ABD ile İran arasındaki gerilim yeniden yükselirken, BBC olası askerî senaryoları ve bu senaryoların doğurabileceği sonuçları mercek altına aldı. Analizde, sınırlı saldırılardan rejim değişikliğine, bölgesel çatışmalardan küresel ticareti etkileyebilecek gelişmelere kadar uzanan farklı ihtimaller değerlendirildi.
Sınırlı ve hedefe yönelik saldırılar
BBC’ye göre ABD, İran Devrim Muhafızları Ordusu, Besic güçleri, balistik füze altyapısı ve nükleer tesisleri hedef alan “cerrahi” hava ve deniz operasyonları düzenleyebilir. Bu tür bir müdahalenin amaçlarından biri, askerî kapasiteyi zayıflatırken sivil kayıpları asgari düzeyde tutmak olabilir.
Analizde, böyle bir senaryonun İran’daki mevcut siyasi yapının çökmesine ve ülkenin farklı bir yönetime evrilmesine yol açabileceği ihtimali de yer alıyor. Ancak BBC, bunun “son derece iyimser” bir varsayım olduğunun altını çiziyor.
Rejimin ayakta kalması, politikaların yumuşaması
Bir diğer senaryo, hızlı ve yoğun bir ABD müdahalesinin rejimi devirmeden baskı altına alması. BBC bu ihtimali “Venezuela modeli” olarak tanımlıyor. Buna göre İran’daki mevcut sistem varlığını sürdürürken, dış politikada daha temkinli bir çizgiye çekilebilir.
Bu durum, İran’ın bölgedeki vekil güçlere verdiği desteğin azalması, nükleer ve balistik füze programlarının sınırlandırılması ve iç politikada baskının kısmen gevşetilmesi anlamına gelebilir. Ancak BBC, bunun da düşük ihtimalli bir senaryo olduğunu belirtiyor.
Askerî yönetimin ortaya çıkması
Analize göre birçok uzmanın en olası gördüğü senaryo, rejimin çökmesi halinde ülkenin fiilen askerî bir yönetim tarafından idare edilmesi. Yıllardır protestolarla zayıflayan mevcut yapıya rağmen, güvenlik aygıtının ve Devrim Muhafızları’nın devlet içindeki ağırlığına dikkat çekiliyor.
Olası bir saldırı sonrası oluşacak kaos ortamında, İran’ın güçlü bir askerî yönetim altına girmesi ihtimal dâhilinde görülüyor.
İran’dan askerî misilleme
BBC, İran’ın ABD saldırılarına karşılık vereceğini açıkça ilan ettiğini hatırlatıyor. ABD’nin askerî gücüyle doğrudan rekabet etmesi zor olsa da, İran Körfez’deki ABD üslerini ya da saldırıya destek verdiğini düşündüğü ülkelerin kritik altyapılarını hedef alabilir.
Bahreyn ve Katar başta olmak üzere Körfez ülkelerinde ABD’ye ait çok sayıda askerî tesis bulunuyor.
Hürmüz Boğazı riski
İran’ın Körfez’e mayın döşemesi, BBC analizinde öne çıkan kritik senaryolardan biri. İran–Irak Savaşı sırasında da benzer uygulamalara başvurulduğu hatırlatılıyor.
Hürmüz Boğazı’ndan her yıl dünya petrol ve petrol ürünlerinin yaklaşık dörtte biri ile LNG ticaretinin önemli bir bölümü geçiyor. Bu hattın kapanması ya da risk altına girmesi, küresel enerji piyasalarında ciddi dalgalanmalara yol açabilir.
ABD savaş gemisinin hedef alınması
BBC’ye göre ABD Donanması’nın en fazla endişe duyduğu tehditlerden biri, İran’ın “asimetrik harp” yöntemleri. Çok sayıda insansız hava aracı ve hızlı botla yapılan eş zamanlı saldırılar, gelişmiş savunma sistemlerini zorlayabilir.
Böyle bir senaryoda bir ABD savaş gemisinin batırılması ya da mürettebatın esir alınması, Washington açısından ciddi bir prestij kaybı anlamına gelebilir. Bu ihtimal düşük görülse de geçmişte USS Cole’a düzenlenen saldırı örnek olarak gösteriliyor.
Rejim sonrası kaos ihtimali
Analizin son bölümünde, rejimin çökmesi halinde ortaya çıkabilecek kaos ihtimali ele alınıyor. Suriye, Yemen ve Libya örneklerine atıf yapılarak, İran’da da iç savaş, etnik gerilimler ve bölgesel istikrarsızlık riskine dikkat çekiliyor.
Yaklaşık 93 milyonluk nüfusuyla Orta Doğu’nun en büyük ülkelerinden biri olan İran’da yaşanacak geniş çaplı bir istikrarsızlığın, ciddi bir insani ve mülteci krizini tetikleyebileceği vurgulanıyor.
