Sığınaklara ilişkin yönetmelik 7 Kasım 2025 tarihinde güncellendi. Deprem riski yüksek iller arasında yer alan Van’da, yeni düzenlemeler mevcut binaların durumu ve kamusal alanların afetlere ne kadar hazır olduğu sorusunu yeniden gündeme taşıdı.Mimarlar Odası Van Şube Başkanı Ahmet Ortakçı, yapılan değişikliklerin kapsamına dikkat çekerek, “Bu bir tavsiye metni değil, bağlayıcı ve zorunlu hükümler içeren bir yönetmelik” dedi.
“Bu düzenleme savaş ve afet gerçeğinin bir sonucu”
Ahmet Ortakçı, yönetmelik güncellemesinin arka planında bölgesel gelişmelerin etkili olduğunu söyledi. Ortakçı, “Ortadoğu’da yaşanan savaşlar, sivil halkın güvenli barınma ihtiyacını yeniden gündeme taşıdı. Afet ve savaş anlarında güvenli alan ihtiyacı bu düzenlemenin temelini oluşturuyor” ifadelerini kullandı.
“Sığınaklar artık otopark gibi kullanılamaz”
Yeni yönetmelikle birlikte sığınakların kullanım amacının netleştirildiğini vurgulayan Ortakçı, “Daha önce barış zamanlarında sığınakların otopark olarak kullanılmasına izin veriliyordu. Son değişikliklerle bu durum büyük ölçüde ortadan kaldırıldı” dedi.Otopark olarak kullanımın tamamen yasaklanmadığını ancak ciddi şartlara bağlandığını belirten Ortakçı, “Kat maliklerinin beşte dördünün onayı alınmadan ve valilik, il afet müdürlüğü ile belediyelere bildirim yapılmadan sığınakların farklı amaçlarla kullanılması mümkün değil” diye konuştu.
“Van’daki birçok binada sığınaklar depo olarak kullanılıyor”
Van’daki mevcut yapı stokuna dikkat çeken Ortakçı, sığınakların çoğu zaman amaç dışı kullanıldığını söyledi. Ortakçı, “Bugün Van’da birçok binada sığınak alanları depo, arşiv ya da farklı alanlar olarak kullanılıyor. Yeni mevzuatla birlikte bu alanların proje ve ruhsat eklerindeki amaca uygun hâle getirilmesi zorunlu” dedi.
“Sığınaklar geçici değil, sürekli hazır tutulacak”
Önceki yönetmeliklerde sığınakların afet anında dönüştürülebilecek alanlar olarak tasarlandığını hatırlatan Ortakçı, “Eskiden sığınaklar barış zamanında farklı kullanılabiliyor, afet anında dönüştürülmesi öngörülüyordu. Yeni düzenlemeyle bu yaklaşım terk edildi” ifadelerini kullandı.
“Enerji ve pişirme alanı artık mecburi”
Yeni teknik şartlara da değinen Ortakçı, sığınakların altyapısında önemli değişiklikler yapıldığını söyledi. “Sığınaklarda kesintisiz güç kaynağı ya da sığınağa hizmet edecek bir jeneratör alanı oluşturulması zorunlu hale getirildi” diyen Ortakçı, belirli büyüklüğün üzerindeki sığınaklarda pişirme alanının da artık şart olduğunu vurguladı.Kadın-erkek WC düzenlemelerinin önceki yönetmeliklerde olduğu gibi korunduğunu belirten Ortakçı, “Mekanik havalandırma, iklimlendirme ve temiz-kirli hava ayrımı eksiksiz şekilde çalışır durumda olmak zorunda” dedi.
“Mevcut sığınaklar için son tarih 2028”
Yeni yönetmeliğin yalnızca yeni binaları kapsamadığını belirten Ortakçı, “Mevcut sığınakların da bu yeni teknik şartlara uygun hale getirilmesi gerekiyor. Bunun için 31 Aralık 2028’e kadar süre tanındı” dedi.
Sığınakların otopark olarak kullanılmaya devam etmesi halinde dahi altyapı şartlarının sağlanması gerektiğini ifade eden Ortakçı, “Beşte dört malik kararı olsa bile pişirme alanı, havalandırma ve diğer teknik donanımlar tamamlanmak zorunda” diye konuştu.
“Van’da denetimler sahaya inecek”
Denetim sürecine de değinen Ortakçı, “Belediyeler tarafından uygunluk formları oluşturuldu. Bu formlar il afet müdürlükleri ve valilikler nezdinde arşivlenecek” dedi.
Van’da belediyeler, il afet müdürlükleri ve valiliklerin sahada denetimler yapacağını belirten Ortakçı, “Ruhsat eklerindeki projeler incelenecek, sığınak alanları yerinde kontrol edilecek. Havalandırma, girişler, engelli erişimi ve WC düzenlemeleri tek tek değerlendirilecek” ifadelerini kullandı.
