Van’ın Erciş ilçesinde başlayan elma hasadı, bu yıl üreticiler açısından beklenen kazancı getirmedi. Yıllardır bölgenin önemli tarımsal geçim kaynaklarından biri olan elma üretiminde çiftçiler, hem düşük satış fiyatlarıyla hem de pazarlama sorunlarıyla karşı karşıya. Önceki yıllarda sofralık olarak değerlendirilemeyen, ağaç altına dökülen elmalar meyve suyu fabrikaları tarafından satın alınarak ekonomiye kazandırılıyordu. Hasat döneminde bölgeye gelen fabrikalar, üreticinin elinde kalan ürünleri de alarak ek gelir elde etmesini sağlıyordu. Ancak bu yıl fabrikaların alım yapmaması, üreticinin ürününü değerlendirmesini zorlaştırdı.
Geçen yıl kilosu 30 TL’ye kadar satılan elmanın fiyatı bu yıl 15 TL seviyelerine kadar geriledi. Üstelik son bir yılda mazot, benzin, gübre, ilaç ve diğer tarımsal girdi maliyetlerinde yaşanan artışa rağmen ürün fiyatlarının düşmesi çiftçiyi çıkmaza sürükledi. Bahçelerde ve ağaçlarda bekleyen elmaların alıcı bulamaması, üreticilerin gelecek yıllara ilişkin kaygılarını da artırdı.
“30 yıllık emeğimizin karşılığını alamıyoruz”
Yaklaşık 50 dönümlük elma bahçesinde 30 yılı aşkın süredir üretim yapan Nizamettin Yiğit, yaşadıkları ekonomik sıkıntılara dikkat çekerek üreticinin desteklenmesini istedi. Yıllardır ağaçların bakımını yaptıklarını, budama, ilaçlama ve kireçleme gibi işlemler için ciddi emek ve masraf harcadıklarını belirten Yiğit, üreticinin emeğinin karşılığını alamadığını söyledi.
Geçen yıl elmalarını meyve suyu fabrikalarına kilosu 7 TL’den verdiklerini, sofralık elmanın ise 30 TL civarında satıldığını aktaran Yiğit, bu yıl fabrikaların alım fiyatını 1 TL seviyesine kadar düşürdüğünü ifade etti. Yiğit, “Bu fiyatlarla üreticinin ayakta kalması mümkün değil. Biz elmanın kilosunu en az 15 TL’den satmak istiyoruz. Ancak bu yıl yağışlar nedeniyle de ürünümüzü pazara götürüp satmakta zorlanıyoruz. Elmalarımız hâlâ ağaçlarda bekliyor. Satabilirsek satacağız, aksi takdirde ürünümüz dalında kalacak” dedi.
“Kendi ürettiğimiz elmaya sahip çıkılmasını istiyoruz”
Erciş’te üreticilerin en büyük sorunlarından birinin ürünlerini satabilecekleri bir pazar alanının bulunmaması olduğunu dile getiren Yiğit, yerli üreticinin doğrudan tüketiciyle buluşturulması gerektiğini vurguladı. Dışarıdan gelen elmaların pazarlarda yoğun şekilde satıldığını belirten Yiğit, kendi bölgelerinde yetiştirilen ürünlerin de satışına imkân tanınmasını istedi.
Kaymakamlık, İlçe Tarım Müdürlüğü ve ilgili kurumlara çağrıda bulunan Yiğit, “Üreticiye yeterince destek verilmiyor. En azından çiftçilerin kendi ürünlerini doğrudan vatandaşla buluşturabileceği bir pazar alanı oluşturulabilir. İlçe Tarım Müdürlüğü yalnızca üretim aşamasında değil, ürünün pazarlanması konusunda da çiftçiye destek olmalı. Başka yerlerden gelen ürünlerin pazarlanmasına imkân sağlanırken bizim kendi yetiştirdiğimiz elmaları satabileceğimiz alanlar da oluşturulmalı. Kendi halkımızın ürettiği elmaya sahip çıkılmasını istiyoruz” diye konuştu.
"Meyve suyu fabrikası talep ediyoruz"
Bölgede meyve suyu fabrikası kurulmasının üreticiler için önemli bir çözüm olacağını belirten Yiğit, pazarda satılamayan ve sofralık olarak değerlendirilemeyen elmaların fabrikalarda işlenebileceğini söyledi. Böylece ürünlerin çöpe gitmesinin önüne geçilebileceğini ve çiftçiye ek gelir sağlanabileceğini ifade eden Yiğit, şöyle devam etti:
“Her şeyin başında maliyetler geliyor. Mazota, benzine ve tarımsal girdilere sürekli zam geliyor. Biz ağaçlarımızı buduyoruz, ilaçlıyoruz, kireçliyoruz; bütün bunların ayrı bir maliyeti var. Tarım Bakanlığının ve ilgili kurumların çiftçisine sahip çıkmasını, üreticiyi yalnız bırakmamasını istiyoruz. Çiftçi desteklenmezse üretim de sürdürülemez. Bizim istediğimiz çok büyük bir şey değil; emeğimizin karşılığını almak, ürünümüzü satabilmek ve üretmeye devam edebilmek.”
"Don vurdu, verim düştü, fiyatlar üreticiyi mağdur etti"
Erciş'in Nişancı köyünde yaklaşık 10 dönümlük elma bahçesi bulunan ve 700-800 ağacı olduğunu belirten üretici Nusret Çelebi de bu yıl hem verim hem de satış konusunda sıkıntı yaşadıklarını söyledi. Özellikle çiçeklenme döneminde yaşanan soğuk hava ve don olaylarının ağaçları olumsuz etkilediğini belirten Çelebi, geçen yıl da benzer sorunlar nedeniyle istedikleri verimi alamadıklarını ifade etti.
Geçen yıl elmaları 25-30 TL civarında sattıklarını, bu yıl ise kilosunu 4-5 TL'ye kadar vermek zorunda kaldıklarını anlatan Çelebi, ağaç altında kalan elmaların da düşük fiyatlarla alındığını belirtti. Çelebi, “Ağaçların altında kalan, toplanmayan elmaları bazı kişiler gelip 8-10 TL gibi fiyatlarla alıyordu. Ancak elma satışından elde ettiğimiz gelir, verdiğimiz emeği ve yaptığımız masrafları karşılamaya yetmiyor” dedi.
“Batıdan gelen elmalarla rekabet edemiyoruz”
Nişancı köyünde kendisi dışında birkaç kişinin daha elma üreticiliği yaptığını aktaran Çelebi, bölgeye dışarıdan gelen elmaların yerli üreticinin satışını zorlaştırdığını dile getirdi. Yıllardır emek vererek yetiştirdikleri ürünleri pazarlamakta güçlük çektiklerini belirten Çelebi, artan akaryakıt fiyatlarının da üreticinin yükünü ağırlaştıracağını söyledi.Bir ağacı yetiştirmenin ve verim alacak hale getirmenin yıllar sürdüğünü vurgulayan Çelebi, üreticinin desteklenmesi ve ürününü değerinde satabilmesi gerektiğini ifade etti. Çelebi, bölgede meyve suyu fabrikası kurulmasının ağaç altında kalan ve pazarda alıcı bulamayan elmaların değerlendirilmesi açısından önemli olduğunu belirterek yetkililere destek çağrısında bulundu.
Not: Manşette kullanılan görsel yapay zekâ desteğiyle oluşturulmuştur.
