Van, yıllardır Türkiye'nin dört bir yanına gönderdiği kalifiye inşaat ustaları ve işçileriyle bilinir. Ancak bugün, 'inşaatçılar şehri' kendi evini yapamaz hale gelmiş durumda. Van Müteahhitler ve Yapsatçılar Derneği'nin verilerine göre, yaşanan kriz sadece müteahhitleri değil, bu sektörden ekmek yiyen binlerce aileyi ve dolaylı olarak tüm esnafı vuruyor. Deprem sonrası yakalanan ivme yerini derin bir belirsizliğe bırakırken, yeni projelerin başlamaması barınma krizini de derinleştiriyor.
SANAYİSİ OLMAYAN KENTİN TEK UMUDU BETONDA
Şehrin ekonomik röntgeni çekildiğinde acı bir tablo ortaya çıkıyor. Gayrisafi Yurtiçi Hasıla sıralamasında gerilerde kalan Van için inşaat, sadece bina dikmek değil, sıcak paranın dönmesi demek. Sektör temsilcileri, kentin bir sanayi üssü olmadığını, bu yüzden eldeki mevcut sermayenin ve istihdamın tamamen yapı sektörüne endeksli olduğunu vurguluyor. Ancak artan girdi maliyetleri ve ekonomik dalgalanmalar, bu lokomotifi raydan çıkarmak üzere. Mevcut projeler zar zor ilerlerken, yeni ruhsat başvurularının bıçak gibi kesilmesi, önümüzdeki kışın çok daha sert geçeceğinin habercisi.
İMAR ÇIKMAZI KONUT FİYATLARINI UÇURDU
Van'daki krizin tek sebebi ulusal ekonomi değil; yerel yönetimleri ilgilendiren 'imar planı' eksikliği de süreci tıkıyor. Arsa arzının kısıtlı olması, var olan arazilerin fiyatlarını astronomik rakamlara çekiyor. Bu da doğrudan konut maliyetlerine yansıyor. Uzmanlar, 'Eğer 10 yıl önce doğru ve geniş kapsamlı imar adımları atılsaydı, bugün vatandaş çok daha uygun rakamlara ev sahibi olabilirdi' tespitini yapıyor. Diyarbakır gibi geniş bulvarlı, yeşil alanı bol ve planlı bir şehirleşme vizyonu bekleyen sektör, sıkışıp kalan şehir merkezinin dışına taşacak yeni uydu kent projelerine ihtiyaç duyuyor.
YATIRIMCI ŞEHRİ TERK EDEBİLİR
Sektörün en büyük korkusu ise sermaye göçü. İskân ve ruhsat süreçlerinde yaşanan bürokratik hantallık ile arsa yetersizliği, Vanlı yatırımcıyı küstürme noktasına getirdi. İş yapamayan müteahhitlerin rotayı başka şehirlere kırmaya başladığına dikkat çekiliyor. Belediyelere seslenen sektör temsilcileri, sürecin hızlandırılmasını, yeni imar alanlarının acilen açılmasını ve yatırımcının önündeki taşların temizlenmesini talep ediyor. Aksi takdirde, sadece binalar değil, Van ekonomisinin taşıyıcı kolonları da çökme tehlikesiyle karşı karşıya.
