Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından yayımlanan güncel para ve banka istatistikleri finans piyasalarında geniş bir yankı uyandırdı. Bankacılık sektörünün genel tablosunu net bir şekilde gözler önüne seren bu yeni veriler, mevduat hacminde dikkate değer bir düşüş yaşandığına işaret etti. Bankalardaki toplam mevduat miktarı 2 Ekim tarihi ile biten haftalık dönemde yüzde 0,64 oranında azalış gösterdi. Yaşanan bu gerilemeyle birlikte toplam mevduat tutarı 34 trilyon 2 milyar 178 milyon 176 bin lira seviyesinden 33 trilyon 785 milyar 405 milyon 395 bin 200 lira seviyesine kadar çekildi. Finansal piyasa uzmanları bu geri çekilmenin arkasındaki sebeplerin piyasadaki likidite hareketleri ve yatırım tercihlerindeki anlık değişimlerle doğrudan ilişkili olduğunu belirtiyor.
Para politikasındaki mevcut adımlar ve piyasa koşulları çerçevesinde şekillenen bu tablo, mevduat hesaplarının yapısındaki hassasiyeti bir kez daha gösterdi. Sektör temsilcileri haftalık bazda meydana gelen bu tutarsal düşüşlerin piyasadaki genel para akışını yansıttığını dile getiriyor. Bankaların sunduğu faiz oranları ve alternatif yatırım araçlarının çekiciliği, tasarruf sahiplerinin fonlarını farklı alanlara yönlendirmesinde kritik bir rol oynamaya devam ediyor. Önümüzdeki günlerde parasal tabandaki bu dalgalanmaların ne yönde seyredeceği ve bankacılık sektörünün bilançolarına nasıl yansıyacağı merakla bekleniyor.
Türk Lirası Ve Yabancı Para Cinsinden Mevduat Verilerinde Belirgin Bir Düşüş Eğilimi Gözlemlendi
Sektördeki genel erimenin ayrıntılarına bakıldığında Türk lirası ve yabancı para hesaplarında farklı oranlarda gerilemeler yaşandığı tespit edildi. Yerli para birimi cinsi mevduatlar söz konusu haftalık periyotta yüzde 1,42 oranında düşüş kaydederek 18 trilyon 410 milyar 569 milyon 183 bin lira seviyesinde gerçekleşti. Benzer şekilde yabancı para cinsinden mevduat toplamı da yüzde 0,33 oranında bir azalma göstererek 11 trilyon 167 milyar 400 milyon 200 bin 200 lira tutarına indi. Her iki kalemdeki eş zamanlı geri çekilme, toplam mevduat büyüklüğünün aşağı yönlü ivme kazanmasında belirleyici esas faktör oldu.
Döviz hesaplarındaki bu sınırlı geri çekilmeye rağmen yabancı para mevduatının toplam finansal büyüklük içindeki yüksek payı korunmaya devam ediyor. Ekonomistlerin yaptığı analizlere göre Türk lirası mevduatlardaki düşüş oranı yabancı paraya kıyasla daha yüksek bir seviyede gerçekleşti. Piyasalardaki anlık likidite ihtiyacı veya vadeli hesapların vadesi geldikçe farklı enstrümanlara kaydırılması bu tür haftalık değişimleri tetikleyen unsurlar arasında yer alıyor. Bankacılık sistemindeki toplam kaynak yapısının sürdürülebilirliği açısından Türk lirası varlıkların cazibesinin artırılması yönündeki beklentiler ise güncelliğini muhafaza ediyor.
Yurt İçinde Yerleşik Kişilerin Döviz Hesaplarında Parite Etkisinden Arındırılmış Artış Dikkat Çekiyor
Bankacılık sisteminde bulunan toplam yabancı para mevduatı geçen hafta itibarıyla 266 milyar 710 milyon 330 bin dolar düzeyinde kaydedildi. Bu devasa tutarın büyük bir kısmını oluşturan 228 milyar 513 milyon 830 bin dolarlık bölümünün doğrudan yurt içinde yerleşik kişilerin hesaplarında toplandığı açıklandı. Yurt içi yerleşiklerin döviz birikimleri, piyasadaki kur beklentileri ve uluslararası piyasalardaki gelişmeler doğrultusunda şekillenmeyi sürdürüyor. Toplam rakamdaki ufak gerilemeye rağmen yerleşiklerin döviz pozisyonlarını koruma eğilimi finansal okumalarda öne çıkıyor.
Öte yandan verilerin derinliklerine inildiğinde parite hareketlerinin yarattığı yanılsamayı ortadan kaldıran arındırılmış göstergeler çok daha farklı bir tabloyu gözler önüne seriyor. Yurt içi yerleşiklerin toplam yabancı para mevduatında parite etkisinden arındırılmış veriler dikkate alındığında 2 Ekim itibarıyla 851 milyon 50 bin dolarlık net bir artış gerçekleştiği görüldü. Bu durum döviz kurlarındaki çapraz parite değişimleri çıkarıldığında aslında yerli yatırımcıların döviz biriktirmeye devam ettiğini gösteriyor. Yatırımcıların döviz mevduatlarına olan ilgisinin arkasında yatan sebepler piyasa analistleri tarafından yakından inceleniyor.
Tüketici Kredileri Ve Bireysel Kredi Kartı Kullanımında Yükseliş Trendi Devam Etti
Mevduat tarafında yaşanan bu gerilemeye tezat bir şekilde yurt içi yerleşiklerin tüketici kredilerinde belirgin bir yükseliş yaşandığı görüldü. Bankacılık sektöründe vatandaşların kullandığı toplam tüketici kredileri geçen hafta yüzde 1,24 oranında artış kaydederek 7 trilyon 27 milyar 729 milyon 236 bin lira seviyesine tırmandı. Kredi hacmindeki bu genişleme hanehalkının finansman ihtiyacının yüksek seviyelerde seyrettiğini bir kez daha kanıtladı. Tüketicilerin banka kaynaklarına olan talebi finansal sistemdeki kredi mekanizmasının aktif olarak çalışmaya devam ettiğini gösteriyor.
Söz konusu kredilerin alt kırılımları incelendiğinde en büyük payın bireysel kredi kartları ve ihtiyaç kredilerinde yoğunlaştığı göze çarpıyor. Toplam tutarın 841 milyar 772 milyon 695 bin lirasını konut kredileri oluştururken taşıt kredileri 41 milyar 950 milyon 529 bin lira seviyesinde kaldı. İhtiyaç kredileri 2 trilyon 610 milyar 733 milyon 829 bin liraya ulaşırken bireysel kredi kartı borçları ise 3 trilyon 533 milyar 272 milyon 183 bin lira ile zirvedeki yerini korudu. Bireysel kredi kartı kullanımındaki bu yüksek hacim vatandaşların günlük harcamalarında banka kartlarına ne kadar bağımlı hale geldiğini açıkça ortaya koyuyor.
