Van’da küçük esnafın ayakta kalma mücadelesi giderek zorlaşıyor. Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliği Başkanı ve Bakkallar, Manavlar ve Kantinciler Esnaf Odası Başkanı Eser Adıyaman, 2026 yılının esnaf açısından ağır geçtiğini dile getirirken, kentte kepenk kapatan işletmelerin sayısına ilişkin dikkat çeken rakamlar paylaştı. Adıyaman’a göre yalnızca Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliği kayıtlarında ilk 6 ayda 600 esnaf iş yerini kapattı. Ticaret Odası kayıtları ile herhangi bir odaya kayıt yaptırmadan faaliyetini sonlandıran işletmeler de hesaba katıldığında gerçek sayının 1000’in üzerine çıkabileceği öne sürüldü.
“Sayının 1000’in üzerinde olduğunu düşünüyorum”
Kapanan esnaf sayısının resmi kayıtlardan daha yüksek olduğunu aktaran Adıyaman, farklı kurumların kayıtlarında bulunan işletmelerin de hesaba katılması gerektiğine dikkat çekti.
Adıyaman, “Şu an sadece Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliği’nin resmi kayıtlarına göre Van’da 600 esnaf kepenk kapattı. Yalnız bu 600’e Ticaret Odası’na kayıtlı esnafımız dahil değil. Kepenk kapatan ve vergi levhasını çıkarıp herhangi bir odaya kayıt yaptırmayan esnaflarımız da var. Bu esnafları da hesaplarsak sayının 1000’in üzerinde olduğunu düşünüyorum” dedi.
2026’nın esnaf ve sanatkârlar açısından zorlu geçtiğini dile getiren Adıyaman, “İlk 6 ayda Van’da kepenk kapatan esnaf sayımız oldukça yüksek. 2026 yılı esnaf ve sanatkârlarımız için çok zor bir yıl oldu ve hâlâ zorluğunu sürdürüyor. Birçok esnafımız bu zorluğu atlatamadığı için kepenk kapattı” ifadelerini kullandı.
Basit usul eleştirisi
Adıyaman’ın dikkat çektiği konuların başında basit usul uygulamasının kaldırılması geldi. Küçük esnafın gelir seviyesinin sınırlı olduğunu belirten Adıyaman, uygulamadaki değişikliğin işletmeler üzerindeki yükü artırdığını savundu.
“Bunun en büyük nedenlerinden biri basit usulün kaldırılması oldu. Her zaman söylüyorum; basit usulde çalışan esnaf asgari ücretin altında kazanan esnaftır” diyen Adıyaman, şöyle devam etti:
“Bunun belli bir ciro sınırı vardır. Bu ciroyu aştığında zaten basit usulden çıkıyordu. Bu cironun kâr marjı da zaten asgari ücretin altında kazandırıyor. Ancak basit usul kaldırıldığı için birçok esnafımız kepenk kapattı.”
“Faizli yapılandırmanın esnafa faydası olmadı”
Borç yapılandırmalarının da esnafın sorununu çözmediğini dile getiren Adıyaman, faizli yapılandırmalar nedeniyle işletmelerin ödeme güçlüğü yaşadığını kaydetti.
Adıyaman, “Esnafımız borcunu faizli bir şekilde yapılandırmaya kalktığında ana paranın çok üzerinde bir ödeme yapmak zorunda kalıyor. Bu da taksitler şeklinde ödenmeye çalışılıyor. Esnafımız bunu yapamadığı için bu yapılandırmanın da herhangi bir etkisi olmadı” diye konuştu.
Borçlu esnaf daha yüksek faizle karşılaşıyor
Krediye erişimde yaşanan sorunlara da değinen Adıyaman, Bağ-Kur veya SGK prim borcu bulunan esnafın kredi kullanımında yeni bir tabloyla karşı karşıya kaldığını aktardı.
“Şu anda borçlu olan esnaf yüzde 24, borçsuz olan yüzde 20’den kredi çekiyor. Yani borçlu olan esnafa bir tık daha fazla faiz geliyor” diyen Adıyaman, “Borçlu olan esnaf zaten krediye ihtiyaç duyar. Borçsuz esnaf kredi çekmez ki. Faiz oranının eşitlenmesini istiyoruz. Esnaflarımıza faizsiz kredi istiyoruz” ifadelerini kullandı.
Lokantacıların KDV yükü
KDV uygulamasındaki farklılığın da esnaf açısından önemli bir sorun olduğunu dile getiren Adıyaman, özellikle lokanta sektörüne dikkat çekti.
Adıyaman, “Şu an bizim lokanta sektöründeki esnaflarımız yüzde 1 ile giriş yapıp yüzde 10 KDV ödüyorlar. Yüzde 9’luk farkı ceplerinden ödüyorlar” dedi.
