Van’da ekonomik krizin etkileri farklı sektörlerde faaliyet gösteren esnafı giderek daha fazla zorlarken, otomotiv sektöründe faaliyet gösteren galericiler de benzer bir tabloyla karşı karşıya. Yüksek maliyetler, durgunlaşan ikinci el araç piyasası, yüksek faiz oranları ve kayıt dışı araç alım satımı iddiaları, galerici esnafının üzerindeki baskıyı artırıyor.
Van'da üç ayrı galericiler sitesi bulunurken, bu sitelerde yaklaşık 300 galerici faaliyet gösteriyor. Esnaf, son dönemde satışların ciddi ölçüde gerilediğini, işletme giderlerinin artmasına karşın piyasada para dolaşımının azaldığını belirtti. Bazı galerilerin faaliyetlerine son verdiğini aktaran esnaf, mevcut ekonomik koşulların sektörde kalmayı her geçen gün daha zor hale getirdiğine dikkat çekti
“Piyasada para dönmüyor”
Tuşba Galericiler Sitesi Başkanı Mehmet Öndüll, galericilerin en büyük sorunlarından birinin kayıt dışı ve ayaküstü araç alım satımı olduğunu söyledi. Öndül, galericilerin kira, vergi, sigorta ve çalışan giderleri gibi çok sayıda yükümlülüğü yerine getirdiğini, buna karşın kayıt dışı satış yaptığını öne sürdüğü kişilerin daha avantajlı konuma geldiğini belirtti.
Öndül, yetkililere defalarca başvurduklarını ifade ederek denetim çağrısı yaptı. Öndül , “Ben vergi veriyorsam ve bazı insanlar vergi vermeden benden daha iyi kazanıyorsa, o zaman ben de dükkânımı kapatıp bu şekilde çalışmak zorunda kalırım” dedi.
Van’da üç galericiler sitesinde yaklaşık 300 galericinin bulunduğunu belirten Öndül, bunun dışında ayaküstü araç alım satımı yapan yüzlerce kişi olduğunu öne sürdü. Kayıt dışı faaliyetlerin denetlenmesini isteyen Öndül, ticaret yapmak isteyen herkesin aynı kurallara tabi olması gerektiğini vurguladı.
“İkinci el piyasası tamamen durmuş durumda”
Galerici esnafı Memduh Cancan ise sektörün en büyük sorununun piyasada paranın dönmemesi olduğunu söyledi. Son üç-dört aydır piyasanın aşırı durgun olduğunu belirten Cancan, esnafın önemli bölümünün dükkân kapatma noktasına geldiğini ifade etti.
Cancan’a göre altın fiyatlarındaki dalgalanma da araç piyasasını doğrudan etkiliyor. Vatandaşların parasını araç yerine farklı yatırım araçlarında tuttuğunu belirten Cancan, galericilerin ellerindeki araçları uzun süre satamadığını söyledi.
Cancan, bir galericinin yalnızca iş yerini açık tutabilmek için kira, sigorta, muhasebe ve diğer giderlerle birlikte aylık 80-100 bin liraya ulaşan maliyetlerle karşı karşıya kalabildiğini belirtti.
“Sermaye araçlarda bağlı kalıyor”
Galericilerin en büyük sorunlarından birinin sermayenin araçlarda uzun süre bağlı kalması olduğunu belirten Cancan, satış gerçekleşmediğinde esnafın hem aracın değerindeki değişimle hem de işletme giderleriyle karşı karşıya kaldığını söyledi.
Cancan, kapıda beş aracın bulunduğu bir galeride milyonlarca liralık sermayenin araçlara bağlandığını, araçların aylarca satılamaması halinde esnafın ciddi kayıplar yaşayabildiğini ifade etti.
Araçların satılamaması nedeniyle bazı esnafların ödemelerini vadeli şekilde gerçekleştirmek zorunda kaldığını da belirten Cancan, çek ve ödemelerin geri dönmemesi nedeniyle sektörde mağduriyet yaşayan esnafların bulunduğunu söyledi.
“Dükkânını kapatanlar var”
Ekonomik tablonun iş yerlerinin kapanmasına da neden olduğunu belirten Cancan, son aylarda tanıdığı üç-dört galericinin dükkânını kapattığını, yeni kapanmaların da gündemde olduğunu söyledi.
Cancan, “Araç satışı olsun veya olmasın, bir dükkânı açık tuttuğunuz zaman aylık 80-100 bin lira arasında gideriniz olabiliyor. İş yapamadığınız zaman bu parayı doğrudan cebinizden karşılıyorsunuz” ifadelerini kullandı.
Mehmet Döndül de bu yıl Van’da 10’dan fazla galerinin kapandığını öne sürerek, sektörün giderek küçüldüğünü belirtti
Galerici esnafının bir diğer gündemi ise yetki belgesi. Memduh Cancan, daha önce sınavla alınan galericilik belgesi için 40 bin liralık ödeme yapmak zorunda kaldıklarını belirtti.
Belgenin sektörde kayıt dışı araç alım satımını önlemesi gerektiğini savunan Cancan, buna rağmen belgenin esnaf açısından yeterli bir avantaj sağlamadığını söyledi.
Cancan, belge kapsamında iki aylık sigorta uygulamasının bulunduğunu, bunun için de ayrıca ödeme yaptıklarını belirterek, “Onun dışında bu belgenin bize sağladığı çok büyük bir fayda olduğunu düşünmüyorum” dedi.
"Sorun yalnız galericinin değil"
Yüksek kira ve işletme giderleri, krediye erişimde yaşanan güçlükler, yüksek faiz oranları, alım gücündeki gerileme ve piyasalardaki durgunluk esnafın hareket alanını daraltırken, galericiler kayıt dışı rekabet ve denetim eksikliği iddialarını da bu tabloya ekliyor. Esnafın anlatımına göre mesele artık yalnızca “araç satamamak” değil. Dükkânın kapısını açık tutmanın dahi ciddi bir maliyete dönüştüğü bir ortamda, satış yapamayan esnaf her geçen ay sermayesinden tüketiyor.
“Denetim olmazsa esnaf da bırakıp gider”
Galericilerin temel talebi ise kayıt dışı araç alım satımının denetlenmesi, sektörde aynı kuralların uygulanması ve esnafın üzerindeki ekonomik yükün hafifletilmesi.
Mehmet Öndül, yetkililere çağrısını yinelerken, “Ben nasıl vergimi veriyorsam onlar da versin. Ben nasıl bir dükkân kurup bu işi yapıyorsam onlar da aynı şartlarda yapsın” dedi.
