Van’da özellikle kış aylarında yoğunlaşan hava kirliliğine ilişkin açıklamalarda bulunan Van Ekoloji Derneği üyesi Fatih Şahin, dar gelirli yurttaşlara dağıtılan kömürlerin niteliğine, sanayi kaynaklı emisyonlara ve temiz enerjiye erişim sorununa dikkat çekti. Kentte bazı mahallelerde akşam saatlerinde yoğunlaşan duman tabakasının ciddi kaygılara neden olduğunu belirten Şahin, hava kirliliğinin bilimsel ölçümlerle değerlendirilmesi ve gerekli önlemlerin alınması çağrısında bulundu.
“Bazı Mahallelerde Duman Tabakası Yoğunlaşıyor”
Van’da kış aylarında artan hava kirliliğinin önemli nedenlerinden birinin dar gelirli yurttaşlara Valilik ve Sosyal Yardımlaşma aracılığıyla dağıtılan kömürler olduğunu belirten Şahin, “Van’da özellikle kış aylarında yoğunlaşan hava kirliliğinin önemli nedenlerinden biri, dar gelirli yurttaşlara Valilik ve Sosyal Yardımlaşma aracılığıyla dağıtılan kömürlerin niteliği ve bu kömürlerin yakılmasıyla ortaya çıkan kirleticilerdir. Kentin birçok mahallesinde akşam saatlerinde yoğunlaşan duman ve kirli hava tabakası, insan sağlığını, doğayı ve diğer canlıların yaşamını tehdit eden ciddi bir çevre sorununa işaret etmektedir.” şeklinde konuştu.
Dar gelirli yurttaşların ağır kış koşullarında ısınabilmek için bu kömürleri kullanmak zorunda kaldığını vurgulayan Şahin, “Dar gelirli yurttaşlar, Van’ın ağır kış koşullarında ısınabilmek için bu kömürleri kullanmak zorunda kalırken, bunun bedelini temiz hava haklarından ve sağlıklarından ödüyorlar” dedi.
Hava kirliliğinin yoğunlaştığı mahalleleri de sıralayan Şahin, “Özellikle Xaçort, Kurubaş, Karşıyaka, Sıhke, Süphan, Beyüzümü ve Altıntepe mahallelerinde akşam saatlerinde yoğunlaşan duman tabakası, Van’da soluduğumuz havanın durumuna ilişkin ciddi kaygılar yaratmaktadır” ifadelerini kullandı.
Kirliliğin yüksek kesimlerden de gözlemlenebildiğini belirten Şahin, “Akköprü Dağı’nın Meher Kapısı’ndan Van’a baktığımızda, kent üzerinde biriken kirli hava tabakasını açıkça görebiliyoruz. Bu tablo, hava kirliliğinin bilimsel ölçümlerle değerlendirilmesini ve gerekli önlemlerin acilen alınmasını zorunlu kılmaktadır” diye konuştu.
“Kirlilik Yalnızca Kömürle Açıklanamaz”
Kömür yakılmasıyla açığa çıkan ince partikül maddelerin ve diğer kirleticilerin astım ve KOAH gibi kronik solunum yolu hastalıklarını ağırlaştırabileceğini, akciğer fonksiyonlarını bozabileceğini ve kalp-damar hastalıkları riskini artırabileceğini belirten Şahin, kirliliğin diğer canlılar ve doğal varlıklar üzerindeki etkilerine de dikkat çekti.
Şahin, “Bu kirlilik yalnızca insanları değil; kentte yaşayan diğer canlıları, bitki örtüsünü, toprağı ve su varlıklarını da olumsuz etkilemektedir” dedi.
Kentteki hava kirliliğinin yalnızca konutlarda yakılan kömürle ilişkilendirilmemesi gerektiğini kaydeden Şahin, Edremit’teki çimento fabrikasının bacalarından çıkan emisyonların ve diğer sanayi faaliyetlerinin de incelenmesini istedi.
Şahin, konuya ilişkin açıklamasında şu ifadelere yer verdi:
“Elbette Van’daki hava kirliliğini yalnızca konutlarda yakılan kömürle açıklamak mümkün değildir. Edremit’teki çimento fabrikasının bacalarından çıkan emisyonlar ve diğer sanayi faaliyetleri de bütüncül bir yaklaşımla ele alınmalı; çevreye salınan kirleticiler etkin biçimde denetlenmeli ve ölçüm sonuçları kamuoyuyla paylaşılmalıdır.”
“Çözümü Bir Fosil Yakıtı Diğeriyle Değiştirmekte Görmüyoruz”
Doğal gazın da bir fosil yakıt olduğunu belirten Şahin, doğal gazın kömür ve petrole kıyasla yakıldığında genellikle daha az karbondioksit ve partikül madde açığa çıkardığını ifade etti. Ancak çözümün fosil yakıtlar arasında tercih yapmak olmadığını savunan Şahin, yenilenebilir enerji kaynaklarının yaygınlaştırılması gerektiğini dile getirdi.
Şahin, “Doğal gaz da bir fosil yakıttır ve çevre ile canlı sağlığı üzerinde çeşitli olumsuz etkileri bulunmaktadır. Bununla birlikte doğal gaz, kömür ve petrole kıyasla yakıldığında genellikle daha az karbondioksit ve partikül madde açığa çıkarır” dedi.
