Van’da ekmek üreticileri, artan hammadde fiyatları, enerji giderleri, bayi iskontoları ve ekmek rayiçlerinin belirlenmesindeki gecikmeler nedeniyle zor günler geçiriyor. Van Lokantacılar, Fırıncılar, Tatlıcılar, Pastaneciler ve Kasaplar Odası Başkanı Sabri Işık ve yönetim kurulu, yayımladıkları açıklamada, kent genelinde yaklaşık 220 pideci esnafının üretimini sürdürmekte zorlandığını belirterek üreticilerin gerçek maliyetlerinin dikkate alınmasını ve fiyatlandırma sürecinin hızlandırılmasını istedi.
Üretim maliyetleri her geçen gün artıyor
Oda tarafından yapılan açıklamada, ekmeğin toplumun en temel gıda maddesi olduğu, ekmek üreticilerinin ise gece gündüz demeden çalışarak vatandaşların sofrasına ekmek ulaştırdığı vurgulandı.
Un, maya, mazot, doğalgaz, elektrik, işçilik ve üretimde kullanılan diğer 23 girdi kaleminde sürekli fiyat artışı yaşandığına dikkat çekilen açıklamada, bu artışların önünde etkin bir denetim ve kontrol mekanizmasının bulunmadığı yönündeki kaygılar dile getirildi.
Üreticilerin artan maliyetler karşısında yeni fiyat düzenlemesi beklediği ancak ekmek rayiçlerinin belirlenmesi ve onaylanması sürecinin aylarca uzayabildiği ifade edildi. Açıklamada, fiyat artışının uygulanmaya başlamasına kadar geçen sürede üretim girdilerine yeniden zam geldiği, bu nedenle belirlenen rayiçlerin güncel maliyetleri karşılayamadığı kaydedildi.
Bayi iskontosu ve iade ekmek üreticiyi zorluyor
Açıklamada, ekmeğin satış ve dağıtım sisteminden kaynaklanan kayıplara da dikkat çekildi. Üretilen ekmeğin yaklaşık yüzde 75’inin bayiler aracılığıyla satıldığı belirtilirken, bu satışlarda bayilere yüzde 15 oranında iskonto uygulandığı aktarıldı.
Bunun yanı sıra bayatlama ve satılamayan ekmeklerden kaynaklı yaklaşık yüzde 5 oranında kayıp yaşandığı ifade edildi. Bu durumun, açıklanan rayiç fiyat üzerinden hesaplanan gelirin önemli bir bölümünün üreticinin eline geçmeden erimesine neden olduğu belirtildi.
Oda yönetimi, fiyat belirleme sürecinde yalnızca satış fiyatının değil; bayi iskontolarının, dağıtım giderlerinin, bayat ve iade ekmeklerin de hesaba katılması gerektiğini vurguladı.
Van’da 220 pideci esnafı ekonomik darboğazda
Van genelinde özel üretim yapan yaklaşık 220 pideci esnafının ciddi ekonomik sıkıntılarla karşı karşıya olduğu belirtilen açıklamada, bir önceki ekmek rayicinin belirlenmesinden bu yana un, maya ve diğer temel üretim girdilerinde yüzde 50’nin üzerinde artış yaşandığı kaydedildi.
Maliyetlerdeki yükselişe rağmen fiyat düzenlemelerinin aynı hızda yapılmamasının esnafı çıkmaza sürüklediği ifade edilen açıklamada, üreticilerin artık yalnızca günlük giderlerini karşılamak için değil, işletmelerini kapatmamak ve üretime devam edebilmek için mücadele ettiği bildirildi.
Oda yönetimi, ekmek üreticilerinin zam talebinden ziyade zarar etmeden çalışabilmek ve emeklerinin karşılığını alabilmek istediğini belirterek yaşanan sorunların daha fazla görmezden gelinmemesi çağrısında bulundu.
Yetkililere 7 maddelik çağrı
Van Lokantacılar, Fırıncılar, Tatlıcılar, Pastaneciler ve Kasaplar Odası, ekmek üreticilerinin yaşadığı sorunların çözümü için yetkililere yedi maddelik talep iletti.
Açıklamada öne çıkan talepler şöyle sıralandı:
-
Ekmek rayiçlerinin belirlenmesi ve onaylanması sürecinin hızlandırılması, aylarca süren bekleyişlerin sona erdirilmesi.
-
Fiyatlandırmada geçmiş maliyetler yerine güncel ve gerçek üretim maliyetlerinin esas alınması.
-
İcmallerin verilmesi ile rayicin uygulanması arasında yaşanan fiyat artışlarının dikkate alınması.
-
Un, maya, akaryakıt ve doğalgaz başta olmak üzere üretim girdilerindeki fiyat hareketlerinin denetlenmesi.
-
Üreticilerin enerji, işçilik, vergi ve sosyal güvenlik yükleri için destekleyici tedbirlerin alınması.
-
Bayi iskontoları, dağıtım giderleri ve bayat ekmek kaynaklı kayıpların maliyet hesabına eklenmesi.
-
Kamu kurumları, oda temsilcileri ve sektör paydaşlarının katılımıyla sürdürülebilir bir fiyatlandırma mekanizmasının oluşturulması.
“Üretim durursa bedelini toplumun tamamı öder”
Ekmek üreticilerinin istihdam sağladığına, vergi ödediğine ve SGK ile Bağ-Kur yükümlülüklerini yerine getirdiğine dikkat çekilen açıklamada, fırınların kapanmasının yalnızca işletme sahiplerini değil, çalışanları, aileleri ve üretim zincirindeki diğer sektörleri de etkileyeceği belirtildi.
Yetkililere seslenen oda yönetimi, un, maya, mazot ve doğalgaz fiyatları sürekli değişirken üreticilerden aylarca sabit fiyatlarla üretim yapmalarının beklenmesinin ekonomik gerçeklerle bağdaşmadığını ifade etti.
Açıklama, “Ekmek üreticisi sahipsiz değildir. Üretim durursa bunun bedelini yalnızca üretici değil, toplumun tamamı öder” ifadeleriyle sona erdi.
