Van’da kış mevsimi yaklaşırken ısınma maliyetleri yeniden gündeme geldi. Odun ve kömür fiyatlarındaki yükseliş hem vatandaşın bütçesini hem de yakacak satışı yapan esnafın kazancını etkiliyor. Van Bostaniçi Kömürcüler ve Oduncular Kooperatifi Başkanı Selahattin Geçer ile kooperatif başkan vekili esnaf Yusuf K., piyasadaki son durumu anlatarak fiyat artışlarına, tedarik sorunlarına ve artan işletme giderlerine dikkat çekti.
Kömür fiyatları 22 bin liraya kadar çıktı
Van Bostaniçi Kömürcüler ve Oduncular Kooperatifi Başkanı Selahattin Geçer, yaklaşık 1,5 ay önce 10 bin ile 14 bin lira arasında satılan kömürün fiyatının bugün 18 bin ile 22 bin lira seviyelerine yükseldiğini, bazı ürünlerde ise 24 bin liraya ulaştığını söyledi. Fiyat artışına rağmen kömür tedarikinde de sıkıntı yaşandığını belirten Geçer, piyasadaki yükselişin vatandaşların alım gücünü olumsuz etkilediğini ifade etti.
Ukrayna kömürünün fiyatındaki artışa dikkat çeken Geçer, Şırnak kömürünün ise yaklaşık 10 bin liradan satıldığını belirtti. Geçen yıl taksitli satış yapılabildiğini aktaran Geçer, mevcut koşullarda taksitli satışın zorlaştığını ve satışların ağırlıklı olarak peşin yapıldığını kaydetti.
Bir ton kömür yarım altın değerinde
Kömür fiyatlarındaki yükseliş, altın fiyatlarıyla yapılan karşılaştırmaları da beraberinde getiriyor. Bir ton Ukrayna kömürünün 18 bin ile 22 bin lira arasında satılması, yakacak maliyetini yarım altın fiyatıyla aynı seviyelere taşıyor. Fiyatların kısa sürede yükselmesi, kış hazırlığı yapan vatandaşların bütçesini zorlarken, odun ve kömür alımını da daha güç hale getiriyor.
“Herkes bu fiyatlardan kömür alamıyor”
Devlet tarafından yapılan kömür yardımının kırsalda yaşayan vatandaşlara bir ölçüde destek sağladığını belirten Selahattin Geçer, yardım kömürünün kalitesini yeterli bulmayan bazı vatandaşların ek kömür almak zorunda kaldığını söyledi.
Geçer, “Herkes bu fiyatlardan kömür alamıyor. Devletin kömür yardımıyla köylülerimiz biraz idare ediyor. Ancak kömürün kalitesi yeterli olmadığı için buradan yarım ton ya da 10 torba Şırnak kömürü alıp yardım kömürüyle birlikte yakıyorlar” dedi.
Odun fiyatları da cep yakıyor
Odun fiyatları hakkında da bilgi veren Geçer, palet odununun yaklaşık 10 bin liradan, sobalık odunun ise işçilik maliyetleri nedeniyle 11 bin ile 12 bin lira arasında satıldığını belirtti. Doğal gaz kullanımının yaygınlaşmasıyla kent merkezindeki satışların azaldığını kaydeden Geçer, daha çok köylere satış yaptıklarını, zaman zaman fırın işletmelerine de odun verdiklerini aktardı.
Odunların farklı bölgelerden temin edildiğini söyleyen Geçer, palet odunlarının Şırnak ve Bitlis’in Hizan ilçesinden geldiğini, kavak odunlarının da tedarik edildiğini ifade etti. Nakliye ve diğer giderlerdeki artışın satış fiyatlarına yansıdığını belirten Geçer, ilerleyen dönemde fiyatların daha da yükselebileceğini dile getirdi.
“34 yıldır bu işi yapıyorum, durumumuz her yıl kötüleşiyor”
Van Bostaniçi Kömürcüler ve Oduncular Kooperatifi Başkan Vekili ve esnaf Yusuf K. ise 34 yıldır bu mesleği yaptığını, ancak yıllar geçtikçe ekonomik koşulların daha da ağırlaştığını söyledi. Odun ve kömür maliyetlerinin yanı sıra kira, nakliye, vergi ve işçi giderlerinin de esnafı zorladığını belirten Yusuf K., kazançlarının masrafları karşılamakta yetersiz kaldığını ifade etti.
Bitlis’in Mutki ilçesinden temin ettikleri odunun tonunun kendilerine 7 bin 500 liraya mal olduğunu belirten Yusuf K., nakliye ve diğer giderler eklendiğinde satış fiyatının 10 bin liraya çıktığını kaydetti.
Şırnak kömürünün iyi kalitedeki ürünlerinin yaklaşık 10 bin liradan satıldığını söyleyen Yusuf K., “Bize de pahalıya mal oluyor. Araç kirası, vergisi ve işçi parasını hesapladığımızda esnafa bir şey kalmıyor. Durumlarımız hiç iyi değil” diye konuştu.
Ukrayna kömüründe maliyet artışı
Ukrayna kömürünün fiyatındaki yükselişe de değinen Yusuf K., ürünün dolar bazında fiyatlandırıldığını ve ilkbahardan bu yana maliyetlerde önemli bir fark oluştuğunu söyledi. Fiyatların bu kadar yükseleceğini önceden tahmin edemediklerini belirten Yusuf K., “Kimse fiyatların bu kadar yükseleceğini bilmiyordu. Bilseydik elimizdeki ürünleri satıp birkaç araç dolusu kömür alırdık” ifadelerini kullandı.
Maliyet artışlarının müşterilerin alım gücünü de düşürdüğünü belirten Yusuf K., vatandaşların yüksek fiyatlar karşısında yakacak ihtiyaçlarını karşılamakta zorlandığını dile getirdi.
“En ucuz kömür 20 bin lira, nasıl ödeyeceğiz?”
Müşterilerinin fiyatlar karşısındaki tepkisini aktaran Yusuf K., “Müşterilerimiz de ‘En ucuz kömür 20 bin lira, bunu nasıl ödeyeceğiz?’ diyor. Fiyatlar çok yüksek. Her yıl fiyatların üzerine yenileri ekleniyor. Fiyatlar yükseldikçe sorunlar da büyüyor” dedi.
Odun ve kömür fiyatlarındaki artış, kış hazırlığı yapan Vanlıları zor durumda bırakırken, esnaf da artan maliyetler nedeniyle geçim sıkıntısı yaşadığını belirtiyor. Yaklaşan kış öncesinde yükselen yakacak fiyatları, vatandaşların ısınma giderlerini nasıl karşılayacağı sorusunu gündeme getiriyor.
