Doğu Anadolu İhracatçılar Birliği (DAİB) Yönetim Kurulu Üyesi Mehmet Faruk Altınal, Van’ın ihracat potansiyeline, üretim kapasitesine ve sanayi yatırımlarına ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Van’ın coğrafi konumu itibarıyla önemli bir ticaret avantajına sahip olduğunu ancak bu avantajın yeterince değerlendirilemediğini belirten Altınal, kentin ihracat rakamlarının mevcut potansiyelinin gerisinde kaldığını ifade etti. Van’ın beş ülkeye 2-3 saatlik mesafede bulunduğunu hatırlatan Altınal, ihracatın gelişmesinin önündeki temel sorunlardan birinin üretime dayalı ekonomik yapının yeterince gelişmemesi olduğunu söyledi.
Van’ın 81 il arasında devlet ve özel sektör yatırımları bakımından alt sıralarda bulunduğunu belirten Altınal, özellikle teknoloji ve ağır sanayi alanlarında yeni yatırımlara ihtiyaç olduğunu kaydetti. Organize Sanayi Bölgesi’ndeki üretim kapasitesinin diğer illerle kıyaslandığında istenilen seviyede olmadığını dile getiren Altınal, yatırımcıların kente çekilmesi için daha güçlü teşvik mekanizmalarının oluşturulması gerektiğini söyledi.
Van’ın yalnızca ürün alıp satan bir şehir olarak kalmaması gerektiğini vurgulayan Altınal, “Sadece alım satıma dayalı değil, üretim yaparak ihracat gerçekleştiren bir şehir olmalıyız. Van’ın ihracatını artırabilmesinin yolu üretim kapasitesini geliştirmekten geçiyor” dedi.
"Tekstil fabrikaları için özel teşvik verilmeli"
Kentte binlerce gence istihdam sağlayan tekstil sektörünün korunması gerektiğini belirten Altınal, sektörün maliyetlerin daha düşük ve yatırım koşullarının daha avantajlı olduğu bölgelere taşınabildiğine dikkat çekti. Tekstil sektörünü “göçebe” olarak nitelendiren Altınal, enerji ve işçilik maliyetlerinin üreticiler üzerindeki yüküne işaret etti.
Van’daki tekstil fabrikalarının faaliyetlerini sürdürebilmesi için özel desteklere ihtiyaç duyulduğunu ifade eden Altınal, altıncı bölge teşviklerinin önemli olduğunu ancak Van ve Doğu illerine yönelik daha güçlü teşvik mekanizmalarının geliştirilmesi gerektiğini söyledi. Altınal, “Burada yalnızca fabrikaların devamlılığını değil, binlerce insanın istihdamını da konuşuyoruz. Gençlerimizin işsiz kalmaması, mevcut fabrikaların üretime devam etmesi ve yeni yatırımların şehre kazandırılması gerekiyor” diye konuştu.
İşçilerin ücretlerini alamaması, maaşların gecikmesi ve fabrikaların kapanmasına ilişkin soruya ise Altınal, bu konuların daha çok sendikaların sorumluluk alanında değerlendirilmesi gerektiğini belirterek doğrudan yorum yapmadı.
"İhracatta kimya ürünleri öne çıkıyor"
Van’dan yapılan ihracatta kimyasal ham maddelerin ilk sıralarda yer aldığını aktaran Altınal, mobilya aksamları, makine ve makine parçalarının da ihraç edilen ürünler arasında bulunduğunu belirtti. Özellikle İran ve çevre ülkelere makine gönderildiğini söyleyen Altınal, Van’daki ihracatçı firmaların tamamının kendi üretimini ihraç etmediğini, bazı firmaların başka şehirlerden temin ettikleri ürünleri de yurt dışına gönderdiğini kaydetti.
