Van’da düğün sezonunun başlamasıyla birlikte salon, takı, yemek ve ulaşım gibi giderlerin yanı sıra yöresel kıyafet masrafları da ailelerin bütçesinde önemli bir kalem haline geldi. Düğün sezonun bitmesiyle birlikte aileler, artık yıllık bir düğün bütçesi oluşturmayı planlıyor.
Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da uzun yıllardır düğünlerin önemli bir parçası olan kiras-fistan ve şal û şepik, Van’daki düğünlerde kültürel geleneğin yaşatılmasını sağlayan başlıca kıyafetler arasında yer alıyor.
Ancak geleneksel kıyafetlere yönelik ilginin artmasıyla birlikte düğünlerde farklı bir rekabet de ortaya çıkıyor. Kumaşın kalitesi, taş ve işleme detayları, model ve tasarım gibi özellikler kıyafetlerin fiyatlarını değiştirirken, davetlilerin yeni ve farklı modeller tercih etme isteği ailelerin masraflarını artırıyor.
Bir düğünde giyilen kıyafet diğerinde tercih edilmiyor
Van’da bazı vatandaşlar için düğünlerde yöresel kıyafet giymek kültürel bir gelenek olarak görülürken, bazı aileler açısından ise her düğün için yeni kıyafet alma zorunluluğu ekonomik bir yük oluşturuyor.
Özellikle aynı çevrede kısa aralıklarla düzenlenen düğünlerde daha önce giyilen kıyafetin yeniden tercih edilmemesi, yeni kıyafet arayışını beraberinde getiriyor.
Kıyafetin modelinden taşlarına, işlemelerinden kumaşına kadar birçok detayın önem taşıdığı bu süreç, düğün hazırlıklarının maliyetini de artırıyor.
Satın almak yerine kiralama tercih ediliyor
Artan yaşam maliyetleri karşısında Van’da vatandaşların bir bölümü çözümü yöresel kıyafetleri kiralamakta buluyor.
Kiras-fistan ve şal û şepik başta olmak üzere düğünlerde kullanılan bazı yöresel kıyafetlerin kiralanması, özellikle tek veya birkaç kez kullanılacak kıyafetler için daha düşük maliyetli bir seçenek olarak görülüyor.
Esnaf da son dönemde vatandaşların satın almaktan çok kiralamaya yöneldiğini belirtiyor. Böylece hem geleneksel kıyafetler düğünlerde kullanılmaya devam ediyor hem de ailelerin üzerindeki mali yük bir ölçüde azaltılmaya çalışılıyor.
Van’da düğün ekonomisi büyüyor
Yöresel kıyafetlerin yanı sıra düğünlerde altın, salon, gelinlik, kuaför, fotoğraf ve yemek gibi birçok farklı kalemin bulunması, düğün bütçesini doğrudan etkiliyor.
Van’da özellikle düğün sezonunda hareketlenen sektörlerden biri de yöresel giyim esnafı oluyor. Vatandaşların kiralama talepleri, esnafın da ürün çeşitliliğini ve kiralama hizmetlerini artırmasına neden oluyor.
Kültürel mirasın önemli parçalarından biri olan kiras-fistan ve şal û şepik, ekonomik koşulların değişmesine rağmen Van’daki düğünlerdeki yerini korurken, “satın alma mı, kiralama mı?” sorusu ise ailelerin düğün hazırlıklarında giderek daha fazla gündeme geliyor. Bunun yanında aileler artık bir düğün bütçesi oluşturma sorumluluğu altına girdi.
