Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) gündemine sunulan bir bireysel dilekçe, kadınlara zorunlu askerlik getirilip getirilmeyeceği tartışmasını yeniden alevlendirdi. Sosyal medyada hızla yayılan “kızlar askere mi gidecek?” iddiaları, milyonlarca vatandaşın ve ailenin kafasında soru işaretleri oluşturdu.
Söz konusu dilekçede, Anayasa’nın eşitlik ilkesine atıfta bulunularak kadınların da erkekler gibi temel bir vatandaşlık görevi olan askerlik hizmetine tabi tutulması talep edildi. Ancak hukuk uzmanları, bu dilekçenin resmi bir yasa teklifi niteliği taşımadığını ve sadece Meclis Dilekçe Komisyonu’nda değerlendirme sürecine alınacağını belirtiyor. Dilekçe, komisyon tarafından uygun bulunursa ilgili bakanlık veya Milli Savunma Komisyonu’na görüş bildirmesi için yönlendirilebiliyor, ancak bu süreç doğrudan yasal bir değişikliğe dönüşmüyor.
Türkiye’de Mevcut Durum
Mevcut yasalar çerçevesinde Türkiye’de kadınlar için askerlik zorunluluğu bulunmuyor. 1111 sayılı Askerlik Kanunu ve 7179 sayılı Askeralma Kanunu yalnızca erkek vatandaşları kapsıyor. Kadınlar, gönüllü olarak Türk Silahlı Kuvvetleri’ne (TSK) katılabiliyor; subay, astsubay, uzman erbaş ve sözleşmeli erbaş/er kadrolarında profesyonel olarak görev alabiliyorlar. Kadın subay ve astsubaylar, operasyonel ve idari görevler de dahil olmak üzere TSK’nın birçok kademesinde aktif rol oynuyor.
Milli Savunma Üniversitesi (MSÜ) sınavları ve belirli kriterleri sağlayan dış kaynaktan başvurular, kadınların TSK bünyesinde kariyer yapabilmesine olanak tanıyor. Ancak zorunlu askerlik, yalnızca erkekler için geçerli olmaya devam ediyor. Bu durum, kadınların profesyonel ve gönüllü askerlik yoluyla TSK’da yer almasını teşvik ederken, toplumsal tartışmayı da tetikleyen bir konu olarak öne çıkıyor.
Dünya Genelinde Kadın Askerliği
Dünya genelinde kadınlara zorunlu askerlik uygulayan 22 ülke bulunuyor ve 2026 itibarıyla bu sayı Danimarka’nın uygulamayı başlatmasıyla 23’e çıkacak. NATO üyesi Norveç, 2015’te kadın ve erkekler için eşit askerlik hizmetini yürürlüğe koyarken, İsveç 2017’de cinsiyet ayrımı gözetmeksizin zorunlu askerlik sistemini hayata geçirdi. Danimarka da Rusya-Ukrayna savaşı sonrası savunma politikalarını gözden geçirerek kadınları zorunlu askerlik kapsamına dahil etmeye hazırlanıyor.
Afrika ülkesi Eritre, bağımsızlığını kazandığı 1993’ten bu yana kadınları da kapsayan uzun süreli zorunlu askerlik uyguluyor. Kuzey Kore’de kadınlar 17 yaşında askere alınıyor ve en az beş yıl boyunca hizmet veriyor. İsrail’de ise kadınlar 1948’den beri zorunlu askerlik yapıyor; ülkede kadınlar 24 ay boyunca TSK benzeri görevlerde bulunuyor. Hollanda’da kadınlara zorunlu askerlik celbi gönderilse de aktif katılım sınırlı ve askerlik yükümlülüğü askıya alınmış durumda.
Toplumsal ve Hukuki Tartışma
Türkiye’de gündeme gelen dilekçe, resmi bir yasa teklifine dönüşmemiş olsa da toplumsal tartışmanın merkezine yerleşti. Uzmanlar, kadınlara zorunlu askerlik getirilmesinin yasal, toplumsal ve lojistik açıdan kapsamlı bir süreci gerektireceğini belirtiyor. Mevcut askerlik sisteminde değişiklik yapılması durumunda, TBMM’de uzun tartışmalar, komisyon incelemeleri ve yasa tasarısı süreçleri gerekecek.
Sosyal medyada ve kamuoyunda hızla yayılan tartışmalar, kadınların TSK’ya entegrasyonu, eşitlik ilkesi ve vatandaşlık görevleri bağlamında toplumsal farkındalık yaratırken, hukuki ve siyasi süreçlerin uzun soluklu olduğunu da gösteriyor.
