Mütevâtir haber; yalan üzerinde birleşmeleri aklen mümkün olmayan kalabalık bir topluluğun, aynı içeriği farklı zamanlarda ve kesintisiz biçimde aktarmasıyla oluşan, kesin bilgi veren haberdir. "Tevatür" bu aktarım sürecini ifade eder.
Mütevâtir Haber Nedir?
-
Mütevâtir, Arapça “tevâtür” kökünden türemiştir ve “kesintisiz ardı ardına gelen” anlamına gelir.
-
İslâm düşüncesinde, özellikle kelâm ve fıkıh usulü alanlarında, doğruluğu kesin kabul edilen haber türüdür.
-
Bu haberin doğruluğu, onu aktaranların çokluğu ve güvenilirliği sayesinde şüpheye yer bırakmaz.
Mütevâtir Haber Şartları
Bir haberin mütevâtir sayılabilmesi için şu şartlar aranır:
-
Topluluk çokluğu: Her tabakada yalan üzerinde birleşmeleri aklen mümkün olmayan sayıda kişi tarafından aktarılmalıdır.
-
Duyulara dayalı bilgi: Haber, duyularla algılanabilir bir olay hakkında olmalıdır (görme, işitme gibi).
-
Kesintisizlik: Aktarım zinciri kopmadan, her nesilde aynı güvenilirlikte devam etmelidir.
-
Çelişkisizlik: Haber içeriğinde çelişki bulunmamalıdır.
Mütevâtir Haber Türleri
Mütevâtir haber ikiye ayrılır:
-
Lafzî Mütevâtir: Aynı lafızlarla, kelime kelime aktarılan haber. Örneğin bazı hadisler bu kapsamdadır.
-
Ma‘nevî Mütevâtir: Farklı lafızlarla ama aynı anlamı taşıyan haberler. Örneğin, Peygamber’in cömertliğiyle ilgili farklı ifadelerle gelen çok sayıda rivayet.
"Mütevâtir" ve "Tevatür" Arasındaki Fark
-
Mütevâtir: Haber türünü ifade eder; yani sonucu.
-
Tevatür: Bu haberin aktarım biçimini, yani süreci tanımlar.
-
Kısaca:
