Emekli maaşlarına ocak ayında yapılacak olan zam dönemi yaklaşırken Ankara kulislerinde hareketli saatler yaşanıyor. Kulislere yansıyan son bilgilere göre ekonomi yönetiminin masasında sadece standart enflasyon artışı değil çok daha kapsamlı bir model bulunuyor. Emeklilere verilmesi planlanan ilave refah payının hane bazlı olarak şekillendirileceği ifade ediliyor. Bu yeni yaklaşımda artık sadece yaş kriteri ön planda tutulmayacak.
Sistemin en dikkat çekici yönü ise hanenin ekonomik ve sosyal yapısının tüm detaylarıyla incelenecek olmasıdır. Evde başka bir çalışan olup olmadığı, bireylerin iş durumu, ailede engelli bir yakının bulunup bulunmadığı ve emeklinin kira ödeyip ödemediği gibi unsurlar kritik rol oynayacak. Edinilen bilgilere göre bu formül tamamen hayata geçirilirse ocak ayındaki toplam maaş artışının yüzde 20 ile yüzde 25 bandına kadar yaklaşması bekleniyor.
Enflasyon Farkı ve Seyyanen Artış Beklentileri
Temmuz ve aralık ayları arasındaki altı aylık dönemin enflasyon verileri doğrultusunda emeklilerin yüzde 10 civarında bir enflasyon farkı alması kesin gözüyle bakılıyor. Normal şartlarda bu oranla en düşük emekli aylığının 26000 liraya yakın bir seviyeye yükselmesi öngörülüyordu. Ancak hükümetin hazırladığı yeni refah payı düzenlemesiyle bu oranın üzerine 10 ile 15 puanlık kademeli eklemelerin yapılacağı konuşuluyor.
Bunun yanı sıra kök maaşlar konusunda da kalıcı bir iyileştirme yapılması gündemde yer alıyor. Hazine desteğiyle tamamlanan en düşük maaş sistemi yerine kök maaşları doğrudan yukarı taşıyacak seyyanen bir artış formülü tartışılıyor. Böylece emekliler gelecek dönemlerdeki zamları çok daha sağlam ve yüksek bir taban üzerinden alma imkanına kavuşacak. Uzmanlar bu kök maaş hamlesinin milyonlarca insan için uzun vadeli bir güvence oluşturacağını vurguluyor.
Bölgesel Kriterler ve Vatandaşlık Maaşı Modeli
Gündemdeki bir diğer önemli başlık ise kamuoyunda sıkça konuşulan vatandaşlık maaşı destek modelinin bu sürece entegre edilmesidir. GETAD olarak da bilinen bu modelin devreye girmesiyle birlikte emeklilerin toplam zam ve destek oranının yüzde 30 seviyesini bulabileceği ifade ediliyor. Özellikle coğrafi farklılıklar ve yaşam maliyetleri bu aşamada devreye girecek en önemli parametreler arasında yer alıyor.
Bölgesel bazda kira seviyeleri ve sert geçen kış şartlarındaki ısınma giderleri hesaplamalara doğrudan dahil edilecek. Örneğin Erzurum, Kars, Van ve Ağrı gibi Doğu Anadolu illerinde yaşayan emeklilerin çetin kış koşulları ve yüksek yakıt masrafları göz önünde bulundurularak daha fazla destek alması planlanıyor. Bu sayede Türkiye genelindeki gelir adaletinin korunması ve bölgesel dengesizliklerin en aza indirilmesi hedefleniyor.
Uygulama Süreci ve Başvuru Şartları
Yeni sistemin hayata geçmesi durumunda hangi emeklinin ne kadar ek ödeme alacağı titizlikle belirlenecek. Tek başına yaşayan, başka hiçbir geliri olmayan, kirada oturan ve bakmakla yükümlü olduğu engelli yakını bulunan vatandaşlar bu destekten en yüksek oranda yararlanacak. Buna karşılık eşi aktif olarak çalışan veya kendine ait mülklerinden kira geliri elde eden haneler için ilave artışlar çok daha sınırlı tutulacak.
Sistemin işleyişi hakkında bilgi veren yetkililer emeklilerin herhangi bir kuruma giderek ekstra evrak sunmasına gerek kalmayacağını belirtiyor. e-Devlet altyapısı üzerinden tapu, hane halkı ve gelir kayıtları otomatik olarak birleştirilerek değerlendirme yapılacak. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan tarafından yıl sonuna kadar netleşmesi beklenen yasal düzenlemenin Meclis onayının ardından resmiyet kazanacağı bildiriliyor.
