Van’da engelli vatandaşların istihdam sorunları, yetersiz atama kontenjanları ve ekonomik bağımsızlıklarını kazanmanın önündeki engellerle derinleşiyor. EKPSS ve kura yöntemiyle kamuya yerleşmeyi bekleyen binlerce engelli vatandaş, atama takviminin açıklanmasını beklerken kendi işini kurmak isteyenler de finansman ve sosyal yardım kaybı riskiyle karşı karşıya kalıyor. Van Bedensel Engelliler Derneği Başkanı Hanefi Baykara, engelli istihdamında kontenjanların artırılması, girişimciliğin desteklenmesi ve mevcut yardımların yeniden değerlendirilmesi çağrısında bulundu.
"116 bin başvuruya karşılık 3 bin 100 kontenjan"
Engelli atamalarının yalnızca Van’a özgü bir sorun olmadığını belirten Baykara, Türkiye genelinde açılan kadroların yetersiz kaldığını söyledi. Baykara’nın paylaştığı verilere göre, 2026 yılında EKPSS ve kura kapsamında yaklaşık 116 bin kişi başvuruda bulunurken yaklaşık 3 bin 100 kişilik kontenjan açıldı. Tercih sürecinin tamamlanmasına rağmen atamaların henüz yapılmadığını belirten Baykara, adayların belirsizlik içinde beklediğini ifade etti.
Van’da da atama bekleyen yüzlerce, hatta binlerce engelli vatandaş bulunduğunu dile getiren Baykara, derneğe gelen vatandaşların hangi kadrolara başvurabileceklerini ve atamaların ne zaman yapılacağını sorduklarını aktardı. Baykara, “Binlerce engelli vatandaşımız tercihlerini yaptığı hâlde henüz bir geri dönüş alamadı. Atamaların ne zaman yapılacağına ilişkin bir açıklama bekliyoruz” dedi.
“Engelli istihdam kotaları artırılmalı”
Mevcut engelli istihdamı kotalarının ihtiyacı karşılamadığını savunan Baykara, kamu ve özel sektörde engelli istihdam oranlarının yükseltilmesi gerektiğini belirtti. Kamudaki engelli memur istihdam oranının yüzde 3, özel sektörde işçi kadrolarındaki oranın ise yüzde 4 olduğunu ifade eden Baykara, bu oranların yüzde 5-6 seviyelerine çıkarılmasını istedi.
Özellikle eğitim düzeyi daha düşük olan engelliler için ayrılan kontenjanların yetersizliğine dikkat çeken Baykara, kura kapsamında başvuran binlerce kişi karşısında çok az sayıda kadro açılmasının istihdam beklentilerini karşılamadığını söyledi. Baykara, kontenjanların artırılması ve bekleyen atamaların yapılması için yetkililere çağrıda bulundu.
"İş kurmak isteyen engelli sosyal yardımlarını kaybetmekten korkuyor"
Engelli vatandaşların ekonomik bağımsızlıklarını kazanmasının önemine işaret eden Baykara, istihdam sorununun yalnızca kamu atamalarıyla çözülemeyeceğini vurguladı. Engelli bireylerin engel durumlarına ve yeteneklerine uygun işlerde çalışabilmesi gerektiğini belirten Baykara, kendi işini kurmak isteyenlerin de desteklenmesi gerektiğini söyledi.
Ancak mevcut desteklerin ve uygulamaların engelli girişimciler açısından yeni riskler doğurabildiğini ifade eden Baykara, iş kuran kişinin vergi mükellefi olması nedeniyle sosyal yardımlarını kaybedebildiğine dikkat çekti. Baykara, iş kurmak için sağlanan desteğin tek başına yeterli olmadığını belirterek şöyle konuştu:
“Hiç çalışmadan aldığı bir sosyal yardımla az da olsa geçinilebilir. Ancak riske girerek işe başlaması, kişinin hayatını ciddi şekilde etkileyebiliyor. Bu nedenle iş kurmaya cesaret edemeyen engelliler var.”
“Sadece para vermek yeterli değil”
Engelli vatandaşlara yönelik girişimcilik desteklerinin eğitim, üretim ve pazarlama olanaklarıyla birlikte planlanması gerektiğini belirten Baykara, özellikle Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da uzun süren kış koşullarının da dikkate alınmasını istedi.
Engelli dernekleri ve sivil toplum kuruluşları aracılığıyla kooperatifler kurulabileceğini ifade eden Baykara, bu yapıların sürdürülebilir bir bütçeyle desteklenmesi gerektiğini söyledi. Üretim yapacak engelli bireylerin mesleki eğitim alması, ürünlerini pazarlayabilmesi ve mümkünse ürettikleri ürünler için alım garantisi sağlanması gerektiğini vurgulayan Baykara, yalnızca başlangıç desteği vermenin yeterli olmayacağını dile getirdi.
Baykara, “Sadece siz işi kurdunuz, tamam. Ancak sürdürülebilirliği olmadığı zaman verilen paranın da heba olduğunu görmek, açıkçası millî servete zarar veriyor” ifadelerini kullandı.
Engelli vatandaşların yalnızca kamu kurumlarında değil, özel sektörde ve kendi işlerinde de istihdam edilebileceğini belirten Baykara, kırsal bölgelerde yaşayan engelliler için hayvancılık gibi üretim alanlarında destek sağlanabileceğini söyledi. Engelli bireylerin aileleriyle birlikte üretime katılabilecekleri, gelir elde edebilecekleri ve ekonomik bağımsızlıklarını güçlendirebilecekleri projelere ihtiyaç olduğunu kaydetti.
İş kurmak isteyen engellilerin yeterli sermayeye sahip olmadan büyük yatırımlara yönelmesinin gerçekçi olmadığını belirten Baykara, mevcut destek mekanizmalarının engellilerin ekonomik koşullarına uygun biçimde yeniden düzenlenmesi gerektiğini ifade etti.
“Toplantılar yapıldı, artık somut adım bekliyoruz”
Engellilerin sorunlarının belirlenmesi amacıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi bünyesinde yürütülen çalışmalar kapsamında Diyarbakır’da düzenlenen bölgesel toplantıya katıldıklarını aktaran Baykara, toplantılarda dile getirilen sorunların çözüme dönüştürülmesi gerektiğini söyledi.
Engelli vatandaşların ve sivil toplum kuruluşlarının her ilde sürece katılmasının önemine değinen Baykara, toplanan verilerin değerlendirilmesi ve taleplerin karşılanmasına yönelik somut adımlar atılması gerektiğini belirtti.
Baykara, “Sorunlarımızı anlattık, taleplerimizi ilettik. Yeterli mi? Kesinlikle yeterli değil. Yetkililerin, görüşlerimizi dikkate aldıklarını ve bunlarla ilgili neler yaptıklarını somut olarak ortaya koymaları gerekiyor” diyerek engelli istihdamı ve ekonomik bağımsızlık konusunda çözüm beklediklerini ifade etti.
