Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Zootekni Bölümü Öğretim Üyesi ve Arıcılık Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Cengiz Erkan, Çatak balının özelliklerini değerlendirdi. Erkan, bölgenin 1500 ile 3 bin metre arasında değişen rakımı ve zengin bitki örtüsünün balın aroma, renk ve biyoaktif özelliklerine katkı sağladığını belirtti. Çatak’ta arıların 48 familyaya ait 523 farklı bitkiden yararlandığını söyleyen Erkan, bunların 53’ünün endemik olduğunu aktardı.Erkan, balın kalitesini etkileyen faktörlerin çevresel etmenler, üretim koşulları ve saklama koşulları olmak üzere üç temel başlık altında değerlendirilebileceğini söyledi. Üretim koşullarına uygun hareket edilmesi halinde balın kalitesi ve içeriğinde en önemli etkenlerden birinin bitki örtüsü olduğunu belirten Erkan, “Bitki örtüsünün çeşitliliği, zenginliği balın kalitesini ve içeriğini daima artırmaktadır” dedi.
Çatak’ın bu açıdan önemli bir bölge olduğunu ifade eden Erkan, ilçedeki bitki çeşitliliğine ilişkin yapılan çalışmalara dikkat çekti. Çatak’ta arıların 48 familyadan 523 bitkiden yararlandığını belirten Erkan, bu bitkilerin 459’unun otsu, 35’inin çalı ve 19’unun odunsu formda olduğunu söyledi. Erkan, söz konusu bitkilerden 53’ünün endemik olduğunu belirterek, bu çeşitliliğin Çatak balına değer katan temel unsurlardan biri olduğunu ifade etti.
“Rakım arttıkça çeşitlilik de artıyor”
Çatak’ın 1500 ile 3 bin metre arasında değişen rakıma sahip olduğunu belirten Erkan, yükselti farkının arıların daha geniş bir bitki örtüsünden yararlanmasına olanak sağladığını söyledi. “1500’de başlayan çiçeklenmenin daha sonra 2 binlere, 3 binlere kadar yükselmesi, arıların çok geniş bir bitki örtüsünden faydalandığını gösterir” diyen Erkan, bunun üretimin daha uzun bir döneme yayılmasına katkı sağladığını belirtti.
Farklı bitkilerden yararlanılmasının balın özelliklerine de yansıdığını ifade eden Erkan, “Arının çok çeşitli bitkilerden faydalanması aromasını ciddi anlamda etkiler. Güzel aroma katar. Balın antioksidan içeriğine, biyoaktif özelliklerine ve rengine ciddi anlamda katkı sağlar” diye konuştu.
“Balın kalitesi rengine ve kokusuna bakılarak anlaşılmaz”
Tüketicilerin balın kalitesini yalnızca görünüş, koku veya tat üzerinden değerlendirmemesi gerektiğini vurgulayan Erkan, “Balın rengi, akışkanlığı, kokusu bunların hiçbir tanesi kalite ölçüsü değildir” dedi.
Balın kalitesinin belirlenmesinde laboratuvar analizlerinin önemine dikkat çeken Erkan, arıcılıkta kullanılan kimyasalların da kontrol altında olması gerektiğini belirtti.
“Erken hasat balın bozulmasına neden olabilir”
Bal hasadının bölgelere göre değiştiğini belirten Erkan, hasat öncesinde balın olgunlaşma sürecinin tamamlanması gerektiğini söyledi. Peteklerin en az üçte ikisinin sırlanmasının önemli bir gösterge olduğunu belirten Erkan, erken hasat konusunda uyarıda bulundu.
Erkan, “Erken hasatta bal su oranının yüzde 20’nin üzerinde kalması, olgunlaşmanın tam sağlanamamasına bağlı olarak daha sonra balın daha kolay fermente olabilmesine, bozulmasına sebep olur” ifadelerini kullandı.