Enerji politikalarına ilişkin görüşlerini de paylaşan Şahin, “Biz ekolojistler, çözümü bir fosil yakıtı diğeriyle değiştirmekte değil; yenilenebilir enerjinin yaygınlaştırılmasında, enerji verimliliğinin artırılmasında ve bütün yurttaşların temiz enerjiye erişebileceği koşulların oluşturulmasında görüyoruz” ifadelerini kullandı.
“Kömür Yardımları Bir Lütuf Gibi Gösterildi”
Geçmiş yıllarda dar gelirli yurttaşlara yapılan kömür yardımlarının iktidar çevreleri tarafından zaman zaman bir lütuf gibi sunulduğunu belirten Şahin, özellikle Van depremi dönemine dikkat çekti.
Sosyal devletin sorumluluğunun yurttaşları sağlıksız yakıtlara bağımlı bırakmak olmadığını vurgulayan Şahin, “Oysa sosyal devletin görevi, insanları sağlıksız yakıtlara bağımlı bırakmak değil; onların ısınma, sağlık ve temiz çevrede yaşama haklarını güvence altına almaktır” dedi.
Kömürün insan sağlığı ve çevre üzerindeki olumsuz etkilerinin göz önünde bulundurulması gerektiğini kaydeden Şahin, yardımların niteliğinin ve uzun vadeli sonuçlarının sorgulanmasını istedi.
Şahin, “Yoksulluğun bedeli doğaya, insan sağlığına ve diğer canlıların yaşamına ödetilmemelidir. Van’da dar gelirli yurttaşların ısınma ihtiyacı ile temiz hava hakkı karşı karşıya bırakılmamalıdır” ifadelerini kullandı.
Isınmanın temel bir ihtiyaç olduğuna değinen Şahin, “İnsanların kışın soğukta kalmaması elbette temel bir ihtiyaçtır. Ancak bu ihtiyaç, insanları ve doğayı kirleten yakıtlara mahkûm ederek karşılanmamalıdır. Asıl yapılması gereken; yoksulluğu azaltan, enerjiye erişimi güvence altına alan ve ekolojik yaşamı koruyan kalıcı sosyal politikalar geliştirmektir.” değerlendirmesinde bulundu.
Kamu Kurumlarına Kömürlerin İncelenmesi Çağrısı
Valilik, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, belediyeler ve ilgili kamu kurumlarına çağrıda bulunan Şahin, dar gelirli yurttaşlara dağıtılan kömürlerin bağımsız laboratuvarlarda incelenmesini istedi.
Şahin, kömürlerin kükürt, nem ve kül oranları ile diğer kalite ölçütlerinin kamuoyuna açıklanması gerektiğini belirterek, sağlık ve çevre açısından uygun olmayan kömürlerin dağıtımının önlenmesini talep etti.
Hava kirliliğinin yoğun yaşandığı mahallelerde düzenli hava kalitesi ölçümleri yapılmasını isteyen Şahin, sonuçların herkesin erişimine açık biçimde paylaşılması gerektiğini ifade etti. Edremit’teki çimento fabrikası başta olmak üzere sanayi tesislerinin çevresel etkilerinin denetlenmesini ve mevzuata aykırılıklar karşısında gerekli yaptırımların uygulanmasını da gündeme getirdi.
Dar gelirli haneler için bina yalıtımı, enerji verimliliği ve güneş enerjisi başta olmak üzere yenilenebilir enerji uygulamalarını destekleyen programların geliştirilmesini isteyen Şahin, kömür dağıtımına dayalı geçici yardımlar yerine temiz enerjiye erişimi güvence altına alan kalıcı sosyal politikalar oluşturulması çağrısında bulundu.
Hava kirliliğiyle mücadele sürecine sağlık çalışanlarının, meslek odalarının, ekoloji örgütlerinin, mahalle temsilcilerinin ve yurttaşların katılması gerektiğini de belirten Şahin, mücadelenin toplumsal katılımla yürütülmesinin önemine işaret etti.
“Temiz Hava Temel Bir Yaşam Hakkıdır”
Ekolojik adaletin yalnızca doğayı korumakla sınırlı olmadığını, yurttaşların sağlıklı bir çevrede yaşama hakkını da kapsadığını anlatan Şahin, “Biz ekolojistler, yoksulluğun yönetilmesini değil ortadan kaldırılmasını, kirli yakıtların dağıtılmasını değil, temiz ve yenilenebilir enerjiye erişimin güvence altına alınmasını savunuyoruz. Çünkü ekolojik adalet, yalnızca doğayı korumak değil, aynı zamanda her yurttaşın sağlıklı bir çevrede yaşama hakkını savunmaktır.” ifadesine yer verdi.
Van’ın daha fazla dumana değil, temiz havaya ve adil sosyal politikalara ihtiyacı olduğunu vurgulayan Şahin, “Temiz hava bir ayrıcalık değil, temel bir yaşam hakkıdır. Van’ın ihtiyacı daha fazla duman değil, temiz hava, adil sosyal politikalar ve ekolojik bir enerji dönüşümüdür. Hiç kimse ısınmak için sağlığından vazgeçmek zorunda bırakılmamalı; hiçbir canlı, insanların yoksulluğunun ve yanlış enerji politikalarının bedelini ödememelidir.” diyerek sözlerini tamamladı.
