VTCDD’nin olumlu görüş vermesine rağmen bu kez ÇED raporu istenmesi “çifte standart” tartışmasını gündeme taşıdı. Van Valiliği’nin tarım ve hayvancılık yatırımlarına destek veren açıklamalarına karşın, yerel kaynaklar büyükşehir düzeyinde sürecin zorlaştırıldığını savunuyor.
an’ın Başkale ilçesinde DEM Parti yönetimindeki belediye tarafından hazırlanan modern mandıra tesisi projesi, yerel süt üreticilerinin ürünlerini toplayacak, işleyecek ve pazarlayacak; en az 50 kişiye (gençler ve kadınlar öncelikli) istihdam sağlayacak; ilçenin ekonomisini canlandıracak ve göçü durduracak bir umut projesi olarak tasarlandı. Ancak süreçte, Van Büyükşehir Belediyesi’ndeki kayyum yönetiminin çıkardığı engeller nedeniyle projenin ilerleyemediği belirtiliyor.
Hayvancılığın Kalbi Başkale
Van’ın Başkale ilçesi, Türkiye’nin en önemli hayvancılık bölgelerinden biri. Yüksek rakımlı yaylaları, doğal otlakları ve zengin süt üretimiyle küçükbaş hayvancılığın kalbi burada atıyor.
Hazırlanan modern mandıra tesisi projesi, tam da bu potansiyeli değerlendirmek amacıyla planlandı.
İlk Engel: TCDD Görüşü
Süreçte önce 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinde demiryolu hattına yakınlık gerekçesiyle TCDD’den görüş istenmesi zorunlu tutuldu ve proje aylarca tıkandı.
Burada görüş istenen kurum, Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları (TCDD) oldu.
Oysa aynı dönemde Van Valiliği ve İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, ilçedeki hayvancılık yatırımlarına olumlu yaklaşım sergiliyor, tarım ve hayvancılık projelerini destekleyen açıklamalar yapıyordu.
Bu durum “Vali tarafı tarıma yakın dururken kayyum neden siyasi engel çıkarıyor?” sorusunu gündeme getirdi.
TCDD Olumlu Dedi, Bu Kez ÇED İstendi
Yeni gelişmede TCDD, projeye ilişkin görüşünü olumlu olarak bildirdi ve demiryolu engeli aşıldı. Ancak bu kez proje için Çevresel Etki Değerlendirme (ÇED) raporu istenmeye başlandı.
Bu rapor, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na sunulacak kapsamlı bir çalışma gerektiriyor ve süreci aylar daha uzatabilir.
Soru ise şu: 5/1000 ölçeği (üst ölçekli nazım imar planı veya benzeri) kabul edilirken neden ÇED raporu istenmiyor da, 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinde bu engel ortaya koyuluyor?
Türkiye’de ÇED Yönetmeliği’ne göre mandıra gibi hayvancılık tesisleri için ÇED zorunluluğu, projenin ölçeğine ve çevresel etkisine göre belirleniyor – ancak benzer ölçekteki diğer hayvancılık yatırımlarında (özellikle devlet destekli olanlarda) bu kadar katı uygulanmadığı öne sürülüyor.
“Oyalama mı, Siyasi Müdahale mi?”
Yerel kaynaklar, bu seçici yaklaşımın “oyalama” veya siyasi müdahale olduğunu savunuyor.
TCDD olumlu görüş vermişken ÇED gibi yeni bir talebin istenmesi dikkat çekti.
Başkale Belediye Eş Başkanı Şengül Polat, konuya ilişkin açıklamasında, “Mandıra ve yün iplik işletme projelerimiz üzerine yoğun bir çalışma içindeyiz. TCDD'nin olumlu görüşüyle bir engel kalktı ama şimdi ÇED raporu istenmesi, ilçemizin istihdam ve kalkınma çabalarını geciktiriyor. Bu proje gençlerimizin ilçede kalmasını sağlayacak, göçü durduracak bir adım. Kayyum yönetiminin başlattığı engeller devam ederse, Başkale'nin geleceği riske giriyor. Halkımız bu projeyi dört gözle bekliyor, biz de sonuna kadar takipçisiyiz.” ifadeleri kullandı.
“Neden Yatırıma Karşı Çıkılıyor?”
Başkale halkı da projeye büyük umut bağlamış durumda. Çiftçiler ve esnaf, “Mandıra açılsa sütümüz değerlenir, gençlerimiz iş bulur, göç durur” diyor.
Ancak gecikmeler karşısında yurttaşlar, “Her engelde umutlarımız kırılıyor, neden ilçemize yatırım yapılmasına karşı çıkılıyor?” sorusunu soruyor.
Başkale’nin Geleceği Tartışma Konusu
Başkale’nin nüfusu hızla düşüyor. 2015’te yaklaşık 54 bin olan ilçe nüfusu, son yıllarda 40 binin altına geriledi – 10 yılda yüzde 20’den fazla kayıp yaşandı.
Van genelinde de nüfus düşüşü sürüyor. TÜİK 2025 verilerine göre Van nüfusu 1 milyon 112 bin civarına geriledi, yıllık 6 binden fazla azalma yaşandı.
Başkale gibi kırsal ilçelerde göç oranının çok daha yüksek olduğu, gençlerin işsizlik ve yoksulluk nedeniyle Van merkezine, büyük şehirlere veya yurtdışına gittiği belirtiliyor.
Başkale’ye siyasi bir cezalandırma politikası uygulanıp uygulanmadığı sorusu gündemdeki yerini koruyor.
Yerel yönetimlerin kalkınma projelerine üst ölçekli engeller çıkarılmasının, ilçenin gençlerini ve ekonomisini cezalandırmak anlamına gelip gelmediği tartışılıyor.
Hayvancılık bölgesi Başkale’nin potansiyeli ortadayken, TCDD olumlu görüş vermişken ÇED gibi yeni engellerin neden ortaya çıktığı soruluyor.
