Van’da havaların soğumaya başlamasıyla birlikte kış hazırlıkları yeniden gündeme geldi. Kentte vatandaşlara kış için hangi hazırlıkları yaptıklarını, yakacak ve kışlık kıyafet fiyatlarını nasıl değerlendirdiklerini sorduk. Yanıtlarda yüksek fiyatlar, düşen alım gücü ve kış aylarının getireceği masraflar öne çıktı.
“Ekonomi zaten çökmüş”
Vatandaşların en fazla yakındığı konuların başında kömür, odun, doğalgaz ve akaryakıt fiyatları geldi. Bir vatandaş, artan maliyetlerin kış hazırlıklarını zorlaştırdığını belirterek, “Ekonomi zaten çökmüş. Kış hazırlıkları, kömür çok pahalı. Doğalgaz çok pahalı. Her şey pahalı. Akaryakıt pahalı. Hiçbir şey alınmıyor ki.” ifadelerini kullandı.
Bir başka vatandaş ise ekonomik durumun gelir seviyesine göre farklı hissedildiğini belirterek, “Zengin olanın durumu iyi. Her şeyi iyi geçirir ama para dışarıda olduğu zaman, iş şartları zor olduğu zaman biraz zor.” dedi.
“Eskiden 100 kilo peynir alırdık”
Artan fiyatların günlük alışveriş alışkanlıklarını da değiştirdiğini anlatan bir vatandaş, geçmişte toplu yapılan alışverişlerin artık mümkün olmadığını söyledi.
“Eskiden 100 kilo peynir alırdık. Şimdi öyle değil. Kilo kilo alıyoruz. Bir hafta, 10 gün öyle devam ediyoruz. Türkiye şartlarında ekonomi çok ağır, geçimsizlik var.” diye konuştu.
Vatandaşlardan biri de Vanlıları bu yıl ağır bir kışın beklediğini dile getirdi.
Kış hazırlıkları havaların soğumasını bekliyor
Bazı vatandaşlar henüz kış hazırlıklarını tamamlamadıklarını, havaların daha da soğumasıyla birlikte kömür ve odun tedarikinin gündeme geleceğini söyledi.
Bir vatandaş, “Van’da kış için şu anda bir hazırlığımız yok. Genelde doğalgaz olduğu için doğalgazla ilgili çalışmalar yapılıyor. Bundan sonra hava soğuyunca Allah yardım etsin. Kömür ve odun tedarikleri görülecektir inşallah.” ifadelerini kullandı.
Aynı vatandaş, havaların sıcak geçmesi durumunda yakıt masraflarının azalacağını belirterek, “Hava sıcak geçerse yakıt masrafımız da düşer. Bu da bizim için güzel bir ortam olur. Eski ortam kalmadı.” dedi.
“Eskiden zahiremiz olurdu”
Vatandaşların anlattığı değişim yalnızca ısınma giderleriyle sınırlı kalmadı. Geçmişte kış öncesinde yapılan gıda hazırlıklarının da zamanla azaldığını belirten bir vatandaş, “Eskiden zahiremiz olurdu. Şu anda öyle bir şey yok. Çünkü artık her sebze ve meyve sürekli var. Sebze ve meyveyi dışarıdan alıyoruz.” diye konuştu.
Geçmişte kış aylarında domates ve salatalık gibi ürünlerin bulunmadığını belirten vatandaş, bugün ise bu ürünlerin yıl boyunca bulunabildiğini ifade etti.
“Eskiden kışın domates, salatalık gibi ürünler olmazdı. Şimdi sürekli bulunduğu için turşu yapma, patates alma gibi kış hazırlıkları da değişti. Eskiden patates alır, torbalarla getirip yığardık. Bunlar şu anda yok.” dedi.
“Artık her şey çok pahalı”
Teknolojinin ve yaşam koşullarının değişmesiyle birlikte kış hazırlıklarının da farklılaştığını söyleyen bir başka vatandaş, yüksek fiyatların belirleyici olduğunu dile getirdi.
“Şu anda neler değişti? Teknoloji değişti. Artık her şey çok pahalı. Çok pahalı olunca da saklama, hazırlık yapma gibi şeyler azaldı. Herkes öyle değil tabii, ben kendimi anlatıyorum.” ifadelerini kullandı.
Aynı vatandaş, özellikle çocuk sayısı fazla olan ailelerin daha fazla zorlanabileceğini belirterek, “Çocuğu fazla olanların da şimdi sıkıntısı büyük. Benim çocuklarımın hepsi gitti, eşimle ben kaldık.” diye konuştu.
Kömür ve odun fiyatları vatandaşı zorluyor
Kış hazırlıklarının önemli kalemlerinden kömür ve odun fiyatlarının da bütçeleri zorladığını belirten bir vatandaş, “Bir ton kömür alsan şimdi en azından 15-20 bin liradan aşağı değil. Odun da aynı. Bir elbise aldığın zaman bin liradan aşağı çıkmıyor.” dedi.
Gelirinin giderlerini karşılamakta yetersiz kaldığını söyleyen vatandaş, “Bizim aldığımız emekli maaşı 5 bin 100 lira. E, nasıl idare edeceğiz? Bunu baştakiler biraz fakir fukarayı düşünecektir. Bu gidişle zor çıkarız.” ifadelerini kullandı.
“Bu sene kışlık kıyafet alamadık”
Kışlık kıyafet alışverişinde de fiyatların belirleyici olduğunu belirten bir vatandaş, bu yıl yeni kıyafet alamadığını söyledi.
“Daha önceki sene aldığımız kıyafetlerle devam ediyoruz. İdare ediyoruz. Vallahi bu sene alamadık, inan ki.” diyen vatandaş, fiyatların bütçeyi zorladığını aktardı.
Kışlık kıyafet fiyatlarının nasıl olduğu sorusuna ise “Fiyatlar çok pahalı. En ucuzu 2-3 bin lira.” yanıtını verdi.
“2-3 bin liraya aldığın elbiseyle ısınamıyorsun”
Kıyafet fiyatlarının yanı sıra ürünlerin yeterli olup olmadığına da dikkat çeken vatandaş, “Bir taraftan da insanı ısıtmıyor. 2-3 bin liraya aldığın elbiseyle kışın ısınamıyorsun.” dedi.
Bazı ürünlerin fiyatlarının çok daha yüksek seviyelere çıktığını belirten vatandaş, “Diğerleri 12 bin, 5 bin, 20 bin, 36 bin liraya kadar var.” ifadelerini kullandı.
Kışın nasıl geçeceği sorusuna ise şu yanıtı verdi:
“Vallahi üşüyerek geçireceğiz galiba. Zenginler iyi geçirecek ama bizim için zor. Alım gücü çok zor.”
“Giderler çok, gelir olmuyor”
Vatandaşların değerlendirmelerinde esnafın artan maliyetlerinin de tüketiciye yansıdığı görüşü öne çıktı.
Bir vatandaş, “Biliyorsun, piyasalar allak bullak. Artık esnaf giderlerini, kime ne kadar vereceğini aşağı yukarı hesaplıyor ve bunu vatandaşa yansıtıyor. Giderler çok, gelir olmuyor.” dedi.
Van’da kış mevsimi yaklaşırken vatandaşların anlatımları, ısınma giderlerinden kışlık kıyafetlere ve temel gıda alışverişine kadar birçok alanda bütçe hesabının öne çıktığını ortaya koydu.
