Van’ın İpekyolu ilçesinde bir kahvehane, değişen şehir yaşamına rağmen geçmişin izlerini taşımaya devam ediyor. Henüz 12 yaşındayken kahveciliğe başlayan 62 yaşındaki Halit Arar, 1981 yılından bu yana aynı mekânda mesleğini sürdürüyor. Yıllar içinde alışkanlıkların, insanların ve mekânların değiştiğine tanıklık eden Arar, geleneksel kahvehane kültürünü korumaya çalışıyor.
Günümüzde gençlerin kafe kültürüne yönelmesiyle eski kahvehanelerin buluşma alışkanlıkları da değişiyor. Arar’ın kahvehanesi ise özellikle ileri yaştaki vatandaşların bir araya gelip sohbet ettiği, geçmişten izler taşıyan mekânlardan biri olmayı sürdürüyor.
Kahvehanelerde değişen yalnızca çay fiyatları değil
Yıllardır aynı mesleği yapan Halit Arar’a göre geçmiş ile bugün arasındaki fark, yalnızca fiziksel şartlarla sınırlı değil. Eskiden insanların birbirleriyle daha güçlü ilişkiler kurduğunu ve verilen sözlerin daha fazla önem taşıdığını belirten Arar, toplumsal ilişkilerde yaşanan değişime dikkat çekiyor.
İHA muhabirine konuşan Arar, geçmişte suyun kehrizlerden taşınarak getirildiğini, bugün ise kahvehanelerde çeşme ve lavabo gibi imkânların bulunduğunu anlattı. Teknolojik ve fiziksel koşulların geliştiğini belirten Arar, insanlar arasındaki güvenin ise aynı ölçüde korunamadığını ifade etti.
Arar, geçmişteki insan ilişkilerini şu sözlerle anlattı:
“Eskiden her şey daha güzeldi. İnsanlar daha güzeldi, aralarında muhabbet vardı. İnsanlar birbirlerine söz verir ve bu sözleri yerine getirirlerdi. Şimdi ise sözün bir değeri kalmadı. Senet yapsanız bile verdiğiniz sözü yerine getiremeyenler oluyor.”
Gençler kafeleri, yaşlılar eski kahvehaneleri tercih ediyor
1981 yılında çalışmaya başladığı kahvehanenin geleneksel atmosferini bugüne kadar koruduğunu belirten Arar, mekânın müdavimlerinin de büyük ölçüde değişmediğini söyledi.
Eski kahvehanelerin insanlara kendilerini rahat hissettiren bir ortam sunduğunu dile getiren Arar, belli bir yaş grubundaki vatandaşların burada buluşarak sohbet ettiğini belirtti. Gençlerin ise daha çok kafelere ve farklı sosyal mekânlara yöneldiğini ifade etti.
Arar, kahvehanenin yıllardır süren geleneğini korumaya özen gösterdiklerini vurgulayarak, buranın geçmişle bağını koparmadığını anlattı.
Bir bardak çayın fiyatı mekâna göre değişiyor
Kahvehane kültüründeki değişim, çay fiyatlarına da yansıyor. Arar’ın verdiği bilgilere göre çayevlerinde bir bardak çay 15 ila 40 lira arasında satılırken kafelerde fiyatlar 75 liranın üzerine çıkıyor.
Çay, geleneksel kahvehanelerde yalnızca bir içecek olmanın ötesinde, insanların bir araya gelmesine ve uzun sohbetler etmesine eşlik ediyor. Arar’ın yıllardır sürdürdüğü meslek de bu alışkanlığın devam ettiği mekânlardan birinin hikâyesini oluşturuyor.
Yarım asra yaklaşan mesleğin sırrı: Çayın demlenmesi
Meslek hayatı boyunca çay demlemenin inceliklerini de öğrenen Arar, iyi bir çayın hazırlanması için sabırlı olunması gerektiğini belirtti.
Önce suyun iyice kaynatıldığını, ardından demliğe konulan çayın yıkandıktan sonra demlenmeye bırakıldığını anlatan Arar, yaklaşık 10-15 dakikalık bekleme süresinin ardından çayın servise hazır hâle geldiğini söyledi.
