Yapay zekânın günlük yaşamda giderek daha fazla yer alması, bu teknolojinin ne kadar gerekli olduğu sorusunu gündeme getirdi. Dijital Medya Uzmanı ve Üretken Yapay Zekâ Eğitmeni Sinem Parsadan, yapay zekânın ne tamamen vazgeçilmez ne de sadece abartılan bir teknoloji olarak görülebileceğini belirterek, kullanım alanlarının dikkatle ele alınması gerektiğini söyledi.
Ne Tam Vazgeçilmez Ne Tamamen Abartı
Yapay zekânın günümüz dünyasında önemli bir ihtiyaca karşılık verdiğini ifade eden Parsadan, bu ihtiyacın kaynağına dikkat çekerek, “Bugün yapay zekâyı tamamen vazgeçilmez ya da tamamen abartı olarak tanımlamak eksik olur” diyerek sözlerini şöyle sürdürdü: “Yapay zekâ, özellikle hız, bilgi ve üretkenlik talebinin bu kadar arttığı bir dünyada ciddi bir ihtiyaca cevap veriyor. Ama bu ihtiyacın kaynağı çoğu zaman teknolojinin kendisi değil; bizim yarattığımız aşırı hız ve verim baskısı.” bilgisini aktardı.
Yapay zekânın bu yönüyle yalnızca teknik bir araç olmadığını vurgulayan Parsadan, “Yani yapay zekâ hayatı kolaylaştırıyor ama aynı zamanda sorgulanması gereken bir yaşam biçiminin de parçası” ifadelerini kullandı.
Avantajlar Kadar Riskler de Büyük
Yapay zekânın sunduğu imkânlara değinen Parsadan, en büyük avantajın insan düşüncesini desteklemesi olduğunu belirterek, “En büyük avantajı, insanın düşünme kapasitesini desteklemesi. Büyük veriyle çalışmak, hızlı analiz yapmak, yaratıcı süreçleri beslemek açısından çok güçlü bir araç” açıklamasını yaptı. Ancak bu gücün riskleri de beraberinde getirdiğini vurgulayan Parsadan, şu uyarılarda bulunarak, “Algoritmik önyargılar, karar süreçlerinin şeffaflığını kaybetmesi ve teknolojinin belli merkezlerde toplanması ciddi bir sorun.” şeklinde anlattı.
Yapay zekânın tarafsız olmadığına dikkat çeken Parsadan, “Yapay zekâ tarafsız değil; onu kimlerin, hangi amaçla geliştirdiği belirleyici” sözlerini söyledi.
Yapay Zekâya Otorite Gibi Güvenilmemeli
Yapay zekâya duyulan güvenin sınırlandırılması gerektiğini vurgulayan Parsadan, bu teknolojinin nasıl konumlandırılması gerektiğini anlatarak, “Yapay zekâya bir otorite gibi değil, bir araç gibi güvenmeliyiz.” bilgisini paylaştı.
Bilgiye erişim ve üretken süreçlerde yapay zekânın faydalı olduğunu söyleyen Parsadan, “Bilgiye erişim, fikir üretimi, taslak oluşturma gibi alanlarda oldukça faydalı” derken, kritik alanlarda sınır çizilmesi gerektiğini dile getirerek, “Ama iş etik, hukuk, sağlık ya da insan hayatını doğrudan etkileyen kararlar olduğunda sınır net olmalı.” dedi.
Son kararın her zaman insanda kalması gerektiğinin altını çizen Parsadan, “Yapay zekânın devreye girdiği yerde insan sorumluluğu ortadan kalkmamalı” diyerek konunun ciddiyetini gözler önüne serdi.
Sağlık ve Psikoloji Alanı En Hassas Konu
Ruhsal, psikolojik ve sağlıkla ilgili konuların yapay zekâ açısından son derece hassas olduğunu belirten Parsadan, “Bu çok hassas bir alan” diyerek, “Yapay zekâ, bilgi vermek ya da kişinin kendini ifade etmesine yardımcı olmak açısından destekleyici olabilir. Ama bir terapist ya da doktor değildir.” değerlendirmesinde bulundu.
Yapay zekâyla kurulan ilişkilerin risklerinin önemini anlatan Parsadan, “İnsanlar bazen yapay zekâyla konuşurken yargılanmadıklarını hissediyor, bu anlaşılır bir ihtiyaç. Ancak yanlış yönlendirme, duygusal bağımlılık ve profesyonel destekten uzaklaşma gibi ciddi riskler var” sözlerini sarf etti.
Sağlık alanındaki uyarılarını sert bir örnekle açıklayan Parsadan, “Doktora danışmadan yapay zekâ tavsiyelerine uymak, bir komşudan ilaç almak kadar risklidir” dedi ve şunları ekledi: “Her bireyin sağlık öyküsü, alerjik reaksiyonları ya da genetik faktörlerin oluşturabileceği durumlar farklıdır. Sağlık konusu en bıçaksırtı konulardan biri.”
ChatGPT’nin sağlık alanına yönelik yeni bir sohbet botu duyurduğunu da hatırlatan Parsadan, “Ben şahsen yine de tavsiye etmiyorum” diyerek uyarıda bulundu.
Kişisel Veriler Hukuki ve Politik Bir Mesele
Yapay zekânın kişisel verilerle ilişkisine de değinen Parsadan, bu konunun yalnızca teknik olarak ele alınamayacağını söyleyerek, “Bu soru sadece teknik değil, aynı zamanda hukuki ve politik bir mesele” diyen Parsadan, “Çoğu yapay zekâ sistemi bireysel konuşmaları doğrudan ‘hatırlamaz’ ama büyük veri setlerinden öğrenir.” şeklinde kaydetti.
Asıl sorunun veri güvenliği olduğunu belirten Parsadan, “Verilerin kim tarafından, nasıl saklandığı ve hangi yasal çerçeveyle korunduğu çok önemli” ifadelerini kullandı.
Yetersiz düzenlemelere dikkat çeken Parsadan, “Yetersiz regülasyon ve kötü niyetli kullanım durumlarında risk her zaman var” diyerek şu vurguyu yaptı: “Bu yüzden kişisel veriyi bir tercih değil, temel bir hak olarak konuşmamız gerekiyor.”
Yapay Zekâ Toplumsal Yapıyı Nasıl Etkiliyor
Yapay zekânın insan ilişkilerini tek başına dönüştürmediğini ifade eden Parsadan, “Yapay zekâ insan ilişkilerini tek başına dönüştürmüyor ama var olan kırılganlıkları görünür kılıyor” yorumunu yaptı.
Yalnızlık, hız ve performans baskısının zaten toplumda var olduğuna işaret eden Parsadan, “Yapay zekâ bunları yoğunlaştırdı. Bir yandan insan-insan temasını azaltırken, diğer yandan yeni ifade alanları açıyor” şeklinde konuştu.
Parsadan sözlerini, “İnsanlar yapay zekâya gerçekten destek almak için mi, yoksa düşünmemek ve durmamak için mi yöneliyor? Bu sorunun cevabı, toplumsal yapının geleceğini belirleyecek.” İfadesiyle tamamladı.
