Van’da Alzheimer hastaları ve ailelerinin karşılaştığı sorunlar, hastalıkla mücadeledeki eksiklikleri yeniden gündeme getirdi. Türkiye Alzheimer Derneği Van Şube Başkanı Oya Orhun, kentte hastalığın erken evrede tespit edilmesinde güçlük yaşandığını, Alzheimer alanında uzmanlaşmış bir hekimin bulunmadığını ve hastaların ihtiyaçlarına uygun bir yaşam merkezinin olmadığını açıkladı. Yaklaşık dört yıldır kentte faaliyet gösterdiklerini belirten Orhun, farkındalık çalışmalarına rağmen hastaların ve bakım veren ailelerin önemli sorunlarla karşı karşıya kaldığını ifade etti.
“Hastalar son evrelere yaklaştığında doktora götürülüyor”
Türkiye Alzheimer Derneği’nin 22’nci şubesi olarak Van’da faaliyet göstermeye başladıklarını belirten Orhun, üç yılı tamamlayarak dördüncü yıllarına girdiklerini söyledi. Derneğin üç temel ilkesi doğrultusunda çalışmalar yürüttüklerini kaydeden Orhun, bu ilkelerin Alzheimer hastalarına destek olmak, bakım verenleri bilinçlendirmek ve sağlıklı yaş almak isteyen bireylere rehberlik etmek olduğunu dile getirdi.
Van’da en önemli sorunlardan birinin erken teşhis olduğunu vurgulayan Orhun, hastaların çoğunlukla hastalık ilerledikten sonra sağlık kuruluşlarına başvurduğunu belirterek, “İlimizde en büyük problemlerden birisi Alzheimer hastalarının maalesef hekim ve aile tarafından birinci evrede yakalanamaması. Hastalar genellikle çok zor durumda, son evrelere yaklaştıkları zaman aile bakım yükünü hafifletmek ya da çaresizlikten doktora götürülüyor” dedi.
Van’da Alzheimer alanında uzman hekim eksikliği
Kentte nöroloji ve psikiyatri uzmanlarının Alzheimer hastalarına baktığını ancak hastalık alanında uzmanlaşmış bir hekimin bulunmadığını aktaran Orhun, bu eksikliği gidermek için farklı illerden uzmanları Van’a davet ettiklerini söyledi.
Orhun, “İlimizde maalesef Alzheimer hastalığına bakım veren ya da bu alanda uzmanlaşmış herhangi bir hekimimiz mevcut değil. Bu yüzden yaptığımız faaliyetlerde genellikle Türkiye Alzheimer Derneği’nin farklı illerinden önemli hocalarımızı ilimize davet ederek onların eğitim vermelerini sağlıyoruz. Halkımızı bilinçlendirecek çeşitli çalışmalar yapmaya özen gösteriyoruz” ifadelerini kullandı.
İl Sağlık Müdürlüğü ve Aile ve Sosyal Hizmetler Müdürlüğüyle iş birliği içerisinde çalıştıklarını belirten Orhun; Van Büyükşehir Belediyesi, İpekyolu Belediyesi ve emniyet birimleri başta olmak üzere farklı kurumlarla da ortak faaliyetler gerçekleştirdiklerini kaydetti.
Zabıta ve polis memurları, taksi şoförleri, muhtarlar, bakım verenler, dernek üyeleri ve sivil toplum kuruluşlarına yönelik eğitimler düzenlediklerini aktaran Orhun, Alzheimer hastalarına yaklaşım konusunda toplumun farklı kesimlerinin bilinçlendirilmesini amaçladıklarını söyledi.
Sergilerden sahil temizliğine farkındalık çalışmaları
Derneğin yalnızca eğitimlerle sınırlı kalmadığını, toplumsal farkındalığı artırmak için farklı etkinlikler de düzenlediğini anlatan Orhun; resim sergileri, spor etkinlikleri, buluşmalar, çay saatleri ve huzurevi ziyaretleri gerçekleştirdiklerini belirtti.
Sahil temizliği ve grafiti çalışmalarının da bu faaliyetler arasında yer aldığını kaydeden Orhun, “Sahili de temizledik. Çöpleri toplayarak, çeşitli boyamalarla ve grafiti çalışmalarıyla Alzheimer’a hem dikkat çekmek hem de bu hastalığın farkındalığını yaratmak için faaliyet gösterdik” diye konuştu.
