Engelli vatandaşların emeklilik süreçlerini doğrudan ilgilendiren yasal mevzuatta çok kapsamlı değişiklikler hayata geçirildi. Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından yürürlüğe konulan yeni düzenlemeler doğrultusunda, maliye organlarından alınan vergi indirim belgelerinin emeklilik başvurularındaki geçerliliği tamamen sona erdirildi. Sosyal Güvenlik Uzmanı Dilek Ete, 2025 yılının Ocak ayında yürürlüğe giren 7538 sayılı Kanun ile birlikte eski başvuru yollarının kapatıldığını ve tüm süreçlerin doğrudan kurumun kendi iç yönetmeliklerine bağlandığını belirtti.
Geçmiş dönemlerde vergi dairelerinden temin edilen belgelerle kolayca planlama yapabilen hak sahipleri için 6 aylık bir geçiş dönemi tanındığı ifade edildi. Bu geçiş süresinin tamamlanmasıyla birlikte, eski tarihlere ait raporların SGK tarafından kabul edilmediği aktarıldı. Artık engelli emekliliği talebinde bulunan kişilerin Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından yetkilendirilmiş devlet hastanelerine, üniversite hastanelerine veya eğitim araştırma hastanelerine doğrudan sevk edilerek yeniden muayeneden geçmeleri zorunlu hale getirildi.
Engellilik Derecelerinin Hesaplanmasında Tek Hastalık Esası Getirildi
Yeni mevzuatın getirdiği en radikal değişikliklerden biri de sağlık kurulu raporlarındaki oran hesaplama yönteminde yaşandı. Sosyal Güvenlik Uzmanı Dilek Ete, önceki uygulamalarda geçerli olan Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik hükümlerinin yerini Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespit İşlemleri Yönetmeliği’ne bıraktığını vurguladı. Eski sistemde birden fazla rahatsızlığı bulunan bireylerin tüm hastalık oranları Balthazard formülü ve benzeri yöntemlerle toplanarak genel bir engellilik oranı oluşturuluyordu.
Güncel uygulamada ise vatandaşın sahip olduğu tüm rahatsızlıklar ayrı ayrı değerlendirilse de toplama işlemi tamamen rafa kaldırıldı. Kurum yetkilileri, kişinin bünyesinde barındırdığı hastalıklardan yalnızca en yüksek orana sahip olan tek bir rahatsızlığı temel alıyor. Örneğin böbrek rahatsızlığı, kalp hastalığı ve psikolojik problemleri aynı anda taşıyan bir bireyin tüm rahatsızlıkları birleştirilmiyor; sadece en ağır olan tek bir hastalığın derecesi çalışma gücü kaybı oranı olarak sisteme işleniyor. Bu durum, fiilen yüksek oranda engeli olan birçok vatandaşın resmi kayıt eksiği nedeniyle hak kaybına uğramasına yol açıyor.
Emeklilik İçin Aranan Prim Günü Ve Sigortalılık Süreleri Artırıldı
Yasal düzenleme ile birlikte emeklilik hakkı kazanabilmek için gerekli olan hizmet yılı ve prim ödeme gün sayıları ciddi oranda yukarı çekildi. Eski mevzuat kapsamında 15 yıllık sigortalılık süresi ve 3600 prim günüyle emekli olabilen engelli çalışanlar için şartlar ağırlaştırıldı. Yeni kademeli sisteme göre çalışma gücü kaybı % 40 ile % 49 arasında tespit edilen bireylerin emekli olabilmesi için en az 18 yıllık sigortalılık süresi ve 4100 prim gününü tamamlaması gerekiyor.
Çalışma gücü kaybı % 50 ile % 59 arasında olan çalışanlar için ise istenen yeni şartlar 16 yıl sigortalılık süresi ve 3700 prim günü olarak belirlendi. Uzmanlar, prim gün sayısındaki yaklaşık 500 günlük artışın sigortalılar üzerinde ciddi bir mali yük oluşturduğuna dikkat çekiyor. Çalışmakta zorlanan ve düzenli geliri bulunmayan engelli vatandaşların ilave prim ödemelerini kendi imkanlarıyla karşılamalarının oldukça zor olduğu ifade ediliyor.
Devam Eden Emekli Maaşlarının Kesilme Riski Gündeme Geldi
Yeni yönetmeliğin uygulanmaya başlamasıyla birlikte hali hazırda engelli statüsünde emekli aylığı alan kişilerin durumu da tartışma konusu oldu. Kurumun kendi mevzuatına geçiş yapması sebebiyle, geçmişte vergi indirimi belgesiyle emekli olan vatandaşların kontroller sırasında yeniden sevk edilebileceği belirtiliyor. Yeni hesaplama sisteminde birden fazla hastalığı toplanmayan ve engellilik oranı düşen kişilerin emeklilik haklarını kaybetme ihtimali bulunuyor.
Sağlık kurulu raporlarında yapılan yeni değerlendirmeler sonucu çalışma gücü kaybı oranı belirlenen sınırların altına gerileyen hak sahiplerinin maaşları kurum tarafından durdurulabilecek. Bu durum hem mevcut emekliler hem de emeklilik hayali kuran çalışanlar için büyük bir belirsizlik yaratmış durumda. Sosyal güvenlik temsilcileri, vatandaşların mağduriyet yaşamaması adına sevk edildikleri sağlık kurumlarındaki muayene süreçlerini son derece dikkatli takip etmeleri gerektiğini bildiriyor.
