Bitkisel beslenmede kalite farkı: Taze gıdalar kalp sağlığını koruyor
The Lancet Regional Health – Europe dergisinde yayımlanan ve bugüne kadar beslenme kalitesi ile kalp-damar sağlığı arasındaki ilişkiyi en ayrıntılı şekilde inceleyen çalışmalardan biri, bitki bazlı gıdaların işlenme düzeyinin kalp hastalığı riskinde belirleyici rol oynadığını ortaya koydu.
Fransa’da INRAE, INSERM, Sorbonne Paris Nord Üniversitesi ve CNAM araştırmacılarının yürüttüğü çalışma, NutriNet-Santé halk sağlığı projesi kapsamında 63 bin 835 yetişkini dokuz yıl boyunca takip etti. Bulgulara göre, tam tahıl, meyve, sebze ve baklagil ağırlıklı, yani taze ve minimum derecede işlenmiş besinlerle beslenen katılımcılarda koroner arter hastalığı riski yüzde 44, genel kalp-damar hastalığı riski yüzde 32 daha düşük bulundu.
Buna karşılık, bitki bazlı beslenmelerini büyük ölçüde tatlandırılmış içecekler, rafine tahıllar, paketli ekmekler veya hazır bitkisel ürünlerle sürdüren kişilerde, koroner arter hastalığı riski yüzde 46, genel kalp-damar riski ise yüzde 38 daha yüksek saptandı.
Araştırmacılar, sonuçların bitki bazlı beslenmenin faydasının yalnızca “bitkisel” olmasından değil, aynı zamanda besin kalitesi ve işlenme düzeyinden kaynaklandığını vurguladı. Çalışmada, işlenmemiş bitkisel gıdaların diyet içinde yüzde 10 artmasının kalp-damar hastalığı riskini yüzde 10 azalttığı, buna karşılık aşırı işlenmiş hayvansal gıdaların aynı oranda artmasının riski yüzde 24 yükselttiği bildirildi.
Bilim insanları, elde edilen verilerin taze, dondurulmuş veya minimum işlenmiş bitkisel gıdaları teşvik eden; buna karşılık tuz, şeker ve yağ oranı yüksek, endüstriyel olarak üretilmiş gıdaları sınırlandıran halk sağlığı rehberlerini desteklediğini belirtti.
Daha önceki araştırmalarda da aşırı işlenmiş gıdaların obezite ve diyabet ile ilişkilendirildiği biliniyordu. Bu yeni çalışma ise bitki bazlı beslenmenin kalp-damar sağlığı üzerindeki etkilerini gıda işlenme düzeyine göre inceleyen ilk büyük ölçekli araştırmalardan biri olarak öne çıkıyor.
Kaynak: The Lancet Regional Health – Europe, “Plant-based diets, food processing, and cardiovascular disease risk: findings from the NutriNet-Santé study” (2024).
