Van’ın Erciş ilçesinde kendine özgü yapısı ve lezzetiyle öne çıkan Erciş lahanasında 2026 yılı hasadı sürüyor. 5 Kasım 2024’te coğrafi işaretle tescillenen üründe, bu yıl yağışların artmasına rağmen üreticiler satış sıkıntısı yaşıyor. Geçen yıl tanesi yaklaşık 150 TL’den satılan lahananın bu yıl 150-180 TL arasında alıcı bulduğunu belirten çiftçiler, mazot, gübre, ilaç, sulama, işçilik ve nakliye giderlerinin kazançlarını azalttığına dikkat çekiyor. “Üretim var ama alıcı yok, pazarlama yok” diyen üreticiler, artan maliyetler ve satış sorunları nedeniyle gelecek yıl lahana ekmekten vazgeçebileceklerini ifade ediyor. Coğrafi işaret tesciline sahip Erciş lahanasının üreticileri, emeklerinin karşılığını alabilecekleri sürdürülebilir bir pazarın oluşmasını bekliyor.
"Yağış arttı, üretim iyi; çiftçinin yüzü gülmedi"
Erciş’te lahana üretimi yapan çiftçi Sadık Güler, bu yıl yağışların fazla olması nedeniyle üretimin iyi geçtiğini ancak satış fiyatlarının geçen yıla göre değişmediğini belirtti. Üretim koşullarının olumlu olmasına rağmen ekonomik açıdan bekledikleri karşılığı alamadıklarını dile getiren Güler, fiyatların aynı seviyede kalmasının kendilerini zorladığını söyledi. Artan maliyetler karşısında mevcut satış fiyatlarının yeterli olmadığını vurgulayan Güler, üreticinin emeğinin karşılığını alamadığına dikkat çekti. Lahana yetiştirmek için sezon boyunca yoğun emek harcadıklarını belirten Güler, üretim sürecindeki giderlerin her geçen yıl daha fazla yük oluşturduğunu ifade etti. Ürünlerini yetiştirmelerine rağmen satış aşamasında yaşadıkları sorunların kendilerini düşündürdüğünü kaydeden Güler, bu koşulların devam etmesi halinde gelecek yıl üretim yapma konusunda yeniden değerlendirmede bulunacaklarını söyledi. Güler, “Geçen yıl sattığımız lahananın fiyatı bu yıl da aynı. Çok yağış vardı, üretim iyiydi ancak bu gidişle seneye satmayacağız” dedi.
“Eskiden lahana denildiğinde akla Erciş gelirdi”
Ercişli üreticilerden Ali Demir ise ilçenin lahana üretimindeki geçmişine dikkat çekerek, üretimin fazla olmasına rağmen çiftçilerin yeterli kazanç elde edemediğini belirtti. Eskiden Erciş denildiğinde akla ilk olarak lahananın geldiğini söyleyen Demir, ilçenin bu alandaki bilinirliğinin üreticiler için önemli bir değer taşıdığını ifade etti. Ancak üretim miktarının yüksek olmasının çiftçinin gelirine aynı ölçüde yansımadığını dile getiren Demir, satış fiyatlarının geçen yılla aynı seviyelerde kalmasının kendilerini zorladığını kaydetti. Özellikle mazot ve gübre fiyatlarındaki artışın üretim maliyetlerini yükselttiğini belirten Demir, işçilik giderlerinin de çiftçinin bütçesine ağır yük getirdiğini söyledi.
"Artan maliyetler üreticinin kazancını eritiyor"
Tarladan elde edilen gelirle üretim için yapılan harcamaları karşılamakta zorlandıklarını vurgulayan Demir, mevcut fiyatlarla kâr etmenin giderek güçleştiğini ifade etti. Üreticinin yalnızca ürün yetiştirmekle değil, yetiştirdiği ürünü uygun fiyata satabilmekle de mücadele ettiğini belirten Demir, pazarlama olanaklarının geliştirilmesi gerektiğine dikkat çekti. Erciş lahanasının tanınırlığının artırılmasının yanı sıra üreticiyi koruyacak adımların atılması gerektiğini dile getiren Demir, çiftçinin emeğinin karşılığını alabilmesinin önemini vurguladı. Üretimin sürdürülebilir olması için maliyetlerin ve satış koşullarının birlikte değerlendirilmesi gerektiğini söyleyen Demir, mevcut durumun devam etmesi halinde üreticilerin gelecek yıllarda ekim kararlarını yeniden gözden geçirmek zorunda kalabileceğini belirtti.
