Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), 8 Temmuz 2025’te açıkladığı kararında, Selahattin Demirtaş’ın Kobani Davası kapsamında yeniden tutuklanmasını “hukuki açıdan sorunlu” buldu.
Türkiye’nin bu karara itiraz süresi 8 Ekim’de doldu. İtirazın ardından dosya, nihai karar için AİHM Büyük Dairesi’ne gidecek.
AİHM kararları Türkiye açısından bağlayıcı olsa da, Demirtaş ve Osman Kavala kararlarında olduğu gibi bazı kararlar henüz uygulanmadı.
Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’nin Türkiye’nin uygulamadığı kararlarla ilgili denetim süreci ise devam ediyor.
Kobani Davası ve Dava Süreci
Demirtaş hakkındaki AİHM davalarının temelinde, Kobani olaylarıyla ilgili mahkûmiyet kararı bulunuyor.
Eylül 2014’te IŞİD’in Suriye’nin Kobani kentine saldırısının ardından Türkiye’de başlayan protestolar şiddet olaylarına dönüşmüştü.
Olaylarla ilgili ilk soruşturma 2014’te açıldı. Aralarında HDP’li siyasetçilerin de bulunduğu kişiler, “adam öldürme”, “yağma”, “kamu görevlisini silahla yaralama”, “devletin birliğini bozma” gibi suçlamalarla yargılandı.
Demirtaş Kasım 2016’da tutuklandı. Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı’nın hazırladığı iddianame 7 Ocak 2021’de kabul edildi, ilk duruşma ise 26 Nisan 2021’de yapıldı.
108 sanıklı davada sadece 12 kişi beraat etti.
15 Mayıs 2024’teki karar duruşmasında, eski HDP Eş Genel Başkanı Selahattin Demirtaş 42 yıl, Figen Yüksekdağ 30 yıl 3 ay hapis cezasına çarptırıldı.
HDP MYK üyeleri Pervin Oduncu, Alp Altınörs, Nazmi Gür, Zeki Çelik ve Zeynep Karaman’a ise 22 yıl 6 ay hapis cezası verildi.
AİHM’in Önceki Kararları
Demirtaş’ın tutukluluğuna ilişkin ilk AİHM kararı 20 Kasım 2018’de açıklandı.
Mahkeme, tutukluluğun “hukuki değil, siyasi amaçlarla” sürdürüldüğü sonucuna vardı.
Demirtaş’ın başvurusunda Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 5. (özgürlük ve güvenlik), 10. (ifade özgürlüğü), 18. (hakların kötüye kullanılması) ve Ek Protokol’ün 3. (serbest seçim hakkı) maddelerinin ihlal edildiği ileri sürülmüştü.
AİHM, Türkiye’nin 10. ve 34. maddeler dışındaki hükümleri ihlal ettiğine karar verdi.
Tutukluluğun uzatılması için sunulan gerekçelerin yetersiz olduğunu belirten Mahkeme, Türkiye’den Demirtaş’ın tutukluluğunu sonlandıracak adımları “en kısa sürede” atmasını istedi.
Bu karar kapsamında Türkiye’nin 25 bin Euro tazminat ödemesine hükmedildi.
Karar, Türkiye’nin itirazı üzerine Büyük Daire’ye taşındı.
Büyük Daire, 22 Aralık 2020’de önceki kararı onayladı ve Türkiye’nin 60 bin 400 Euro ödemesine karar verdi.
Yeni Karar: 8 Temmuz 2025
Demirtaş’ın tutukluluk haliyle ilgili yeni dava ise 2 Mart 2020’de AİHM gündemine taşındı.
Mahkeme, 8 Temmuz 2025’te açıkladığı kararında, Demirtaş’ın 20 Eylül 2019’da yeniden tutuklanmasını “hukuken sorunlu” buldu.
AİHM, tutuklamaya gerekçe gösterilen delillerin yetersiz, alternatif tedbirlerin ise değerlendirilmemiş olduğuna dikkat çekti.
Mahkeme, tutuklamanın asıl amacının “Demirtaş’ın siyasi faaliyetlerini engellemek” olduğunu belirtti.
Ayrıca, Demirtaş’ın Anayasa Mahkemesi’ne yaptığı üç bireysel başvuru sürecinin uzunluğunu da hak ihlali saydı.
AİHM, Türkiye’nin mahkeme masrafları dâhil 55 bin 745 Euro tazminat ödemesine karar verdi.
