ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları ile İran’ın karşılık vermesiyle tırmanan gerilim dördüncü gününde sürerken, gelişmeler en çok Türkiye’nin İran’a açılan kapısı konumundaki Van’da hissediliyor. Özellikle Kapıköy Sınır Kapısı’ndan günübirlik yolcu geçişlerinin geçici olarak durdurulması, kent ekonomisinde ciddi bir endişe yarattı.
Van Ticaret ve Sanayi Odası Başkan Yardımcısı Fevzi Çeliktaş, Van Bölge Gazetesi’ne yaptığı açıklamada savaşın hem Van’a hem de Türkiye ekonomisine doğrudan etkileri olduğunu söyledi.
“Komşuluğun Avantajını Değil, Dezavantajını Yaşıyoruz”
Türkiye ile İran arasında 525 kilometrelik sınır bulunduğunu, bunun yaklaşık 300 kilometresinin Van’a bağlı olduğunu hatırlatan Çeliktaş, “80 milyonluk nüfusu olan, petrol ve türevleri bakımından dünya devi bir komşumuz var. Bu komşuluğun avantajlarını yaşamak isterdik ama şu an dezavantajlarını görüyoruz” açıklamasını yaptı.
İran’ın yaklaşık 40 yıldır ambargo altında olduğunu vurgulayan Çeliktaş, “Avrupa ve Amerika ile yaşanan sorunlar nedeniyle ticaret istediğimiz seviyede değil. Bankacılık işlemleri yok, para transferi sıkıntılı. Komşuluğun gerektirdiği ekonomik iş birliğini kuramadık” ifadelerini kullandı.
720 Bin Turist, 360 Milyon Dolar Gelir
Geçtiğimiz yıl yalnızca Kapıköy Sınır Kapısı’ndan 720 bin İranlı turistin Van’a giriş yaptığını belirten Çeliktaş, bu yıl hedefin 1 milyon olduğunu söyleyerek, “Her yıl üstüne koyarak ilerliyorduk. Esendere ve Gürbulak kapılarından gelenlerle birlikte zaten 1 milyonu aşmıştık. Turizm Van’ın can damarı” diyen Çeliktaş, bir İranlı turistin günlük ortalama 500 dolar harcadığını ifade etti.
Ayrıca Çeliktaş, “Geçen yıl sadece Kapıköy’den gelen turistlerin kentimize bıraktığı para yaklaşık 360 milyon dolar. Bu gelir lojistikten konaklamaya, kafeden restorana, tekstilden giyime kadar birçok sektöre dağılıyor. Herkesin faydalandığı bir ticaret iyi bir ticarettir” bilgisini verdi.
“Van Yüzde 63 Hizmet Sektörüyle Ayakta”
Van ekonomisinin yüzde 63’ünün hizmet sektörüne dayandığını vurgulayan Çeliktaş, savaşın bu yapıyı doğrudan etkilediğini belirterek, “Şu an mecburi olmadıkça İranlılar gelmiyor. Kendi ülkelerinde savaş var, tedirginler. Esnafımızın morali düşük. Çünkü Van yüzde 63 oranında hizmet sektörüyle ayakta duruyor ve bu da büyük ölçüde İran turizmine bağlı.” şeklinde konuştu.
“20-30 Milyon Dolarlık Ticaret Çok Düşük”
Van’ın İran’la yıllık ticaret hacminin 20-30 milyon dolar seviyesinde kaldığını belirten Çeliktaş, bunun potansiyelin çok altında olduğunu dile getirerek, “Bu rakam çok düşük. En az 1 milyar dolar olması gerekiyor. Onlar sanayide zayıf, bizim sanayi ürünleri ihraç etmemiz lazım. Onlardan petrol ve türevlerini almamız gerekir. Ama mevcut şartlar buna izin vermiyor.” yorumunda bulundu.
“Komşular Değiştirilemez, Barış Şart”
Türkiye ile İran arasında 420 yılı aşkın süredir ciddi bir çatışma yaşanmadığını hatırlatan Çeliktaş, komşuluk ilişkilerinin kalıcı olduğunu vurgulayarak, “Amerika 10 bin kilometre öteden gelir gider ama biz yine komşumuzla baş başa kalacağız. Devletler arasındaki komşuluk değiştirilemez. Türkiye barışta öncü rol üstlenmeli. Bir an önce ateşkes sağlanmalı. Siviller zarar görmemeli.” bilgisini kaydetti.
Çeliktaş, iç savaş çıkmadığı sürece büyük bir göç dalgası beklemediklerini de sözlerine ekleyerek, “Bugünkü savaşlar teknoloji ve füze savaşlarıdır. Kara harekâtı olmazsa kitlesel göç beklemiyoruz. Bölgenin artık huzura ve istikrara ihtiyacı var” diyerek konuşmasını sonlandırdı.
