Türkiye’de işsizlik verilerinin açıklanmasının ardından Van’da tabloyu sokakta sormak için yurttaşlarla konuştuk. Görüşmelerde, uzun süredir iş bulamayanlardan kamuya atama bekleyenlere, engelli maaşıyla geçinmeye çalışanlardan günlük borçla ayakta kalmaya çalışanlara kadar çok sayıda kişi yaşadıklarını dile getirdi.
Bir yurttaş, kamuda işe girmenin zorluklarına dikkat çekerek, “Yeterki para yedir, devlet memuru ol” sözleriyle tepkisini ifade etti.
“2 yıldır atama bekliyorum. 90 puan aldım.”
İki yıldır atama beklediğini söyleyen bir başka yurttaş ise şunları anlattı:
“2 yıldır atama bekliyorum. 90 puan aldım. Ara ara inşaatlara gidip çalışıyoruz.”
Sokakta dile getirilen görüşlerin ortak noktası, işsizlik sorununun herkes tarafından konuşulduğu yönünde oldu. Bir yurttaş, “Bu herkes için, herkes açıktan diyor” ifadelerini kullandı.
Kentte yatırım eksikliğinin işsizliğin temel nedenlerinden biri olduğunu vurgulayan bir yurttaş, çözüm olarak sanayi yatırımlarını işaret etti:
“İşsizliğin olmasının temel sebeplerinden biri devletin buraya yatırım yapmaması. Örneğin bir fabrika, bir tekstil tesisi kurulabilir.”
Devletin rolüne dikkat çeken başka bir yurttaş ise, “Devlet çalışsın, millete imkân sağlasın ki millet çalışsın” dedi.
Sokak röportajında siyaset ve istihdam ilişkisine dair eleştiriler de yer aldı. Uzun süredir işsiz olduğunu belirten bir yurttaş, “Bir yıldır işsizim. HDP’ye gidiyorsun, ‘ah’ diyor; CHP’ye gidiyorsun, ‘CHP’ diyor; Saadet’e gidiyorsun… Para varsa her yerde işim olur” sözleriyle yaşadığı çaresizliği dile getirdi.
Engelli olduğunu ve geçim sıkıntısı çektiğini anlatan bir yurttaş ise sağlık ve sosyal desteklerin yetersizliğine dikkat çekti:
“Mesela ben engelliyim. Bir yıldır işsizim, beynimden tümör ameliyatı oldum. Engelli maaşıyla, 5 bin lirayla dört çocukla geçinemiyorum.”
“Çevrenizde çok işsiz var mı?” sorusuna verilen yanıtlar da çarpıcıydı. Bir yurttaş, “Var. Ailemden belki 500-600 kişi var. Bugün Ramazan, çarşıya çıkacağım; ya arkadaşımdan ya bir yerden borç alacağım, alamazsam öyle kalacağım” dedi.
Asgari ücretin altında çalıştırılmaya da dikkat çekildi. Bir başka görüşte, “Millet asgarinin altında çalıştırılıyor. Çevremde evet, çok çok işsiz var. Buradaki büyük iş adamları fabrika açsa istihdam sağlanabilir” ifadeleri yer aldı.
