DEM Parti Van Milletvekili Gülderen varli, Türkiye’de hayvancılık sektöründe yaşanan derin yapısal sorunları, 2025 yılında ülke geneline yayılan şap hastalığını ve sigortasız üreticilerin karşı karşıya kaldığı ağır kayıpları Türkiye Büyük Millet Meclisi gündemine taşıdı.
Varli, Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı’nın yanıtlaması istemiyle verdiği yazılı soru önergesinde, hayvancılığın kırsal yaşamın, toplumsal kültürün ve ekonomik faaliyetlerin temel bileşenlerinden biri olduğuna dikkat çekti.
Türkiye’de hayvancılığın milyonlarca yurttaşın geçim kaynağı olmasına rağmen, uzun yıllardır uygulanan ithalat odaklı ve üreticiyi korumayan politikalar nedeniyle ciddi bir gerileme yaşadığı vurgulandı. Girdi maliyetlerindeki artış, koruyucu veteriner hekimliği hizmetlerinin yetersizliği, salgın hastalıkların kontrol altına alınamaması, çoban istihdamı ve küçük ölçekli üreticilere yönelik desteklerin eksikliği hayvancılığı sürdürülemez hale getiren başlıca nedenler arasında sıralandı.
Şap Hastalığı ve Aşı Krizi
2025 yılında şap hastalığının ülke geneline yayılması nedeniyle hayvan pazarlarının kapandığı, on binlerce hayvanın hastalıktan etkilendiği ve üreticilerin ciddi ekonomik kayıplara uğradığı belirtilerek, önleyici veterinerlik hizmetlerinin kurumsallaştırılmasının aciliyeti vurgulandı.
Aşılama oranlarındaki düşüklük ve aşı tedarikindeki gecikmelerin üreticiyi özel sektörün yüksek fiyatlarıyla baş başa bıraktığı ifade edildi.
Van Erciş’te Yangın: 97 Hayvan Telef Oldu
Önergede, 10 Aralık 2025 tarihinde Van’ın Erciş ilçesi Çelebibağ Mahallesi’nde meydana gelen yangına da ayrıntılı şekilde yer verildi. İtfaiye’nin yangın tutanağına göre, ahıra yakın tandırdan çıkan yangın sonucu 97 küçükbaş hayvanın dumandan zehirlenerek öldüğü, odunluğun tamamen yandığı ve toplam zararın yaklaşık 1 milyon 200 bin TL olduğu belirtildi.
Hayvanların sigorta kapsamında olmaması nedeniyle üreticinin mağduriyetinin giderilemediği ifade edilerek, afet ve felaketlerde sigortasız üreticilerin tamamen korumasız bırakıldığına dikkat çekildi.
Van’da ayrıca Samancılar Sitesi’nin çevre yolu nedeniyle yaşadığı yapısal sorunlar, canlı hayvan pazarlarının yetersizliği, sel ve afetlerde yaşanan hayvan kayıpları ile genel politikaların olumsuz etkilerinin hayvancılığı ciddi biçimde zedelediği vurgulandı.
Bu çerçevede, Tarım ve Orman Bakanlığı bütçesinde sigortası olmayan üreticilere yönelik özel bir destek kalemi oluşturulmasının zorunlu hale geldiği ifade edildi.
TBMM’ye Sunulan 14 Maddelik Yazılı Soru Önergesi
DEM Parti Van Milletvekili Gülderen varli tarafından TBMM Başkanlığı’na sunulan ve Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı’nın yanıtlaması istenen sorular şu şekilde sıralandı:
-
2025 yılında ülke genelinde görülen şap hastalığına ilişkin olarak; aşı tedarikinde yaşanan gecikmelerin nedeni nedir? Bakanlık, aşı stok yönetimini neden zamanında planlayamamıştır?
-
Salgın hastalıkların kontrolü için koruyucu veteriner hekimliği uygulamasını kurumsallaştırmaya yönelik bir çalışma yürütülmekte midir? Yürütülüyorsa ne aşamadadır?
-
2025 yılında şap hastalığı nedeniyle gerçekleşen toplam ekonomik kaybın Bakanlığınızca hesaplanan tutarı nedir? Bu zararların karşılanmasına yönelik bir destek programı planlanmakta mıdır?
-
10 Aralık 2025’te Van Erciş Çelebibağ Mahallesi’nde meydana gelen yangında telef olan yaklaşık 100 küçükbaş hayvan için mağdur olan üreticiye herhangi bir destek sağlanacak mıdır? Hayvanı sigortasız olan üreticilerin afet durumlarında korunmasına ilişkin yeni bir düzenleme yapılacak mıdır?
-
Van genelinde hayvan pazarlarının yetersizliği ve altyapı eksikliklerine ilişkin Bakanlığınızın bir yatırım planı bulunmakta mıdır?
-
Sel ve diğer doğal afetler nedeniyle hayvan kaybı yaşayan üreticilerin zararlarının tazmin edilmesine dönük yeni bir mekanizma kurulması gündeminizde midir?
-
Türkiye’de çoban bulunamaması hayvancılıktaki en kritik sorunlardan biri iken; çoban desteğinin aylık olarak verilmesi ve çobanların sigorta/Bağ-Kur primlerinin bütçeden karşılanması konusunda Bakanlığınızın planı var mıdır?
-
Buzağı ölümlerinin azaltılması ve salgın hastalıklarla etkin mücadele için koruyucu veterinerlik uygulamalarının güçlendirilmesine yönelik bütçe artışı ve personel planlaması yapılmakta mıdır?
-
Türkiye’nin hayvancılık politikalarını ithalata dayalı olmaktan çıkararak üretimi önceleyen, küçük ölçekli çiftçiyi merkeze alan bir modele geçiş için Bakanlığın uzun vadeli bir stratejik planı bulunmakta mıdır?
-
Tarım ve Orman Bakanlığı bütçesinde, doğal afetler sonrası sigortası olmayan üreticilerin zararlarının karşılanmasına yönelik ayrı bir destek kalemi oluşturulması planlanmakta mıdır?
-
2025 yılı içinde doğal afet, salgın hastalık veya yangınlar nedeniyle hayvan kaybı yaşayan sigortasız üretici sayısı ve bu üreticilerin toplam zarar tutarı nedir?
-
Van ili özelinde, son beş yılda sigortasız çiftçilerin afetler nedeniyle uğradığı zararların tespitine ilişkin bir çalışma yapılmış mıdır? Yapıldıysa sonuçları nelerdir?
-
Erciş Çelebibağ Mahallesi’nde 10 Aralık 2025 tarihinde meydana gelen yangınla ilgili olarak Bakanlığınızca herhangi bir destek, tazmin veya telafi mekanizması işletilecek midir?
-
Küçük ölçekli üreticilerin afetlere karşı korunması amacıyla zorunlu veya düşük primli bir devlet destekli tarımsal sigorta modeli geliştirilmesi gündeminizde midir?