Bağ-Kur prim günleri için 7 bin 200 talebi
Bağ-Kur prim gün sayısının 9 bin günden 7 bin 200 güne indirilmesi yönündeki beklentinin de karşılanmadığını söyleyen Adıyaman, esnafın yükünün giderek arttığını savundu.
“Bağ-Kur prim günleri 9 bin günden 7 bin 200 güne düşürülecekti. Hükümet bunun sözünü vermişti. Bunu yapmadılar” diyen Adıyaman, “Gün geçtikçe esnaf ve sanatkârlarımızın yükümlülüklerini ağırlaştırıyorlar. Hafifletmedikleri için gün geçtikçe esnaf ve sanatkârlarımız da kepenk kapatıyor ve kötü duruma gidiyor” diye konuştu.
“Küçük esnaf biterse Türkiye biter”
Küçük esnafın korunması gerektiğinin altını çizen Adıyaman, hükümete çağrıda bulundu.
“Hükümetimiz küçük esnafı korumalı. Küçük esnaf biterse Türkiye biter” diyen Adıyaman, Türkiye Esnaf ve Sanatkârları Konfederasyonu yönetimine yönelik eleştirilerini de gündeme taşıdı.
TESK Genel Başkanı Bendevi Palandöken’in zincir marketlerin yönetim kurulunda yer aldığı yönündeki iddiayı dile getiren Adıyaman, “Hem zincir marketlerin yönetim kurulunda olup da küçük esnafı nasıl savunuyor, onu bilmiyorum artık” dedi.
Zincir marketlere karşı Perakende Yasası çağrısı
Zincir marketlerin faaliyet alanlarının genişlemesinin küçük esnafı olumsuz etkilediğini savunan Adıyaman, kapsamlı bir Perakende Yasası çıkarılması gerektiğini dile getirdi.
“Bir zincir market eskiden sadece bakkalın işini elinden alıyordu. Ama şu anda marangozun, hırdavatçının, lokantacının, herkesin hizmet dallarına giriyor. Herkesin ekmeğini elinden almaya çalışıyorlar” ifadelerini kullanan Adıyaman, çözümün yasal düzenlemeden geçtiğini söyledi.
Adıyaman, “Yıllardır bunu Bendevi Palandöken’e de ilettik. Hükümete bunu anlatmasını istedik. Perakende Yasası hayata geçerse bu zincir marketler de mantar gibi yayılamazlar” diye konuştu.
“Yerel esnaftan alışveriş yapın”
Vatandaşlara yerel esnafı tercih etmeleri yönünde çağrı yapan Adıyaman, paranın kent içerisinde kalmasının önemine dikkat çekti.
“Halkımıza çağrımızdır; zincir marketlerden değil, kendi yerel esnaflarınızdan alışveriş yapın. Paramız Van’ın, mahallemizin kendi içerisinde dönsün, devridaim olsun” diyen Adıyaman, “Bunun için halkımızdan ricamız yerel esnaftan alışveriş yapın” ifadelerini kullandı.
İranlı turistlerin yokluğu da esnafı etkiledi
Van ekonomisinde önemli bir yere sahip olan İranlı turistlerin kente gelişlerinin azalmasının da esnafı zorladığını dile getiren Adıyaman, özellikle Nevruz dönemine dikkat çekti.
“İran-Amerika Savaşı’ndan dolayı ilk dört ay neredeyse hiç turist gelmedi Van’a. Nevruz zamanı İranlılar Van’a akın eder. Herkes bilir bunu. Nevruz zamanında esnafımızın gözü İranlıları beklerken savaştan dolayı hiçbir İranlı turist gelmedi Van’a. Bu da büyük bir yük oldu bize” dedi.
İranlı turistlerin yeniden gelmeye başladığını aktaran Adıyaman, savaşın sona ermesi halinde Van’daki ticari hareketliliğin de artabileceğini düşündüğünü söyledi.
“Yavaş yavaş gelmeye başlıyorlar. Bu savaş biterse daha çok gelip esnafımızı daha çok canlandıracaklarını düşünüyorum” diyen Adıyaman, kentte İranlı turistlere yönelik etkinliklerin artırılması gerektiğini dile getirdi.
Adıyaman, “İranlı turistlerimizi Van’a çekip hoşgörülü davranıp en güzel şekilde misafir edersek daha çok gelip daha iyi esnafımızın ve halkımızın kazanacağını düşünüyorum” dedi.
Van’da esnaf açısından yılın ilk bölümünün zor geçtiğini belirten Adıyaman, “Genel olarak bu sene İranlı turist açısından kötü başladı. Nevruz olmadığından dolayı kötü başladı. Önümüzdeki günlerde sürecin nasıl ilerleyeceğini göreceğiz inşallah” sözleriyle değerlendirmesini tamamladı.