60 hastaya takip cihazı tanımlandı
Alzheimer hastalarının kaybolması veya evlerinden uzaklaşması durumunda yakınlarının kendilerine daha kolay ulaşabilmesini amaçlayan takip cihazı projesine de değinen Orhun, Türkiye Alzheimer Derneği’nin son iki yıldır Avrasya Maratonu kapsamında gönüllülerin katılımıyla bu çalışmayı yürüttüğünü söyledi.
Proje kapsamında Van’da 60 vatandaşa AirTag tanımladıklarını belirten Orhun, cihazların arızalanması durumunda yenileme işlemlerini de yaptıklarını ifade etti.
Bu yıl 1 Kasım’da düzenlenen Avrasya Maratonu’nda Türkiye Alzheimer Derneği adına 100 gönüllünün koştuğunu aktaran Orhun, “Bu projeyle Alzheimer hastalarının kaybolmaları ve evlerinden uzaklaştıkları zaman onlara daha rahat ulaşılabilmesi için AirTag adını verdiğimiz anahtarlıklar dağıttık. Biz de Van ilinde 60 vatandaşımıza talepleri doğrultusunda AirTag tanımladık. Bozulduğu zaman yeniledik. Bu yıl da aynı çalışma devam edecek” dedi.
Türkiye Alzheimer Derneği Van Şubesi ile Van Büyükşehir Belediyesi arasında protokol bulunduğunu da açıklayan Orhun, takip cihazlarının yaygınlaştırılması amacıyla ortak çalışma başlattıklarını bildirdi.
“Alzheimer hastalarının gidebilecekleri bir yaşam merkezi yok”
Van’daki en önemli ihtiyaçlardan birinin Alzheimer hastalarına özel yaşam merkezi olduğunu vurgulayan Orhun, kentte yaşlılara ve farklı dezavantajlı gruplara yönelik alanlar bulunmasına rağmen bu merkezlerin hastaların özel ihtiyaçlarını karşılamadığını dile getirdi.
Orhun, “Dernek olarak en büyük sıkıntılarımızdan birisi, Alzheimer hastalarımızın maalesef gidebilecekleri herhangi bir yaşam merkezinin bulunmamasıdır. İlimizde yaşlılara özel ya da farklı dezavantajlı bireyler için oluşturulmuş alanlar mevcut. Fakat bu alanlara bir Alzheimer hastasının gitmesi doğru değildir” ifadelerini kullandı.
Alzheimer hastalarının iletişim sırasında farklı tepkiler gösterebildiğini ve özel bir yaklaşım gerektirdiğini belirten Orhun, bakım sürecinin yalnızca ailelerin sorumluluğunda bırakılmaması gerektiğine dikkat çekti.
Hastaların sağlık kuruluşlarına götürülmesi ve tetkiklerinin yapılması sırasında da çeşitli güçlükler yaşandığını anlatan Orhun, MR çekimi gibi işlemlerde hastayı ikna etmenin dahi zaman zaman zorlaştığını söyledi.
Orhun, “Hastanızı hekime götürdüğünüz zaman bile randevu saatinde gidemeyebiliyorsunuz. Çünkü hasta bir anda gelmek istemeyebilir. Israr ettiğiniz takdirde çok ciddi reaksiyon gösterebilir. Bir Alzheimer hastasının MR’ının çekilmesi gerektiğinde, bunu yapabilmeniz için hastayı ikna etmeniz gerekir. Bütün bunların gerek sağlık personeli gerek bakım verenler gerekse toplumdaki diğer bireyler tarafından bilinmesi gerekiyor” diye konuştu.
Van’da 87 üye bulunuyor, hasta sayısı bilinmiyor
Van Şubesi bünyesinde 87 üyelerinin bulunduğunu ve farklı alanlardan gönüllülerin çalışmalara katkı sunduğunu belirten Orhun, Türkiye genelinde yaklaşık 600 bin Alzheimer hastası olduğunun tahmin edildiğini söyledi.
Van’da ise hastalığa ilişkin güncel ve kapsamlı bir istatistik bulunmadığını aktaran Orhun, ilgili kurum ve kuruluşlarla iletişim kurmalarına rağmen kentteki hasta sayısına ilişkin net bir veriye ulaşamadıklarını kaydetti.
Şu ana kadar kaybolma riski nedeniyle 60 hastaya takip cihazı tanımladığını yineleyen Orhun, hastalığın toplumdaki yaygınlığına dikkat çekerek, “Her evin kapısını çaldığınızda mutlaka ya vefat etmiş, ya yaşayan ya da ilk evrelerde olan bireylerle karşılaşma ihtimaliniz var” ifadelerini kullandı.
