Amerika Birleşik Devletleri ve Avrupa Birliği ülkeleri başta olmak üzere; batılı devletlerin uzun yıllardır ambargosu altında bulunan İran, ekonomik olarak ayakta dururken doğal kaynaklarından faydalanıyor. Petrol ve doğalgaz başta olmak üzere, doğal kaynaklarını satarak ayakta kalan ülke, söz konusu kaynakların satışında da Pazar darlığı çekiyor. Bu noktada devreye, batılı ülkeler ile arası iyi olmayan ülkeler giriyor. Rusya ve Çin Halk Cumhuriyeti bu ülkelerin başında gelse de, Rusya'nın kendi doğal kaynakları bulunuyor. Bu nedenle Çin, gelişmiş sanayisinin de verdiği etkiyle öne çıkıyor.
Çin, İran'dan Ham Petrol Alımlarını Hızlandırdı
Çin'in bağımsız petrol rafinerileri, Pekin yönetiminin Kasım ayı sonlarında yeni bir ithalat kotası tahsis etmesinin ardından İran'dan ham petrol çekmeye başladı. Çin'in Shandong eyaletindeki rafineriler, limanlardaki gümrüklü depolardan ve denizde bekleyen gemilerden petrol alımlarını artırdı.
'Teapots' olarak bilinen özel rafineriler, İran ve Rusya kaynaklı ucuz ham petrolü tercih ediyor. Vortexa Ltd. verilerine göre, alımların büyük kısmı kota tahsisinden önce gerçekleştirildi. (Pekin yönetimi, devlete ait olmayan rafinerilerin ithalatını kota sistemiyle denetliyor. Son tahsis, yaklaşık 20 özel rafineri için 7 ila 8 milyon ton arasında gerçekleşti.)
Çin Neden İran'dan Petrol Alıyor? İran, Petrolü Ne Kadar İndirimli?
Batılı devletlerce küresel sistemin dışına itilmeye çalışılan İran, doğal kaynaklarını pazarlayarak ekonomik güç elde ediyor ve bunu diğer harcamalarda (altyapı, askeri harcamalar vs.) kullanıyor. Bununla birlikte, ambargo altındaki İran'ın petrolünün alıcısı son derece az.
Sınırlı alıcı havuzu nedeniyle İran petrolü, brent petrole kıyasla varil başına 8-9 dolar indirimle satılıyor. Bu oran, Ağustos ayında yaklaşık 4 dolar seviyesindeydi. İndirim oranı yaptırımların yarattığı baskının artmasıyla giderek artmış durumda.
Güncel brent petrol varil fiyatının 62-63 dolar civarında olduğu düşünüldüğünde; 8-9 dolarlık varil başına indirimin yüzde 15 civarında 'piyasa altı' fiyata işaret ettiği ifade edilebilir.
Rus Petrolü de İndirimli: ABD 'Almayın' Diyor!
Ukrayna'ya saldırıları sebebiyle Rusya da petrol ve doğalgazını uluslararası fiyatlara nazaran indirimli şekilde satıyor. Rusya'dan düzenli petrol alan ülkeler arasında Çin ile birlikte Hindistan da bulunuyor. Amerika Birleşik Devletleri ise, söz konusu ülkelerin Rus ve İran petrolü almaması için şimdiye kadar defalarca çağrıda bulundu. Uzmanlara göre Türkiye ise petrol ticaretinde itidalli tavır sergileme gayretinde.
