Ticaret Bakanlığı tarafından yapılan son resmi açıklamalar, Türkiye'deki küçük ölçekli işletmelerin ve esnafların finansal kapasitesini güçlendirmek amacıyla hayata geçirilen desteklerin geldiği son noktayı gözler önüne serdi. Ülke genelinde faaliyet gösteren milyonlarca girişimciyi ilgilendiren bu gelişmeler, ekonomik çarkların daha sağlıklı dönmesi adına atılan adımların ne kadar geniş bir kitleye ulaştığını açıkça kanıtlıyor. Özellikle son yıllarda artan maliyetler ve piyasa koşulları göz önüne alındığında, devlet destekli finansman mekanizmalarının işletmeler için hayati bir can simidi işlevi gördüğü net bir şekilde anlaşılıyor.
Söz konusu finansman modelinin temel yapısı, TESKOMB kefaleti ve Halkbank iş birliğiyle yürütülen süreçlere dayanıyor. Hazine tarafından sağlanan yüzde 50 oranındaki maliyet sübvansiyonu sayesinde esnaflar, piyasa koşullarına kıyasla son derece cazip oranlarla nakit akışı sağlama imkânı buluyor. Uzun yıllara dayanan bu uygulama kapsamında ulaşılan 907,8 milyar TL büyüklük, sistemin hem büyüklüğünü hem de esnaf tarafından ne denli yoğun bir şekilde tercih edildiğini açıkça ortaya koyuyor.
Yılın İlk 10 Ayında Devasa Finansman Hacmi Oluştu
2026 yılının başından ekim ayının sonuna kadar geçen süreçte esnaf ve sanatkârlara sağlanan finansman desteği, ekonomik hareketliliğin kesintisiz devam ettiğini kanıtlıyor. Yılın ilk 10 aylık diliminde toplam 187 bin 673 ayrı kredi kullandırımı gerçekleştirilirken, bu operasyonlar neticesinde esnafa aktarılan toplam kaynak 168,1 milyar TL seviyesini buldu. Hazine sübvansiyonunun sağladığı avantajla birlikte kredilerin maliyet oranları 2025 yılında yüzde 25, 2026 yılında ise yüzde 20 olarak uygulandı. Bu oranlar, piyasadaki serbest piyasa ticari kredi faizleriyle mukayese edildiğinde küçük esnaf için çok ciddi bir maliyet avantajı yaratıyor.
Piyasadaki bu maliyet farkı, işletme sahiplerinin aylık bütçelerini rahatlatırken aynı zamanda ticari faaliyetlerini sürdürmelerini de kolaylaştırıyor. Stoklarını yenilemek isteyen marangozlar, dükkânını baştan aşağı yenilemek isteyen terziler ya da yeni nesil üretim makineleri almayı hedefleyen atölye sahipleri için bu krediler en rasyonel çözümlerden biri olmayı sürdürüyor. Finansmana erişimdeki bu kolaylıklar, esnafın sadece günlük borçlarını çevirmesini değil, aynı zamanda orta ve uzun vadeli yatırımlar planlamasına da zemin hazırlıyor.
Kredi Limitleri ve Ödeme Vadeleri Genişletildi
Bakanlık tarafından devreye alınan yeni düzenlemeler, sadece finansman miktarını artırmakla kalmadı, aynı zamanda esnafın bu kaynaklara ulaşmasını kolaylaştıracak esneklikleri de beraberinde getirdi. Yapılan güncellemeler çerçevesinde işletme kredilerinin üst limiti 1,5 milyon TL seviyesine çıkarılırken, geri ödeme vadeleri ise 48 aya kadar uzatıldı. Yatırım kredisi kategorisinde ise şartlar daha da iyileştirilerek üst limit 3,5 milyon TL seviyesine yükseltildi ve özellikle taşıt, makine ile teçhizat alımlarında vade sınırı 60 aya çıkarıldı. Ayrıca iş yeri edindirme kredilerinde geri ödeme süreci 72 aya kadar uzatılarak mülk sahibi olmak isteyen esnafa büyük bir rahatlık sağlandı.
Sadece limit ve vade artışlarıyla sınırlı kalmayan bu süreçte, yeni iş yeri açan girişimciler için de önemli bir kolaylık hayata geçirildi. Daha önce kredi başvurusunda bulunabilmek için gereken ticari faaliyete başlama süresi şartı 6 aydan 3 aya indirildi. Bu sayede kepenk açalı henüz kısa bir süre olan yeni girişimciler bile faaliyetlerinin üçüncü ayından itibaren bu avantajlı kredilere başvuru yapma hakkı kazandı. Aynı şekilde geçmişte vergi ya da sosyal güvenlik prim borcu bulunduğu için bu imkânlardan mahrum kalan esnaflara da yeni bir düzenlemeyle kapı aralandı ve borçlu işletmelerin de finansmana erişiminin önü açıldı.
Geri Ödemelerdeki Yüksek Başarı Sürdürülebilirlik Sağlıyor
Esnafların finansal disiplini ve sorumluluk bilinci, devlet destekli bu sistemin en büyük güvencelerinden biri olarak dikkat çekiyor. Yapılan resmi değerlendirmelere göre Hazine destekli kredilerin yüzde 99 oranından fazlasının taksitleri vadesi geldiğinde eksiksiz bir şekilde ödeniyor. Bu son derece yüksek geri ödeme performansı, programın uzun vadeli sürdürülebilirliğini garanti altına alırken yeni girişimcilere kaynak aktarılmasının da önünü açıyor. Ekonomik dalgalanmalara rağmen esnafın borcuna sadık kalması, bankalar ve kooperatifler nezdindeki güven endeksini her geçen gün daha yukarıya taşıyor.
Ülke genelindeki toplam esnaf tablosu da bu dinamik yapıyı net bir şekilde destekliyor. Esnaf ve Sanatkâr Bilgi Sistemi kayıtlarına göre 2005 yılında 1,8 milyon civarında olan esnaf ve sanatkâr sayısı, günümüzde 2 milyon 273 bin işletmeye ulaştı. Türkiye'deki esnaf işletmelerinin yüzde 40 oranından fazlasının 10 yıl ve daha uzun süredir kesintisiz faaliyet göstermesi, sektörün köklü yapısını gözler önüne seriyor. Bununla birlikte esnafın sadece iç pazarla sınırlı kalmayıp dış ticarete açıldığı da görülüyor. 2019 yılında esnaflar tarafından gerçekleştirilen ihracat işlem sayısı 26 bin 408 seviyesindeyken, bu rakam son dönemde 6 milyon 894 bin 719 gibi rekor bir seviyeye ulaştı. Bakanlık yetkilileri, esnafın maliyetlerini azaltacak ve rekabet gücünü artıracak bu tür desteklerin önümüzdeki dönemde de kararlılıkla sürdürüleceğini ifade ediyor.
