Sosyal Güvenlik Kurumu yetim aylığı alırken dünyaevine giren kız çocukları için büyük bir finansal kolaylık sunmaya devam ediyor. Vefat eden sigortalı anne veya babasından dolayı yetim maaşı hakkı bulunan ve evlilik nedeniyle bu aylığı kesilen kadınlara yasal mevzuat çerçevesinde toplu ödeme yapılıyor. Yapılan bu ödeme halk arasında çeyiz parası olarak bilinse de resmi literatürde evlenme ödeneği adıyla anılıyor.
Temmuz ayında gerçekleştirilen maaş katsayısı artışları ve taban aylık düzenlemeleriyle birlikte evlenme desteği tutarlarında da oldukça dikkat çekici bir yükseliş yaşandı. Evlilik hazırlığı yapan hak sahibi kadınlar başvurularını tamamlamaları halinde 2 yıllık yetim aylıklarına karşılık gelen tutarı tek seferde hesaplarında görebiliyor. Son zamlarla birlikte hak sahiplerinin alacağı toplu para miktarı 141 bin TL sınırını aşarak evlilik sürecindeki çiftlere ciddi bir maddi nefes aldırıyor.
24 Aylık Toplu Ödeme Sisteminin Detayları Ve Hesaplama İlkeleri
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında 1 Ekim 2008 tarihinden sonra ilk kez sigortalı olanların hak sahibi kız çocukları bu imkandan en yüksek oranda faydalanıyor. Kanun gereğince evlendiği için yetim maaşı kesilmek durumunda kalan kız çocuklarına en son aldıkları aylık tutarın tam 24 katı peşin olarak ödeniyor. Böylece evlilik sebebiyle kesilen maaş toplu bir sermaye halinde hak sahibinin kullanımına sunuluyor.
Ödenecek toplu para miktarı doğrudan hak sahibinin evlendiği tarihte aldığı yetim maaşının net tutarına göre belirleniyor. Örneğin aylık 10000 TL yetim aylığı bağlanan bir kız çocuğu evlendiğinde 240000 TL toplu ödeme alma hakkı kazanıyor. Aylık yetim ödemesi 15000 TL seviyesinde olan bir başka hak sahibi için ise bu rakam tam 360000 TL seviyesine ulaşıyor. Maaş zamlarının ardından yapılan başvurularda elde edilecek toplam tutar da doğrudan artış gösteriyor.
Eski Sigortalılar Ve Eşler İçin Uygulanan Farklı Düzenlemeler
1 Ekim 2008 tarihinden önce sigortalı tescili bulunan kişilerin hak sahipleri için mülga kanunlardaki eski hükümler geçerliliğini koruyor. Bu kapsamda evlilik nedeniyle dul veya yetim aylığı kesilen kadın ya da erkek eşlere kız çocuklarına ve analara 12 aylık maaş tutarında evlenme ikramiyesi veriliyor. Yani sadece kız çocukları değil eşinden aylık alırken yeniden evlenen kadın ve erkekler de bu tek seferlik ödemeden yararlanabiliyor.
Eski mevzuat sistemine tabi olan vatandaşlar için hesaplama 12 aylık tutar üzerinden yürütüldüğü için yeni dönem sigortalılarına kıyasla süre bakımından farklılık ortaya çıkıyor. Yine de düğün masraflarının yoğunlaştığı bir dönemde verilen 12 aylık ikramiye ödemesi eşlerin ve çocukların yeni yaşamlarında önemli bir ekonomik destek işlevi görüyor. Başvurular Sosyal Güvenlik İl veya İlçe Merkezlerine dilekçe verilerek ya da e-Devlet kapısı üzerinden kolayca gerçekleştirilebiliyor.
Boşanma Durumunda Maaşın Yeniden Bağlanma Şartları Ve İade Esasları
Çeyiz parası alan kadınların kafasını en çok kurcalayan konulardan biri de olası bir boşanma durumunda yetim aylığının tekrar bağlanıp bağlanmayacağı hususudur. Mevzuata göre evlenme ödeneği alan kız çocukları evliliklerini sonlandırdıklarında gerekli hak sahipliği koşullarını taşımaya devam ediyorlarsa yetim maaşlarını yeniden alma hakkına sahip oluyorlar. Ancak burada peşin alınan ödemenin süresine dikkat edilmesi büyük önem taşıyor.
Boşanma olayı evlenme ödeneğinin alındığı tarihten itibaren ilk 2 yıl yani 24 ay içerisinde gerçekleşirse bu süre bitene kadar vatandaşa tekrar aylık bağlanmıyor. Çünkü devlet bu 2 yıllık sürenin maaşını evlilik başında zaten peşin olarak hak sahibine teslim etmiş sayılıyor. 24 aylık süre tamamlandıktan sonra hak sahibinin durumunda bir engel yoksa kesilen yetim aylığı sistem tarafından otomatik veya dilekçe üzerine yeniden ödenmeye başlanıyor.
Eski Kanun Kapsamındakiler İçin Zamanaşımı Ve Mahsup Kuralları
Eski mevzuata tabi olan ve 12 aylık ikramiye alan hak sahipleri için de benzer bir mahsup mekanizması işletiliyor. Evlendiği tarihten itibaren 12 ay dolmadan boşanan ya da evliliğin butlanına veya feshine karar verilen kişilere yeniden aylık bağlanması gerekirse farklı bir süreç uygulanıyor. Bu gibi durumlarda ödenen ikramiyenin 12 aydan eksik kalan süreye ait kısmı kurum tarafından mahsup ediliyor.
Yapılan hesaplamalarda eksik kalan süreye ait tutarın tahsili tamamlanıncaya kadar maaş ödemesi başlatılmıyor veya mahsup işlemi maaş üzerinden kesinti yapılarak tamamlanıyor. Hak sahiplerinin mağduriyet yaşamamaları adına başvuru tarihlerini ve süreçlerini dikkatle takip etmesi gerekiyor. SGK yetkilileri evlilik desteği için başvuracak vatandaşların evlilik akdi resmi olarak tamamlandıktan sonra başvurularını iletmeleri gerektiğini önemle hatırlatıyor.
