Van’da unutulmaya yüz tutan geleneksel halk oyunu “Nêri”, akademik destekle yeniden gün yüzüne çıkarıldı. Yıllar önce köylerde oynanan ve zamanla sahnelerden kaybolan bu özel halay türü, gençlerin ilgisi ve konservatuvar çalışmalarıyla yeniden hayat buldu.
Van yöresine ait olan Nêri’nin, Gürpınar ilçesine bağlı Yol Düştü köyünde Hüseyin isimli bir çoban tarafından ortaya çıkarıldığı biliniyor. Rivayete göre oyun, yaralı bir yaban keçisinin acılı ve titrek hareketlerinden esinlenerek şekillendi. Bu yönüyle Nêri, doğayla iç içe yaşamın ve çoban kültürünün sahneye yansıyan güçlü bir anlatımı olarak öne çıkıyor.
Davul ve zurna eşliğinde oynanan oyun, Van’a özgü halay ritimleriyle dikkat çekerken, figürlerinde hem doğanın sertliğini hem de yaşam mücadelesini barındırıyor.
Unutulmaya yüz tutan bu kültürel değer, Türk Müziği Devlet Konservatuvarı öğrencileri ile öğretim üyeleri Necip Çetin ve Ali Şener Korkmaz’ın katkılarıyla yeniden canlandırıldı. Yapılan çalışmalar kapsamında Nêri’nin figürleri derlenerek sahneye taşındı; oyun hem akademik hem de kültürel anlamda kayıt altına alınarak gelecek nesillere aktarılmaya başlandı.
Öte yandan Nêri’ye ilişkin derleme ve kayıt sürecinin temellerinin 2016 yılına dayandığı öğrenildi. Türkiye genelinde saha araştırmaları yürüten bir derneğin talebi üzerine başlatılan çalışmalarda, Van’ın halk oyunları alanındaki emektar isimlerinden Kadir Oğuzdeğer’in ön çalışmalarıyla önemli veriler toplandı. Gürpınar’a bağlı Kuşdağı bölgesinde gerçekleştirilen kayıtlarla, yörede “Neri” adıyla bilinen oyunun hareket yapısı ve icra biçimi belgelenerek arşivlendi.
Kaynak kişilere ait bilgilerin kişisel verilerin korunması kapsamında gizli tutulduğu çalışmada, derleme ve tespit süreci alan araştırmacıları tarafından yürütüldü. Elde edilen kayıtlar, dijital kaynaklardan geleneksel dans aktarımı yaklaşımı doğrultusunda yeniden ele alındı.
Son olarak Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Türk Müziği Devlet Konservatuvarı Türk Halk Oyunları Bölümü’nde yürütülen eğitim çalışmaları kapsamında, lisans öğrencileri tarafından yeniden icra edilen Nêri, kaynağın üretildiği bağlam ile günümüz öğrenme ortamı arasında köprü kurdu.
