Yetersiz koruyucu kıyafet, açlık, susuzluk ve yorgunluğun yanı sıra sağlık kuruluşlarına geç ulaşılması, donma yaralanmalarının daha ağır seyretmesine yol açabiliyor. İleri seviyedeki vakalarda dokularda ciddi hasar meydana gelirken, bazı hastalarda uzuv kaybına kadar varabilen sonuçlar ortaya çıkabiliyor.
Van Yanık Merkezi Bölgenin Önemli Sağlık Merkezlerinden Biri
Van Eğitim ve Araştırma Hastanesi Genel Cerrahi Kliniğine bağlı olarak hizmet veren Yanık Merkezi, yaklaşık 3-4 milyonluk geniş bir nüfusa sağlık hizmeti sunuyor. 2007 yılında Van Devlet Hastanesi bünyesinde kurulan merkez, ilerleyen süreçte Yanık Merkezi statüsüne kavuşarak bölgedeki önemli sağlık birimlerinden biri haline geldi.
Yaklaşık 20 yıldır faaliyet gösteren merkezde yalnızca Van’dan gelen hastalar değil, çevre illerden ve sınır hattından sevk edilen hastalar da tedavi ediliyor.
Özellikle kış aylarında donma vakalarının artması, merkezin sağlık hizmetlerindeki yükünü de artırıyor. Ciddi doku kaybı riski bulunan hastaların tedavisi uzun süreli takip, düzenli pansuman ve gerektiğinde cerrahi müdahale gerektiriyor.
Merkezde görev yapan hekimler, hemşireler ve diğer sağlık çalışanları, ağır çalışma koşullarına rağmen hastaların dokularını ve uzuvlarını mümkün olduğunca koruyabilmek amacıyla yoğun bir tedavi süreci yürütüyor.
Donma yaralanmalarına yönelik tedaviler, Genel Cerrahi Kliniği bünyesinde Dr. Ali Rıza Karayıl’ın sorumluluğu ve denetiminde gerçekleştiriliyor.
Klinik Deneyimler Bilimsel Çalışmalara Dönüştürüldü
Van Yanık Merkezi’nde uzun yıllar boyunca elde edilen klinik deneyimler yalnızca hastaların tedavisinde kullanılmakla kalmadı. Merkezde karşılaşılan donma vakalarına ilişkin veriler bilimsel çalışmalara dönüştürülerek uluslararası tıp literatürüne de kazandırıldı.
Klinik Şefi Prof. Dr. Sebahattin Çelik, merkezde yürütülen sağlık hizmetlerinin yanı sıra elde edilen deneyimlerin bilim dünyasına aktarılmasının da önemli olduğunu belirtti.
Çelik, “İşimizi en iyi şekilde yaparken, bunu devletimizin sağladığı olanaklar ile yapıyoruz, bilim dünyasına da deneyimlerimizi aktarıyoruz.” ifadelerini kullandı.
Merkezin özellikle donma yaralanmaları konusundaki deneyimi, yayımlanan iki uluslararası bilimsel çalışmayla da ortaya konuldu.
İlk Çalışmada 38 Düzensiz Göçmenin Donma Vakası İncelendi
Prof. Dr. Sebahattin Çelik, Servet Elçin Alpat, Selin Bulut ve Hakan Köksal tarafından hazırlanan “Frostbite—From Turkish Eastern Border as a Consequence of Irregular Migration” başlıklı çalışma, 2022 yılında Eastern Journal of Medicine dergisinde yayımlandı.
Çalışmada, 2020 yılında yalnızca bir aylık süre içerisinde Van Yanık Merkezi’ne başvuran 38 düzensiz göçmenin klinik özellikleri değerlendirildi.
Araştırmada hastaların yaklaşık yüzde 74’ünde ileri derecede donma yaralanması tespit edildi. Elde edilen sonuçlar, Van ve çevresinde özellikle düzensiz göç hareketleriyle bağlantılı olarak ortaya çıkan donma vakalarının hem sayısal hem de klinik açıdan ciddi bir sağlık sorunu oluşturduğunu ortaya koydu.
128 Hasta Üzerinden Amputasyon Riski Araştırıldı
Merkezin donma vakalarındaki deneyimini ortaya koyan ikinci bilimsel çalışma ise Dr. İbrahim Doğan’ın ilk isim olarak yer aldığı “Early Clinical Predictors of Amputation in Frostbite: Injury Depth and Extent for Admission Risk Stratification” başlığıyla Scandinavian Journal of Trauma, Resuscitation and Emergency Medicine dergisinde yayımlandı.
Araştırmada 2020-2025 yılları arasında Van Yanık Merkezi’nde tedavi edilen 128 donma hastasının verileri incelendi.
Hastaların yüzde 98,4’ünün yabancı uyruklu olduğu belirlenirken, 54 hastada amputasyon gerektiği tespit edildi.
Çalışmanın sonuçlarına göre donma yaralanmasının derinliği ve vücudun etkilenen yüzey alanı, hastalarda amputasyon riskinin öngörülmesi açısından en güçlü iki klinik gösterge olarak belirlendi.
Bu bulguların, donma vakalarında hastaların merkeze başvurduğu andaki yaralanmanın boyutunun tedavi süreci ve olası uzuv kaybı açısından büyük önem taşıdığını ortaya koyduğu belirtildi.
Van’daki Deneyim Uluslararası Literatüre Taşındı
Van Yanık Merkezi’nde yaklaşık 20 yıldır sürdürülen çalışmalar, donma yaralanmalarının bölge açısından münferit vakalardan ibaret olmadığını ortaya koyuyor.
Bölgenin coğrafi konumu, yüksek rakımı ve sert kış şartlarının yanı sıra sınır güzergâhlarında yaşanan düzensiz göç hareketleri, donma vakalarının sağlık hizmetleri üzerindeki yükünü artırıyor.
Merkezde görev yapan sağlık çalışanlarının yıllar içerisinde edindiği klinik deneyim, çok sayıda hastanın tedavisinde kullanılırken, elde edilen veriler bilimsel araştırmalar aracılığıyla uluslararası tıp dünyasına da aktarılıyor.
Van’da donma yaralanmalarıyla mücadele kapsamında yürütülen bu çalışmalar, hem bölgedeki sağlık hizmetlerinin önemini hem de ağır donma vakalarının erken değerlendirilmesi ve uygun şekilde tedavi edilmesinin uzuv kayıplarının önlenmesi açısından taşıdığı önemi ortaya koyuyor.
