Türkiye’de artan yaşam maliyetleri ve daralan alım gücü, yurttaşları kredi kartlarına ve banka kredilerine daha fazla bağımlı hale getirirken, borç yükü Van’da da tartışma konusu oldu. Van Milletvekili Gülderen Varli, milyonlarca yurttaşın geçimini borçlanarak sürdürmek zorunda kaldığına dikkat çekerek, kredi kartı borçlarından maaş hacizlerine, icra dosyalarından bankaların başlattığı yasal takip işlemlerine kadar birçok başlığı Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne taşıdı.
Varli, Adalet Bakanı Akın Gürlek ile Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in yanıtlaması istemiyle iki ayrı yazılı soru önergesi verdi. Önergelerde, Türkiye genelindeki borçluluk tablosunun yanı sıra Van’da bireysel kredi ve kredi kartı borçlarının ulaştığı düzeyin, borç nedeniyle yasal takibe alınan kişi sayısının ve icra dosyalarının yıllara göre değişiminin açıklanması istendi.
Van’da vatandaş borçla mı ayakta kalıyor?
Ekonomik sıkıntıların günlük yaşama etkisinin giderek ağırlaştığına işaret edilen önergelerde, asgari ücretin ve emekli aylıklarının temel ihtiyaçları karşılamada yetersiz kaldığı, yurttaşların gıda ve ekmek gibi zorunlu harcamalarını dahi borçlanarak karşılamak zorunda kaldığı vurgulandı.
Kredi kartları ve tüketici kredilerinin geçim aracı haline gelmesinin, faiz yüküyle birlikte borçların geri ödenmesini daha da güçleştirdiğine dikkat çekildi. Van açısından da önem taşıyan soru önergelerinde, kentte kişi başına düşen bireysel borcun Türkiye ortalamasına kıyasla hangi düzeyde olduğu ve borçlarını ödeyemeyen kaç kişinin yasal takibe alındığı soruldu.
Önergelerin gündeme getirdiği temel soru şu: Van’da vatandaşların borç yükü ne kadar büyüdü ve bu borçlar kaç kişinin icra takibiyle karşı karşıya kalmasına yol açtı?
İcra dosyaları 26,4 milyonu aştı
Önergelerde yer verilen UYAP verilerine göre, icra dairelerinde bulunan derdest icra ve iflas dosyalarının sayısı 15 Eylül 2026’da 26 milyon 238 bin 594 iken, 14 Ekim 2026’da 26 milyon 437 bin 627’ye yükseldi. Böylece yaklaşık bir aylık dönemde dosya sayısında 199 bin 33 artış yaşandı.
BDDK’nin 2 Ekim 2026 haftasına ilişkin verileri kapsamında ise toplam kredi hacminin 28,6 trilyon liraya, bireysel kredi kartı borçlarının 3,5 trilyon liranın üzerine çıktığı ve mevduatta 310,6 milyar liralık düşüş yaşandığı bilgileri önergelerde hatırlatıldı.
Söz konusu rakamlar, borçluluk ve icra yükünün boyutuna ilişkin soruları yeniden gündeme getirirken, toplam dosya sayısının tek başına borçlu kişi sayısını göstermediği de önem taşıyor. Bir kişinin birden fazla icra dosyası bulunabileceği için gerçek borçlu sayısının ayrıca açıklanması gerekiyor.
Maaş haczi, emekli aylığı ve mal varlıkları da soruldu
Adalet Bakanlığına yöneltilen sorular arasında, son beş yılda icra dairelerine gelen yeni icra ve iflas dosyalarının sayısı, derdest dosyaların yıllara göre değişimi ve 2015-2026 döneminde maaş veya ücret haczi uygulanan kişi sayısı da yer aldı.
Varli ayrıca emekli aylığına, banka hesaplarına, konutlara, taşıtlara ve diğer mal varlıklarına haciz uygulanmasına ilişkin verilerin bulunup bulunmadığının açıklanmasını istedi. İcra takibine konu olan gerçek kişi sayısının ve birden fazla dosyası bulunan borçlular nedeniyle toplam dosya sayısıyla kişi sayısı arasındaki farkın da ortaya konulması talep edildi.
Van’ın kredi kartı borcu ne kadar?
Önergelerin Van’ı doğrudan ilgilendiren bölümünde, kentte son beş yılda bireysel kredi ve kredi kartı borçlarının toplam tutarının ne kadar olduğu soruldu. Kişi başına düşen ortalama borç miktarının ve icra dairelerindeki derdest dosya sayısının yıllara göre açıklanması da istendi.
Varli, Van’da bireysel kredi ve kredi kartı borçlarını ödeyemediği için yasal takibe alınan kişi sayısının, bankalara olan borçlar nedeniyle başlatılan icra takiplerinin toplam tutarının ve yasal takibe alınan kişi sayısındaki yıllık değişimin açıklanmasını talep etti.
Ayrıca Van’daki kişi başına düşen bireysel kredi ve kredi kartı borcunun Türkiye ortalamasıyla karşılaştırılması ve kentte hane halkı borçluluğunu belirlemeye yönelik bir çalışma yürütülüp yürütülmediğinin bildirilmesi istendi.
İki bakana 13 soru: Borç yükü için çalışma var mı?
Varli’nın Adalet Bakanı Akın Gürlek’e yönelttiği önerge, icra dosyalarının sayısı, borçlu kişilerin profili, maaş hacizleri ve illere göre dağılım gibi başlıklara odaklandı. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’e yöneltilen önergede ise bireysel borçluluk, Van’daki kredi ve kredi kartı borçlarının seyri ve borçların geri ödenmesinde yaşanan güçlükler gündeme getirildi.
Önergelerde son olarak, yurttaşların borç yükünü hafifletmek, borçların yeniden yapılandırılmasını sağlamak ve düşük gelirli hanelerin finansal sorunlarını azaltmak amacıyla herhangi bir çalışma yürütülüp yürütülmediğinin açıklanması istendi.
