeken başlıklarından biri de milletvekillerinin siyasi faaliyetleri ve ifade özgürlüğüne ilişkin genel tedbirler oldu.
Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi, milletvekillerinin siyasi ifadelerinin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ile uyumlu biçimde korunması için gerekli tedbirlerin alınmasını istedi.
Kararda, Anayasa’nın 83’üncü maddesinde yer alan milletvekili dokunulmazlığına ilişkin güvencelerin yanı sıra milletvekillerinin demokratik sistem içerisindeki özel konumunun da dikkate alınması gerektiği belirtildi.
Komite ayrıca Meclis’e gönderilen dokunulmazlık fezlekeleri hakkında istatistik istedi. Türkiye’den, kaç fezlekenin bulunduğu ve bunların ne kadarının muhalefet milletvekilleriyle ilgili olduğu konusunda bilgi paylaşılması talep edildi.
Bir sonraki inceleme Aralık ayında
Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi, Demirtaş dosyasındaki bireysel tedbirleri Aralık 2026’da yapılması planlanan 1577’nci toplantıda yeniden değerlendirecek.
Genel tedbirler ise Mart 2027’de yapılacak toplantının gündemine taşınacak.
Avrupa Konseyi’nin resmi takviminde 1577’nci İnsan Hakları toplantısının 1-3 Aralık 2026 tarihlerinde yapılacağı belirtiliyor.
