Van’ın Erciş ilçesinde bulunan Zilan Koçköprü Kanyonu’nda Pay Sulama Kanalı Projesi kapsamında yürütülen çalışmalar, çevresel etkileri nedeniyle tartışılmaya devam ediyor. Kanyonda ağaçların kesildiği, kıyı bitki örtüsünün zarar gördüğü ve iş makinelerinin dere yatağına kadar ilerlediği yönündeki tepkilerin ardından, bölgedeki derenin kuruduğu bildirildi. Çevreciler çalışmaların durdurulmasını isterken, dere yatağındaki kurumanın nedeninin belirlenmesi için bilimsel inceleme yapılması çağrısı yapılıyor.
Zilan Kanyonu’nda dere kurudu
Zilan Kanyonu’nda yaşanan son gelişme, bölgedeki doğal yaşamın geleceğine ilişkin kaygıları artırdı. Pay Sulama Kanalı Projesi kapsamında yürütülen çalışmalar sırasında kanyonun doğal yapısının zarar gördüğünü savunan çevre örgütleri, ağaç kesimleri ve kıyı bitki örtüsündeki tahribata daha önce tepki göstermişti.
Derenin kuruduğuna ilişkin gözlemler ise tartışmayı su ekosistemine taşıdı. Ancak kurumanın doğrudan proje çalışmalarından kaynaklanıp kaynaklanmadığının belirlenmesi için su akışı, çalışma güzergâhı ve bölgedeki hidrolojik koşulların uzmanlar tarafından incelenmesi gerekiyor.
DEM Partili Varlı’dan tepki
DEM Parti Van Milletvekili Gülderen Varlı, Zilan Vadisi’nde yürütülen çalışmalara tepki göstererek bölgedeki doğal alanların korunması çağrısında bulundu.
Varlı, Zilan Vadisi başta olmak üzere Van’ın farklı bölgelerinde yürütülen HES, JES ve maden projelerinin doğal zenginlikleri ve yaşam alanlarını tehdit ettiğini savundu. Pay Sulama Kanalı çalışmalarının devam etmesini de eleştiren Varlı, projenin durdurulmasını istedi.
Varlı, açıklamasında şu ifadeleri kullandı:
“Zilan’ın doğası talan edilemez, yaşam alanlarımız göz göre göre yok edilemez! Zilan’da yaşanan bu ekolojik yıkıma derhal son verilmeli, Pay Sulama Kanalı’ndaki çalışmalar durdurulmalı ve Zilan Vadisi’ni korumak için toplumun tüm kesimleri acilen harekete geçmelidir.”
Çevreciler daha önce de uyarmıştı
Türkiye Çevre Platformu (TÜRÇEP), 24 Eylül’de yaptığı açıklamada Koçköprü Kanyonu ve Dücane Şelalesi çevresindeki çalışmalara dikkat çekmişti. Platform, çalışmaların durdurulmasını, değiştirilen güzergâhların yeniden değerlendirilmesini ve doğal yapıya daha az zarar verecek alternatiflerin araştırılmasını talep etmişti.
Mezopotamya Çevre ve Ekoloji Platformu Sözcüsü Mirbahattin Demir de önceki açıklamalarında iş makinelerinin kanyonun iç kesimlerine ilerlediğini, ağaçların kesildiğini ve dere kıyısındaki bitki örtüsünün zarar gördüğünü belirtmişti.
Su samuru ve semender için yaşam alanı riski
Zilan Kanyonu, su kaynakları, bitki örtüsü ve yaban hayatıyla birbirine bağlı bir ekosisteme ev sahipliği yapıyor. Derenin kuruması, suya bağımlı canlıların yaşam koşullarını etkileyebileceği gibi kıyı bitki örtüsündeki tahribat da yaban hayvanlarının barınma ve beslenme alanlarını daraltabilir.
Önceki açıklamalarda bölgede su samuru ve Anadolu semenderi gibi türlerin varlığına dikkat çekilmişti. Bu türlerin ve diğer canlıların mevcut durumunun belirlenmesi için dere yatağındaki değişimlerin, su miktarının ve su kalitesinin bilimsel olarak değerlendirilmesi gerektiği belirtiliyor.
Yürütmeyi durdurma talebi gündemde
Kanyondaki çalışmalara karşı çevre savunucularının hukuki girişimlerde bulunduğu, Van 4. İdare Mahkemesi’ne yürütmenin durdurulması talebiyle başvuru yapıldığı ve Erciş Cumhuriyet Başsavcılığı’na suç duyurusunda bulunulduğu kamuoyuna yansımıştı.
Mahkemenin başvuru hakkında güncel bir karar verip vermediği ise ayrıca teyit edilmeli. Çevreciler, yargı süreciyle birlikte kanyondaki doğal değişimlerin de dikkate alınmasını ve telafisi güç zararların önlenmesini istiyor.
“Suyun olduğu yere neden kilometrelerce öteden su taşınıyor?”
Pay Sulama Kanalı Projesi’nin güzergâhı ve çevresel etkileri de tartışmaların odağında yer alıyor. Ekoloji örgütleri, bölgede Zilan Çayı ve Koçköprü Barajı gibi su kaynakları ile mevcut altyapı bulunduğuna dikkat çekerek Morgedik Barajı’ndan kilometrelerce uzunlukta bir hatla su taşınmasının gerekçesinin açıklanmasını talep ediyor.
TÜRÇEP’in açıklamalarında, tarımsal sulama ihtiyacının karşılanmasına karşı çıkılmadığı, ancak çiftçilerin suya erişimi sağlanırken kanyonun doğal yapısının da korunması gerektiği vurgulanmıştı. Çevreciler, mevcut altyapının ve daha az çevresel etkiye sahip alternatif güzergâhların değerlendirilmesini istiyor.
Gözler yetkililerden gelecek açıklamada
Zilan Kanyonu’nda derenin kuruduğuna ilişkin gözlemler, projenin su rejimi üzerindeki etkilerinin açıklığa kavuşturulması ihtiyacını artırdı. Derenin neden kuruduğu, su akışının yeniden sağlanıp sağlanamayacağı ve bölgedeki canlıların korunması için hangi önlemlerin alınacağı yanıt bekleyen sorular arasında yer alıyor.
Çevreciler çalışmaların durdurulmasını ve kanyonun bağımsız uzmanlarca incelenmesini talep ederken, projenin yürütücüsü kurumların da çevresel etkiler ve dere yatağındaki son durum hakkında kamuoyunu bilgilendirmesi bekleniyor.
