Türkiye’de uzun süredir tartışma konusu olan ücretli öğretmenlik sistemi, eğitimdeki eşitsizliklerin en görünür örneklerinden biri haline geldi. Aynı işi yapan öğretmenler arasında maaş ve güvencede büyük farklar bulunuyor. Ücretli öğretmenler, çoğu zaman asgari ücretin bile altında bir gelirle, sigortaları eksik yatırılarak çalıştırılıyor.
Milli Eğitim Bakanlığı verilerine göre Türkiye genelinde on binlerce öğretmen ücretli statüde görev yapıyor. Van’da ise tablo daha çarpıcı. Eğitim Sen Van Şube Eş Başkanı Murat Atabay, Van’da yaklaşık 2.500 öğretmen açığı bulunduğunu ve köy okullarının önemli bir bölümünün ücretli öğretmenler tarafından yürütüldüğünü söyledi.
“Ücretli öğretmenler yedek işçi olarak görülüyor”
Hükümetin, eğitim politikalarını kendine göre dizayn ettiği için ücretli öğretmenleri yedek bir güç gördüğünü belirten Atabay, üniversitelerden mezun olan öğretmen sayısıyla yapılan atama sayısı arasında büyük bir fark olduğunu ifade etti: “2021 yılında Sayıştay raporuna göre 120 bin öğretmen açığı bulunuyordu. Ancak bugün bu rakamın çok daha yüksek, 500 binlerle ifade edilebilecek düzeyde olduğunu söyleyebiliriz. Buna rağmen iktidar yılda en fazla 20 bin civarında öğretmen atıyor.”
“Devlet kendi eliyle kaçak işçi çalıştırılıyor”
Van’da yaklaşık 2 bin 500 civarında öğretmen açığı olduğunu vurgulayan Atabay, devletin ücretli öğretmenleri “yedek güç” olarak gördüğünün altını çizen Atabay,“Ücretli öğretmenler asgari ücretin altında maaş alıyor, sigortaları tam yatmıyor. Bu nedenle sağlık sigortasından dahi tam yararlanamıyorlar. Biz bunu devlet eliyle “kaçak işçi çalıştırma” olarak görüyoruz. Bugün özel sektörde sigorta yatırmayan işverenlere ceza kesen devlet, kendisi aynı uygulamayı yapıyor. Bu durum hem hukuksuz hem de insan onuruna aykırıdır” diye konuştu.
“Öğretmenler sessizliğe zorlanıyor”
Ücretli öğretmenler genellikle merkeze uzak köylere gönderildiğini ve ulaşım ve barınma noktasında çok sıkıntı yaşadığını dile getiren Atabay, “Zaten düşük olan maaşlarını da yol parasına harcıyorlar. Birçoğu bu işi maddi kaygıdan çok, atanamamanın yarattığı psikolojik baskıdan kurtulmak için yapıyor. Ancak gerçekte dışarıda başka bir işte çalışsalar daha fazla gelir elde edebilirler. Ücretli öğretmenlik aynı zamanda bir baskı aracına da dönüştürülmüş durumda. Devlet, kadrolu öğretmenlere “yerine alacak çok kişi var” mesajı vererek onları da sessizliğe zorluyor. Bu, hem çalışanlar üzerinde psikolojik bir baskı oluşturuyor hem de eğitim sistemini zayıflatıyor” şeklinde konuştu.
“Ücretli öğretmenler ne öğretmen ne de kalıcı görülüyor”
Atabay, Van’da iki yıl önce 1800 ücretli öğretmen olduğunu ve bugün bu sayının 2 binin üzerine çıktığına dikkat çekerek, “Ücretli öğretmenler nöbet tutmuyor, bu görev kadrolu öğretmenlere kalıyor. Veliler de ücretli öğretmenleri “kalıcı değil” diyerek öğretmen olarak görmüyor. Bu durum öğrencilerde de istikrarsızlığa yol açıyor. Özellikle ilkokul düzeyinde, öğretmen değişiminin sık yaşanması çocukların akademik başarısını olumsuz etkiliyor” dedi.
“Eğitimde çözüm, kadrolu ve güvenceli atamalardan geçiyor”
Çözüm önerilerinde bulunan Atabay, “İktidarın yapması gereken, eğitime yeterli bütçeyi ayırarak kadrolu ve güvenceli atamaları gerçekleştirmektir. Ayrıca 40-50 kişilik sınıflar üzerinden değil, 24 kişilik sınıf normu üzerinden öğretmen ihtiyacı belirlenmelidir. Bu durumda öğretmen açığı 120 binden en az 300 bine çıkacaktır” şeklinde konuştu.
