Van merkezli iş dünyasının da dahil olduğu 16 ilin ticaret ve sanayi odası, Türkiye’de uzun yıllardır uygulanan teşvik sistemine ilişkin ortak bir basın metni yayımladı. Açıklamada, 1980’lerden bu yana defalarca revize edilen teşvik uygulamalarının, bölgeler arasındaki gelişmişlik farkını kapatamadığı belirtildi.
Odaların değerlendirmesinde, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından paylaşılan 2012–2024 dönemine ait veriler temel alındı. Buna göre, parasal yatırım teşviklerinin yaklaşık yüzde 61’i 1’inci ve 2’nci bölgelerde yoğunlaşırken, 5’inci ve 6’ncı bölgelerin toplam payı yüzde 10 civarında kaldı.
Van’ın da içinde yer aldığı 6’ncı bölge geride kaldı
Açıklamada, 16 ilin bulunduğu 6’ncı bölgenin parasal yatırımlardan yalnızca yüzde 4,69 pay aldığı vurgulandı. Buna karşılık, 8 ilin yer aldığı 1’inci bölgenin yatırımların yüzde 41,58’ini aldığına dikkat çekildi. Bu tablonun, teşvik sisteminin hedefinin tersine sonuçlar doğurduğu ifade edildi.
Yeni sistem de beklentiyi karşılamadı
30 Mayıs 2025’te yürürlüğe giren yeni teşvik sisteminin de beklenen etkiyi yaratmadığı belirtilen açıklamada, Eylül ayı verilerine yer verildi. Buna göre, 6’ncı bölgedeki yatırımlar bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 15 azalırken, 5’inci bölgede bu oran yüzde 53,6 olarak kaydedildi. Aynı dönemde 1’inci bölgede yatırımlar yüzde 50,6, 2’nci bölgede ise yüzde 29,9 arttı. Toplam yatırımların yüzde 65’inin bu iki bölgede toplandığı aktarıldı.
“Mevcut anlayışla sonuç değişmez”
Van Ticaret ve Sanayi Odası’nın da imza koyduğu metinde, mevcut teşvik anlayışında ısrar edilmesinin sonucu değiştirmeyeceği vurgulandı. Açıklamada, az gelişmiş bölgelerde yatırımcıların mali yetersizliklerini ve yapısal dezavantajlarını azaltacak, bürokrasiyi en aza indirecek kapsayıcı ve bütüncül bir teşvik yaklaşımına ihtiyaç olduğu ifade edildi.
Basın açıklamasına Van’ın yanı sıra Adıyaman, Ağrı, Ardahan, Batman, Bingöl, Bitlis, Diyarbakır, Hakkari, Iğdır, Kars, Mardin, Muş, Siirt, Şanlıurfa ve Şırnak ticaret ve sanayi odaları da destek verdi.
