Eski Şark Eserleri Müzesi koleksiyonları, Anadolu ve Mezopotamya’nın Yunan öncesi dönemleri ile Mısır ve Arap Yarımadası’nın İslamiyet öncesi çağlarına ait önemli arkeolojik eserlerden oluşuyor. Koleksiyonun büyük bölümü, 19. yüzyılın sonlarından I. Dünya Savaşı’na kadar süren kazılar sırasında ortaya çıkarılarak dönemin başkenti İstanbul’a taşındı.
Bölgesel Sınıflandırma ile Sunulan Medeniyetler
Müzede eserler; İslamiyet Öncesi Arabistan, Mısır, Mezopotamya, Anadolu, Urartu ve Çivi Yazılı Belgeler olmak üzere bölümler halinde sergileniyor. Bu yapı sayesinde Arabistan Yarımadası, Mısır, Mezopotamya ve Anadolu kültürleri kendi tarihsel gelişimleri içinde ziyaretçilere sunuluyor.
Naramsin Steli ve Kadeş Anlaşması Gibi Eşsiz Eserler
Müze koleksiyonunda Akad Kralı Naramsin’in Steli, Kadeş Anlaşması ve ünlü İştar Kapısı gibi dünya tarihinin en önemli eserleri yer alıyor. Ayrıca yaklaşık 75 bin çivi yazılı tabletin bulunduğu geniş bir tablet arşivi de müzenin en dikkat çeken bölümleri arasında bulunuyor.
Osman Hamdi Bey’in Kurduğu Akademiden Müze’ye
Müzenin bulunduğu bina, 1883 yılında Osman Hamdi Bey tarafından Sanayi-i Nefise Mektebi (Güzel Sanatlar Akademisi) olarak inşa ettirildi. Bu kurum, daha sonra Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi’nin temellerini oluşturdu ve Osmanlı’da açılan ilk güzel sanatlar okulu olarak kayıtlara geçti.
Binanın mimarı Alexander Vallaury, ilerleyen yıllarda İstanbul Arkeoloji Müzeleri’nin klasik binasını da inşa etti.
Müzeleşme Süreci ve Bilimsel Düzenlemeler
1917 yılında akademinin başka bir binaya taşınmasının ardından yapı Müzeler Müdürlüğü’ne devredildi. Dönemin müze müdürü Halil Edhem Bey, Yakındoğu medeniyetlerine ait eserlerin ayrı bir bölümde sergilenmesi gerektiğini belirleyerek Eski Şark Eserleri Müzesi’nin kurulmasını sağladı.
Bu süreçte Alman uzman Eckhard Unger, 1917-1919 ve 1932-1935 yıllarında İstanbul’da çalışarak müzenin teşhir düzenini oluşturdu ve bilimsel yayınlara katkı sundu.
Savaş Yılları ve Yeniden Düzenleme
II. Dünya Savaşı döneminde müze güvenlik gerekçesiyle boşaltıldı. Daha sonra Osman Sümer tarafından Unger’in ilkeleri doğrultusunda yeniden düzenlendi. 1963’te yapılan kapsamlı düzenlemenin ardından müze 1974 yılında yeniden ziyarete açıldı.
Günümüze Uzanan Kültürel Miras
En son 1999-2000 yıllarında gerçekleştirilen bakım ve onarımlarla Eski Şark Eserleri Müzesi, 8 Eylül 2000 tarihinde bugünkü modern görünümüne kavuştu. Müze, bugün insanlık tarihinin en eski medeniyetlerine dair en önemli merkezlerden biri olmayı sürdürüyor.
