Van’da yaklaşık yarım asırdır bağlama yapımını sürdüren Tevhid Topal, el işçiliğiyle ürettiği enstrümanlarıyla mesleğini gelecek nesillere aktarıyor. Topal’ın yıllar önce yaptığı bağlamalar, aradan geçen zamana rağmen kullanılmaya devam ederken, bazıları bakım için yeniden ustasının atölyesine getiriliyor.
Bağlama yapımına 1979 yılında Erzurum’da, babası ve “Aşık Dermani” olarak bilinen İbrahim Topal’ın yanında başlayan Tevhid Topal, 1992 yılında mesleğini Van’a taşıdı. O tarihten bu yana Van’da çalışmalarını sürdüren Topal, atölyesinde bağlama üretmenin yanı sıra enstrüman çalarak da mesleğin farklı yönlerini gençlere aktarıyor.
30 yıl önce yaptığı bağlamalar bakıma geliyor
Atölyesinde seri üretim yerine el işçiliği ve kaliteye önem veren Topal, bugüne kadar çok sayıda öğrenci, usta ve çırak yetiştirdi.
Çevre il ve ilçelerden yoğun sipariş alan Topal’ın yaptığı bağlamalar, Türkiye’nin farklı bölgelerinin yanı sıra zaman zaman yurt dışına da gönderiliyor.
Topal, el işçiliğiyle yaptığı bağlamaların uzun yıllar kullanılabildiğini belirterek, bazı enstrümanların 30 yıl sonra dahi bakım için atölyesine getirildiğini söyledi.
“Bizim yaptığımız bağlamalar yaklaşık 30 yıl dayanıyor”
Mesleğini aynı zamanda bağlama çalarak sürdüren Topal, seri üretimle hazırlanan enstrümanlarla el işçiliğiyle yapılan bağlamalar arasında kullanım ömrü açısından fark bulunduğunu ifade etti.
Topal, şöyle konuştu:
“Bağlama yapıyorum ve aynı zamanda da çalıyorum. Bu meslekte çok sayıda öğrenci, usta ve çırak yetiştirdik. Çevremizdeki iller, ilçeler, buralardan siparişlerimiz daha yoğun ama il dışı ve ülke dışına da gönderdiğimiz oluyor.”
Seri üretimle yapılan bazı bağlamaların kullanım ömrünün daha kısa olduğunu belirten Topal, kendi yaptığı enstrümanların ise uzun yıllar kullanılabildiğini dile getirdi.
“Seri üretim yapılan enstrümanlara ben genellikle ‘kullan at’ diyorum büyük oranda. Onların bir üst kalite olanları da oluyor tabii. Onların da taş çatlasın 2-3 yıl kullanılabilirlik zamanı var. Bizim yaptığımız bağlamalar ise yaklaşık 30 yıl dayanıyor. Bana dönem dönem geliyor; 30 yıl önce yaptığım bağlama bakıma geliyor, yani hâlâ çalınabiliyor. 20 yıl önce, 15 yıl önce yaptığım enstrümanlar, bağlamalar bakıma geliyor.”
Mesleğini gençlere aktarmaya çalışıyor
Bağlama yapımının yanı sıra gençlere meslek kazandırmaya da önem veren Topal, günümüzde meslek seçimlerinde kazancın daha fazla ön plana çıktığını söyledi.
Kendi dönemlerinde ise bir meslek edinmenin ve o işi severek yapmanın daha önemli olduğunu belirten Topal, “Gençler daha çok kolaycılar. Yani daha çok parayı nereden kazanırım, ona göre yöneliyorlar haklı olarak. Ancak biz öyle değildik. Bizler bir meslek edindiğimizde başka bir şey aramadık. ‘Daha başka kârlı iş var’ falan olur, ona bakmazdık. İşimizi aşkla yaptık çünkü, başka bir şey düşünmedik” dedi.
Topal, yıllardır sürdürdüğü bağlama ustalığıyla hem geleneksel el sanatını yaşatıyor hem de yetiştirdiği öğrenciler aracılığıyla mesleğin gelecek kuşaklara aktarılmasına katkı sunuyor.
