Van’da bir zamanlar sokak aralarında sıkça görülen ayakkabı tamir ustaları giderek azalıyor. Yıllardır bu işi sürdüren ustalar ise mesleğin geleceğinden endişeli. 30 yıldır ayakkabı tamirciliği yapan Ercan Sarıhan, hem çırak bulamamanın hem de mesleğe olan ilginin düşmesinin, bu köklü zanaatı yok olma noktasına getirdiğini söylüyor.
Van’da Yarım Asırlık Zanaat Sessizce Tükeniyor
Van’da çocuk yaşlardan bu yana ayakkabı tamirciliği yapan Ercan Sarıhan, yaklaşık 30 yıldır sürdürdüğü mesleğin geleceğine dair ciddi endişeler taşıyor. Kentte ayakkabı tamirinin giderek azaldığını belirten Sarıhan, 35 ila 40 dükkânın kapanması durumunda bu mesleğin tamamen ortadan kalkabileceğini ifade ediyor.
Sarıhan’a göre en büyük sorun sadece ekonomik değil, aynı zamanda kuşak aktarımının kopması. Ustalık gerektiren bu işin ancak çıraklıkla öğrenilebildiğini hatırlatan Sarıhan, “Bu iş ustadan çırağa geçer ama artık gençler çalışmıyor” diyerek mevcut tabloyu özetliyor.
“Biz Son Nesiliz, Bizden Sonra Gelen Yok”
Mesleğin tamamen el emeğine dayandığını vurgulayan Sarıhan, yılların birikimiyle gelen ustalığın artık devam ettirilemediğini söylüyor. Çırak bulmakta yaşanan sıkıntı nedeniyle mesleğin geleceğinin belirsiz olduğunu dile getiren usta, “Biz son nesiliz diyebilirim” ifadelerini kullanıyor.
Kendi mesleki geleceğine dair de net bir tablo çizen Sarıhan, “Ben 55 yaşıma kadar çalışırım ama sonra ne olacak bilmiyorum. Bizden sonra bu mesleği yapacak kimse yok” sözleriyle durumun ciddiyetini ortaya koyuyor.
Eğitim Alanları Kapanınca Ustalık Zinciri Koptu
Sarıhan, geçmiş yıllarda meslek liselerinde ve halk eğitim merkezlerinde ayakkabı tamirciliğine yönelik eğitimlerin verildiğini ancak bu bölümlerin zamanla kapatıldığını belirtiyor. Bu durumun mesleğin sürdürülebilirliğini doğrudan etkilediğini ifade eden Sarıhan, usta yetiştirmenin artık bireysel çabalarla sınırlı kaldığını söylüyor.
“Artık tamamen bize kalmış usta yetiştirmek ama rağbet yok” diyen Sarıhan, gençlerin bu işe yönelmemesinin mesleği daha da kırılgan hale getirdiğini vurguluyor.
Gençler Uzak Duruyor, Ama Meslek Hâlâ Geçim Kapısı
Mesleğe ilginin azalmasına rağmen ayakkabı tamirciliğinin hâlâ geçim sağlayan bir iş olduğunu söyleyen Sarıhan, özellikle küçük işletmelerde bu işin önemini koruduğunu ifade ediyor. Kendisinin dört çocuk babası olduğunu belirten usta, mesleğin ekonomik olarak hâlâ bir karşılığı olduğunu şu sözlerle dile getiriyor:
“Dört çocuğum var, çok şükür geçimimizi sağlıyoruz. Ayakkabı tamirciliği hâlâ ekmek veren bir iş.”
Van’da Bir Meslek Daha Sessizce Tarihe Karışma Eşiğinde
Usta sayısının azalması, çırak yetişmemesi ve eğitim altyapısının ortadan kalkmasıyla birlikte ayakkabı tamirciliği Van’da giderek zayıflıyor. Ercan Sarıhan’ın anlattıkları, sadece bireysel bir mesleğin değil, aynı zamanda bir zanaat geleneğinin de ciddi bir kırılma noktasına geldiğini gösteriyor.
