Van’da şeker pancarı üreticilerinin artan maliyetler ve açıklanan alım fiyatına yönelik tepkileri Meclis gündemine taşındı. DEM Parti Van Milletvekili Gülderen Varlı, tarımsal üretimde yaşanan sorunların yalnızca şeker pancarıyla sınırlı olmadığını belirterek çiftçilerin gelir güvencesinden tarımsal desteklere, borçluluk sorunundan tarım arazilerinin amaç dışı kullanımına kadar birçok konuda Tarım ve Orman Bakanlığına soru yöneltti.
Varlı, 2026-2027 üretim yılı için kota tamamlama primi dâhil ton başına 3 bin 720 TL olarak açıklanan şeker pancarı alım fiyatının üreticilerin tepkisine neden olduğunu belirtti. Artan mazot, gübre, sulama, elektrik, işçilik ve nakliye giderlerine dikkat çeken Varlı, açıklanan fiyatın çiftçilerin üretim maliyetlerini karşılamaktan uzak kaldığını ifade etti.
Pancar üreticisi maliyetlerin altında eziliyor
Tarımın yalnızca ekonomik bir faaliyet olmadığını, aynı zamanda gıda güvencesinin ve ekonomik bağımsızlığın temel unsurlarından biri olduğunu vurgulayan Varlı, üreticilerin her geçen yıl artan maliyetler karşısında daha fazla zorlandığını belirtti.
Çiftçilerin ekim döneminde ürünlerini hangi fiyatla satabileceklerini öngöremediğini, taban fiyatların geç açıklanmasının ve tarımsal desteklerin yetersiz kalmasının üretim kararlarını olumsuz etkilediğini kaydeden Varlı, üreticilerin borçlanarak üretime devam etmek zorunda kaldığını ifade etti.
Şeker pancarı alım fiyatına yönelik tepkilerin Van’la sınırlı kalmadığına işaret eden Varlı, Erzincan’da da üreticilerin açıklanan fiyatı yetersiz bularak şeker fabrikası önünde tepki gösterdiğini hatırlattı. Üreticilerin “Çiftçi sadaka değil, emeğinin karşılığını istiyor” sözleriyle taleplerini dile getirdiğini aktardı.
Varlı, şeker fiyatına yapılan zam oranının yüzde 24, pancar alım fiyatındaki artışın ise yüzde 20’de kalmasının, diğer üretim maliyetleriyle birlikte değerlendirildiğinde çiftçinin gelir kaybını artırdığına dikkat çekti.
Çiftçinin borcu ve destekler mercek altında
Varlı’nın Bakanlığa yönelttiği sorular arasında, son yıllarda tarımsal üretim maliyetlerinin nasıl değiştiği, çiftçilere ayrılan desteklerin ne kadarının fiilen ödendiği ve bu desteklerin artan girdi fiyatlarını karşılama oranı da yer aldı.
2020-2026 yılları arasında mazot, gübre, tohum, yem, elektrik, sulama, işçilik ve nakliye giderlerindeki artışın il ve ürün bazında açıklanmasını isteyen Varlı, üreticilerin yaşadığı ekonomik sorunlar nedeniyle Bakanlığa ve ilgili kurumlara iletilen başvuru ve şikâyetlerin sayısını da sordu.
Tarımsal kredi borçları, vadesi geçmiş ödemeler, icra ve haciz işlemleri nedeniyle üretim araçlarını veya arazilerini kaybetme riski yaşayan çiftçilere ilişkin verileri gündeme getiren Varlı, borçların yapılandırılması, faiz yükünün azaltılması ve üretim dönemine uygun finansman sağlanması konusunda hangi çalışmaların yürütüldüğünün açıklanmasını istedi.
Tarım arazileri ve meralar için uyarı
Soru önergesinde yalnızca üretim maliyetleri ve çiftçilerin gelir kaybı değil, tarım arazilerinin geleceği de gündeme getirildi. Madencilik faaliyetleri, enerji ve sanayi yatırımları, yapılaşma ve altyapı projelerinin tarımsal alanlar üzerindeki etkilerine dikkat çeken Varlı, 2020-2026 yılları arasında tarım arazilerinin ve mera alanlarının büyüklüğünde yaşanan değişimlerin açıklanmasını talep etti.
Madencilik, taş ocakları, enerji yatırımları ve diğer projeler nedeniyle tarımsal niteliğini kaybeden alanların toplam büyüklüğünü soran Varlı, bu alanların illere ve faaliyet türlerine göre dağılımının ortaya konulmasını istedi. Van başta olmak üzere tarımsal üretimin yoğun olduğu illerde, söz konusu projelerin tarım arazileri, meralar ve su kaynakları üzerindeki etkilerinin değerlendirilip değerlendirilmediğini de gündeme taşıdı.
Van’ın hayvancılık potansiyeli de gündemde
Van’ın doğal yapısı ve geniş mera alanlarının hayvancılık açısından taşıdığı potansiyele işaret eden Varlı, yerli üreticilerin yeterince desteklenmemesini de sorguladı. Canlı hayvan ve et ithalatının gerekçesinin açıklanmasını isteyen Varlı, yerli üretimin desteklenmesi ve hayvancılığın sürdürülebilirliğinin sağlanması konusunda Bakanlığın politikalarını gündeme getirdi.
Varlı, tarımsal üretimde yaşanan sorunların çözülmesi, üreticilerin gelir güvencesinin sağlanması ve yurttaşların sağlıklı, güvenilir ve erişilebilir gıdaya ulaşabilmesi için kısa, orta ve uzun vadeli bir eylem planı bulunup bulunmadığının açıklanmasını da istedi.
Üretim maliyetlerinin azaltılması, desteklerin güçlendirilmesi, tarım arazilerinin korunması ve çiftçilerin üretimden kopmasının önlenmesi için atılacak adımların açıklanmasını talep eden Varlı’nın soru önergesiyle, tarım politikalarının üretici üzerindeki etkileri Meclis gündemine taşınmış oldu.
