Van Emlakçılar Derneği Başkanı Orhan Özdek, kiracı haklarına ilişkin yaptığı açıklamada, kiracıların hem konut hem de iş yeri kiralamalarında Türk Borçlar Kanunu kapsamında geniş yasal güvencelere sahip olduğunu belirtti.
Özdek, kiracı haklarının temelinde kiralanan taşınmazın kullanıma elverişli şekilde teslim edilmesi, sözleşme süresince haklı bir tahliye sebebi oluşmadıkça kiracının evden çıkarılamaması ve kira artışlarının kanuni sınırlar içinde yapılması gibi temel ilkelerin yer aldığını ifade etti.
Kiracının sahip olduğu başlıca haklar arasında; kiralananın kullanıma uygun şekilde teslim edilmesi, sonradan ortaya çıkan kusurların giderilmesini isteme hakkı, depozitonun iadesini talep etme hakkı, sözleşmenin kanuna uygun şekilde feshedilebilmesi ve taşınmazla ilgili zorunlu giderlerin kiraya verene ait olması gibi maddeler bulunuyor.
Özdek ayrıca, kiracının gereksiz şekilde rahatsız edilemeyeceğini, sözleşme izin verdiği durumlarda alt kiralama yapılabileceğini ve sözleşmede yer alsa dahi kanuna aykırı hükümlerin geçerli olmayacağını vurguladı.
“Yeni malike karşı da haklar devam ediyor”
Ev sahibinin taşınmazı satması durumunda kiracı haklarında bir değişiklik olmadığını belirten Özdek, yeni malikin de mevcut kira sözleşmesine bağlı olduğunu söyledi.Özdek, yeni malikin yalnızca yasal şartların oluşması halinde tahliye talebinde bulunabileceğini ifade ederek, “Yeni ev sahibinin taşınmaza ihtiyacı olması durumunda belirli süre ve şartlar vardır. Taşınmazın edinilmesinden itibaren 1 ay içinde kiracıya ihtar çekilmelidir. İhtar olmadan açılan davalar hukuken tartışmalıdır. Ayrıca yeni malik 6 ay sonra tahliye davası açabilir. Bu süreler ve şartlar yerine getirilmeden işlem yapılamaz” dedi.
“Kontratsız kiracı da korunur”
Kiracı haklarının yalnızca yazılı sözleşmeye bağlı olmadığını belirten Özdek, sözlü kira ilişkisinin de Türk Borçlar Kanunu kapsamında koruma altında olduğunu ifade etti.Özdek, kontratsız kiracının da geçerli bir tahliye nedeni olmadan evden çıkarılamayacağını söyledi.
"Kira artışlarında yasal sınır nedir?"
Kira artışlarına ilişkin de açıklamalarda bulunan Özdek, artış oranlarının yasal sınırlar çerçevesinde belirlenmesi gerektiğini vurguladı.
Kira sözleşmelerinde belirlenen dönemlerde artışın, ilgili dönemde açıklanan TÜFE ortalamasını geçemeyeceğini belirten Özdek, konut kiralarında belirli dönemlerde uygulanan %25 sınırına da dikkat çekti.
Özdek, “Kiraya veren, yasal sınırın üzerinde keyfi artış yapamaz. Kiracı, bu sınırın üzerindeki artışları kabul etmek zorunda değildir” ifadelerini kullandı.
"Haklı sebep olmadan tahliye mümkün değil"
Ev sahibinin kiracıyı ancak kanunda belirtilen haklı sebeplerle tahliye edebileceğini söyleyen Özdek, bu sebepler arasında yeni malikin ihtiyaç durumu, kiracının veya eşinin aynı bölgede başka konutunun bulunması, kiralanana zarar verilmesi veya komşuların rahatsız edilmesi gibi durumların yer aldığını aktardı.
"Kiralananın uygun teslimi gerekir"
Özdek, kiraya verenin taşınmazı kullanıma uygun şekilde teslim etmekle yükümlü olduğunu, konutun oturulabilir, iş yerinin ise faaliyete uygun halde olması gerektiğini belirtti. Kiralananda sonradan ortaya çıkan kusurların giderilmesini isteme hakkının da kiracıya ait olduğunu ifade eden Özdek, kusurun durumuna göre kiracının sözleşmeyi feshedebileceğini, kira indirimi talep edebileceğini veya gerekli hallerde masrafı yaparak bunu kiradan düşebileceğini söyledi.