Van’ın ihracat pazarının yalnızca İran ve komşu ülkelerle sınırlı olmadığını ifade eden Altınal, Almanya başta olmak üzere Avrupa Birliği ülkeleri, İskandinav ülkeleri ve Amerika Birleşik Devletleri’ne de ihracat yapıldığını söyledi. Altınal, 2025 yılında yaklaşık 170 ülkeye ihracat gerçekleştirildiğini belirterek ürün çeşitliliğinin ve ulaşılan pazarların artırılması gerektiğini dile getirdi.
"Yeni fabrikalardan yüzde 90 ihracat bekliyoruz"
Organize Sanayi Bölgesi’nde üretime yönelik yeni yatırımların bulunduğunu aktaran Altınal, yerli ve yabancı sermayenin ortaklığıyla kurulan bir musluk fabrikası ile doğalgaz borusu üretimine yönelik tesisin faaliyete geçmesinin beklendiğini söyledi. Bu yatırımların Van’ın üretim ve ihracat kapasitesine katkı sunacağını belirten Altınal, fabrikalarda üretim başladığında ürünlerin yaklaşık yüzde 90’ının ihraç edilmesinin öngörüldüğünü ifade etti.
"Kapıköy’den günde 30-35 ihracat aracı geçiyor"
Van’ın ihracatında Kapıköy Gümrük Kapısı’nın önemli bir yere sahip olduğunu belirten Altınal, ihracat araçlarının çıkışına izin verilmemesinin kentteki ticareti olumsuz etkilediğini söyledi. Kapıköy’ün ihracat araçlarına açılmasının ardından günlük yaklaşık 30-35 ihracat aracının geçiş yaptığını aktaran Altınal, bu araçların tamamının Van’da üretilen ürünleri taşımadığını, Türkiye’nin farklı illerinden gelen ihracat araçlarının da kapıyı kullandığını kaydetti.
Kapının ihracata kapalı olduğu dönemde bazı üyelerinin ihracat faaliyetlerini sürdürebilmek için İstanbul’da şirket kurduğunu belirten Altınal, yeniden açılmasının ardından iki ihracatçının Van’daki depolarını faaliyete geçirerek ürünlerini kentten yüklemeye başladığını söyledi. Van’ın İran’a yakınlığının nakliye maliyetleri açısından önemli bir avantaj sağladığını vurgulayan Altınal, bu avantajın değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.
Kapıköy’ün modernizasyonu, transit geçişlere açılması ve ihracat araçlarının çıkışına izin verilmesi için DAİB ve Van Ticaret ve Sanayi Odası olarak girişimlerde bulunduklarını belirten Altınal, gümrük kapısının hem giriş hem de çıkış yönünde daha etkin çalışmasının Van’ın ticaretine katkı sağlayacağını dile getirdi.
DAİB ve Van Ticaret ve Sanayi Odası olarak ihracat ve ithalatın geliştirilmesi için çalışmalar yürüttüklerini belirten Altınal, üyelerin devlet desteklerinden haberdar olması ve ihracat süreçleri hakkında bilgi edinmesi amacıyla bilgilendirme toplantıları ve seminerler düzenlediklerini söyledi.
Önümüzdeki dört yıllık süreçte dış pazarların geliştirilmesine yönelik çalışmalar yapmayı planladıklarını aktaran Altınal, DAİB ve Van Ticaret ve Sanayi Odası iş birliğiyle mobilya, yapı kimyasalları ve doğal taş sektörlerinde UR-GE projeleri yürütmeyi hedeflediklerini belirtti. Bu projelerle firmaların bir araya getirilmesi, ortak hareket etmelerinin sağlanması ve yurt dışı pazarlara açılmalarının amaçlandığını ifade eden Altınal, ayrıca yurt dışına ticaret heyetleri düzenleyerek firmaların yeni pazarlarla buluşturulmasının planlandığını söyledi.
Van’ın coğrafi avantajının tek başına yeterli olmadığını vurgulayan Altınal, üretimin artırılması, yeni yatırımların kente kazandırılması, mevcut işletmelerin korunması ve ihracatçıların desteklenmesi gerektiğini belirtti.
